Bước ngoặt về năng lượng sạch tại châu Á

Cánh đồng năng lượng mặt trời tại Indonesia. Ảnh: Antaranews

Động lực từ nguồn năng lượng mặt trời

Ember ước tính, sản lượng điện từ nhiên liệu hóa thạch ở Trung Quốc, đất nước đông dân thứ hai thế giới với khoảng 1,45 tỷ người, giảm 56 terawatt-giờ (TWh) hoặc 0,9% trong năm ngoái. Nước này cũng dẫn đầu sự bùng nổ năng lượng mặt trời, với 378 gigawatt (GW) năm 2025, chiếm 58% tổng công suất lắp đặt năng lượng mặt trời toàn cầu. Ngoài ra, Trung Quốc cũng có 119 GW công suất điện gió khai thác năm 2025, đánh dấu mức tăng 50% so với năm 2024.

Tương tự, Ấn Độ, thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới với khoảng 1,47 tỷ người, ghi nhận mức giảm 52 TWh hoặc 3,3% nhiên liệu hóa thạch năm ngoái.

Sự sụt giảm trên diễn ra khi châu Á nói chung chứng kiến tăng trưởng 36% trong sản lượng điện mặt trời, 28% đối với điện gió năm 2025, với các khoản đầu tư khổng lồ hàng tỷ USD vào cơ sở hạ tầng quang điện và hệ thống lưu trữ pin.

Sản lượng điện từ năng lượng mặt trời, gió, thủy điện và năng lượng sinh học của Ấn Độ tăng kỷ lục 24%, tương đương 98 TWh, gấp đôi mức tăng kỷ lục trước đó vào năm 2022.

Các quốc gia châu Á nhỏ hơn cũng đang nhanh chóng tiến tới năng lượng sạch. Như Pakistan ghi nhận mức tăng 84% sản lượng điện mặt trời, đạt kỷ lục 37 TWh. Tương tự, sản lượng điện mặt trời của Thái Lan tăng 72% lên 9 TWh, chiếm 5% tổng nguồn cung năng lượng.

Ông Aditya Lolla, Giám đốc điều hành của Ember cho biết: “Năng lượng mặt trời là động lực chính thúc đẩy sự thay đổi trong hệ thống điện năng toàn cầu. Cùng với lưu trữ pin, năng lượng mặt trời đang mở ra con đường hướng tới nguồn điện sạch hoạt động liên tục, nhanh chóng mở rộng quy mô. Châu Á đang dẫn đầu xu hướng này”, theo Business Times.

Ember nhấn mạnh, lượng điện mặt trời mới này sẽ đủ để thay thế lượng điện sản xuất từ khí đốt tương đương với toàn bộ lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) xuất khẩu qua eo biển Hormuz năm ngoái, ước tính khoảng 550 TWh.

Trên toàn cầu, năng lượng mặt trời tăng trưởng theo cấp số nhân, tăng 29,7% để đạt 2.778 TWh trong năm 2025, ngang bằng với năng lượng hạt nhân và năng lượng gió cộng lại.

Nhìn chung, năng lượng tái tạo chiếm 33,8% tổng sản lượng điện vào năm 2025, cao hơn một chút so với than đá ở mức 33%. Tuy vậy, đây là lần đầu tiên sau hơn một thế kỷ, năng lượng tái tạo vượt qua điện than trong tổng nguồn cung điện toàn cầu.

Đầu tư năng lượng sạch

Người đứng đầu Ember khẳng định, thế giới đang bước vào kỷ nguyên tăng trưởng xanh.

Tiến sĩ Dinita Setyawati, nhà phân tích năng lượng cấp cao của Ember tại châu Á cho rằng, khu vực cần thêm nhiều đầu tư xanh hơn nữa. Bà Dinita Setyawati nói: “Trong thời gian tới, việc đầu tư để tăng cường cơ sở hạ tầng lưới điện nhằm xử lý năng lượng tái tạo nhiều hơn trong hệ thống, cũng như đường dây liên kết và hệ thống lưu trữ để sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo rất quan trọng nhằm tiếp tục đẩy nhanh quá trình chuyển đổi”, theo Energytracker.

Châu Á dự kiến thống trị đầu tư năng lượng tái tạo năm nay, chiếm thị phần lớn nhất trong tổng công suất mới toàn cầu. Quá trình đô thị hóa nhanh chóng, nhu cầu điện năng tăng cao và nỗ lực khử carbon do chính phủ dẫn đầu đang thúc đẩy việc triển khai chưa từng có.

Đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng không phát thải ròng trên khắp châu Á sẽ góp phần cải thiện an ninh năng lượng, mang nhiều lợi ích kinh tế khác nhau, gồm giá năng lượng rẻ hơn, giảm trợ cấp nhiên liệu hóa thạch, việc làm xanh, giảm chi phí biến đổi khí hậu và hơn thế nữa.

Energytracker thống kê, đầu tư vào năng lượng sạch liên tục tăng, với tốc độ tăng trưởng trung bình hằng năm là 23% kể từ năm 2004. Năm 2022, châu Á chứng kiến 345 tỷ USD đầu tư vào năng lượng tái tạo. Đến năm 2030, con số này sẽ tăng gấp đôi lên 1.300 tỷ USD.

Riêng tại khu vực Đông Nam Á, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cho biết, cần đầu tư đến 190 tỷ USD vào năm 2035, để đáp ứng mục tiêu khí hậu của khu vực. Trong đó, việc xây dựng cơ sở hạ tầng như lưới điện để hỗ trợ kết nối, truyền tải năng lượng tái tạo đòi hỏi mức đầu tư hằng năm khoảng 30 tỷ USD.

KIM OANH