Bước ngoặt trên chính trường Anh: Kỳ vọng 'làn gió mới'

Bước ngoặt này đến sau khi ông Andy Burnham giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử bổ sung tại khu vực bầu cử Makerfield, sau đó được bổ nhiệm làm lãnh đạo Công đảng cầm quyền vào ngày 17-7 vừa qua.

Thị trưởng Greater Manchester Andy Burnham. Ảnh: The Guardian

Ông Andy Burnham được xem là gương mặt tiêu biểu của cánh trung tả ôn hòa trong Công đảng và có nhiều thập kỷ kinh nghiệm ở cả chính trường trung ương lẫn địa phương. Ông lần đầu được bầu vào Hạ viện năm 2001. Dưới thời Thủ tướng Tony Blair, ông giữ chức Thứ trưởng Bộ Nội vụ Anh. Khi ông Gordon Brown lên thay ông Tony Blair, ông Andy Burnham lần lượt đảm nhiệm các vị trí tại Bộ Tài chính, Bộ Văn hóa và sau đó là Bộ trưởng Y tế.

Được truyền cảm hứng từ cuộc đình công của thợ mỏ giữa những năm 1980, ông Andy Burnham gia nhập Công đảng khi mới 14 tuổi. Ông từng hai lần tranh cử vị trí lãnh đạo Công đảng vào các năm 2010 và 2015. Đến năm 2017, ông rời Quốc hội để trở thành Thị trưởng Greater Manchester - vùng đô thị với khoảng 2,8 triệu dân ở miền Bắc nước Anh. Kể từ đó, ông đã tái đắc cử hai lần, gần đây nhất với gần 2/3 số phiếu bầu.

Một trong những dấu ấn nổi bật của ông Andy Burnham tại Manchester là mở rộng hệ thống giao thông công cộng giá rẻ. Nhà ở và chăm sóc sức khỏe cũng là những ưu tiên xuyên suốt nhiệm kỳ của ông. Trên truyền thông, hình ảnh ông Burnham gắn liền với khái niệm “Manchesterism” - thuật ngữ đề cập đến mô hình quản trị thân thiện với doanh nghiệp.

Các trụ cột của Manchesterism bao gồm việc phân quyền từ Westminster sang các thành phố và thị trấn khác trên khắp nước Anh; đồng thời, thúc đẩy một “nền văn hóa ủng hộ doanh nghiệp nhưng theo những điều kiện mang lại lợi ích trực tiếp cho người lao động”.

Chương trình cũng đồng nhất với một số chính sách mà Chính phủ Công đảng đang theo đuổi. Chính phủ đã thành lập Great British Energy - một công ty đầu tư thuộc sở hữu nhà nước nhằm hỗ trợ phát triển năng lượng sạch và Great British Railways nhằm đưa mạng lưới đường sắt trở lại dưới sự kiểm soát lớn hơn của nhà nước.

Về một số vấn đề khác, ông Andy Burnham phản đối Brexit - quyết định đưa Anh rời Liên minh châu Âu năm 2020. Trong đại dịch Covid-19, ông nhiều lần đối đầu với Thủ tướng Boris Johnson khi yêu cầu Chính phủ Anh hỗ trợ tài chính nhiều hơn cho doanh nghiệp và người lao động chịu ảnh hưởng bởi các lệnh phong tỏa. Cuộc đối đầu này cùng những thành công tại Manchester giúp ông được truyền thông đặt biệt danh là “Vua phương Bắc”.

Khi mức độ ủng hộ dành cho Công đảng giảm sút trong 2 năm cầm quyền, bắt đầu rơi vào tình trạng chia rẽ sâu sắc trong việc tìm kiếm nguyên nhân và giải pháp cho hàng loạt vấn đề của đất nước, việc ông Andy Burnham lên nắm quyền đem đến tia hy vọng mới.

Tuy nhiên, bất kỳ cương lĩnh chính sách nào của ông Andy Burnham cũng sẽ phải đối mặt với những ràng buộc về ngân sách và chính trị, tương tự như ông Keir Starmer.

Nếu dịch chuyển quá xa sang cánh hữu trong các vấn đề như nhập cư, ông Andy Burnham có nguy cơ đánh mất sự ủng hộ của nhóm cử tri tiến bộ, có trình độ học vấn cao tại các đô thị lớn vào tay đảng Xanh. Ngược lại, nếu theo đuổi các chính sách quá thiên về cánh tả, ông có thể làm suy giảm sức hấp dẫn đối với tầng lớp cử tri lao động truyền thống - vốn là một trong những nền tảng quan trọng của Công đảng.

Trong suốt chiến dịch, ông Andy Burnham luôn thận trọng trước những ranh giới này. Về vấn đề nhập cư, ông đưa ra quan điểm gần với chính phủ hiện tại nhằm chấm dứt quy chế tị nạn vĩnh viễn và rút lại các lời kêu gọi trước đây cho phép người nhập cư chưa có quy chế cư trú ổn định được nhận trợ cấp. Tương tự, ông cũng giảm chỉ trích đối với các quy tắc tài khóa, những ràng buộc do chính phủ tự đặt ra nhằm cam kết chi tiêu ít hơn số tiền đi vay, sau khi thị trường tài chính có dấu hiệu lo ngại...

Ông Andy Burnham hiện là một trong những chính trị gia được yêu thích nhất tại Vương quốc Anh. Nhiều người ủng hộ coi ông là hy vọng lớn nhất của Công đảng trong việc đối phó với sự trỗi dậy của đảng Cánh hữu dân túy Reform UK do ông Nigel Farage lãnh đạo.

Tuy nhiên, kể từ cuộc trưng cầu dân ý về Brexit năm 2016, vị trí Thủ tướng Anh ngày càng trở nên bấp bênh. Nếu chính thức kế nhiệm ông Keir Starmer, ông Andy Burnham sẽ là người thứ bảy đảm nhiệm cương vị này trong vòng một thập kỷ, đồng thời phải tiếp quản một đất nước vẫn đang đối mặt với hàng loạt thách thức sâu sắc về chính trị, kinh tế và xã hội.

Tú Anh tổng hợp