Bùng nổ đầu tư AI làm gia tăng thâm hụt thương mại Mỹ

Người tiêu dùng mua sắm tại một trung tâm thương mại ở bang Maryland (Mỹ). Ảnh: Ngọc Quang - PV TTXVN

Làn sóng đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi cán cân thương mại của Mỹ. Trong 12 tháng tính đến tháng 6/2026, thâm hụt thương mại của Mỹ đối với nhóm máy tính, thiết bị ngoại vi và chất bán dẫn đã tăng lên gần 400 tỷ USD, gần gấp 3 lần so với 2 năm trước.

Ngoài chip và máy chủ, việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI còn kéo theo nhu cầu nhập khẩu lớn đối với hệ thống làm mát, thiết bị điện và nhiều linh kiện công nghiệp khác.

Mặc dù thâm hụt thương mại tổng thể của Mỹ được cải thiện nhờ xuất khẩu năng lượng tăng mạnh, xu hướng gia tăng nhập khẩu phục vụ AI lại đi ngược mục tiêu của chính quyền Tổng thống Donald Trump là thu hẹp thâm hụt thương mại và thúc đẩy sản xuất trong nước. Đáng chú ý, phần lớn thiết bị phục vụ phát triển AI không chịu mức thuế cao như nhiều mặt hàng nhập khẩu khác, qua đó giúp các tập đoàn công nghệ lớn tiếp tục nhập khẩu với chi phí thấp để đẩy nhanh tiến độ xây dựng hạ tầng AI. Theo nghiên cứu của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh Minneapolis, mặc dù chuỗi cung ứng AI đã dịch chuyển khỏi Trung Quốc sang các đối tác khác, mức độ phụ thuộc của Mỹ vào nhập khẩu vẫn rất lớn. Liên minh vì một nước Mỹ thịnh vượng ước tính từ 70–90% giá trị đầu tư AI tại Mỹ hiện dựa vào hàng nhập khẩu, phản ánh mức độ phụ thuộc hiếm thấy trong lịch sử công nghiệp hiện đại của nước này. Trong khi đó, Nhà Trắng cho rằng xu hướng nhập khẩu hiện nay chỉ mang tính tạm thời và sẽ tạo nền tảng cho quá trình tái công nghiệp hóa. Chính quyền kỳ vọng các khoản đầu tư hàng nghìn tỷ USD vào bán dẫn, thép, dược phẩm và các ngành sản xuất chiến lược sẽ từng bước đưa năng lực sản xuất trở lại Mỹ, qua đó giảm dần thâm hụt thương mại trong trung và dài hạn. Các chuyên gia kinh tế của Fed nhận định việc nhập khẩu tăng mạnh trong giai đoạn bùng nổ đầu tư công nghệ là hiện tượng thường gặp. Tuy nhiên, họ cảnh báo chu kỳ đầu tư AI hiện nay có quy mô lớn và thời gian kéo dài hơn các chu kỳ trước, làm gia tăng nguy cơ mất cân đối thương mại kéo dài. Về dài hạn, Mỹ kỳ vọng sẽ bù đắp thâm hụt hàng hóa bằng thặng dư trong lĩnh vực dịch vụ AI. Hiện Mỹ đã ghi nhận thặng dư hơn 20 tỷ USD trong lĩnh vực viễn thông, máy tính và dịch vụ thông tin, gấp đôi so với năm 2023. Ngoài ra, doanh thu từ phần mềm, bản quyền công nghệ và lợi nhuận của các doanh nghiệp AI Mỹ ở nước ngoài được kỳ vọng sẽ trở thành nguồn thu quan trọng.

Tuy nhiên, triển vọng này đang đối mặt với sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các doanh nghiệp AI Trung Quốc. Một số doanh nghiệp Mỹ đã bắt đầu sử dụng các mô hình AI giá rẻ của Trung Quốc, trong khi Chính phủ Mỹ đang xem xét các biện pháp hạn chế nhằm bảo vệ lợi thế công nghệ và an ninh quốc gia.

Ngọc Quang/vnanet.vn