Brazil rộng cửa, chi phí cao, doanh nghiệp Việt chật vật vượt rào kỹ thuật

Quang cảnh hội thảo tại TPHCM. Ảnh: P.Q

Thông tin tại hội thảo do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại Brazil tổ chức ngày 21-4 cho thấy, dù kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 8 tỉ đô la Mỹ trong năm 2025, con số này vẫn còn khiêm tốn so với quy mô nhập khẩu 250-300 tỉ đô la mỗi năm của Brazil. Xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này đạt khoảng 2,7 tỉ đô la.

Theo bà Phạm Hồng Trang, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Brazil, với quy mô GDP khoảng 2,1-2,3 nghìn tỉ đô la và dân số khoảng 215 triệu người, Brazil không chỉ là thị trường tiêu thụ lớn mà còn là cửa ngõ để hàng hóa Việt Nam tiếp cận sâu hơn vào khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR). Trong bối cảnh hai nước đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược, mục tiêu đưa kim ngạch song phương lên 15 tỉ đô la vào năm 2030 được đánh giá có cơ sở.

Tuy nhiên, thách thức lớn không nằm ở nhu cầu mà ở chi phí tiếp cận thị trường. Ông Dionathan Santos, Chủ tịch điều hành Phòng Thương mại Brazil - Việt Nam, cho biết doanh nghiệp nước ngoài không được trực tiếp đứng tên nhập khẩu mà phải thông qua đối tác bản địa. Điều này khiến tổng chi phí thuế, lưu kho và vận hành tại cảng có thể tăng thêm 60-100% so với giá FOB, qua đó giảm đáng kể lợi thế cạnh tranh về giá của hàng Việt.

Vị Tham tán cũng lưu ý các nhà xuất khẩu cần cẩn trọng trước hệ thống rào cản kỹ thuật và phòng vệ thương mại khắt khe của nước sở tại. Hàng hóa nhập khẩu phải đối mặt với mức thuế suất cao do nằm ngoài khối MERCOSUR, quy định bắt buộc dán nhãn bằng tiếng Bồ Đào Nha, cùng loạt chứng nhận chuyên ngành phức tạp như Bộ Nông nghiệp, Chăn nuôi và Cung ứng Brazil (MAPA) đối với nông thủy sản, Viện Đo lường, Chất lượng và Công nghệ Quốc gia Brazil (INMETRO) đối với hàng công nghiệp...

Quy định bắt buộc sử dụng tiếng Bồ Đào Nha trên nhãn mác và thủ tục hành chính kéo dài cũng làm gia tăng chi phí tuân thủ. Brazil đồng thời là thị trường thường xuyên sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại, đặc biệt là chống bán phá giá, đặt các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam trước rủi ro bị điều tra.

Dù vậy, cấu trúc thương mại hai nước vẫn mang tính bổ trợ rõ nét. Việt Nam xuất khẩu sang Brazil các sản phẩm công nghiệp chế tạo, điện tử, dệt may và hàng tiêu dùng, trong khi nhập khẩu nguyên liệu như đậu tương, bông và thức ăn chăn nuôi. Đáng chú ý, trong lĩnh vực thực phẩm, Brazil xuất khẩu sang Việt Nam khoảng 3,7 tỉ đô la, trong khi chiều ngược lại mới đạt khoảng 1,1 tỉ đô la, cho thấy dư địa đáng kể để hàng Việt mở rộng thị phần, nhất là ở nhóm sản phẩm chế biến.

Trong bối cảnh nhu cầu đa dạng hóa thị trường gia tăng, ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC, cho rằng Brazil là điểm đến tiềm năng nhờ quy mô lớn. Tuy nhiên, để chuyển hóa cơ hội thành kim ngạch, doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận, từ chiến lược ngắn hạn sang đầu tư dài hạn, trong đó trọng tâm là lựa chọn đối tác nhập khẩu phù hợp, bản địa hóa sản phẩm và tuân thủ chặt chẽ tiêu chuẩn kỹ thuật.

Ở góc độ vận hành, bài toán logistics tiếp tục là biến số lớn khi thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí phát sinh tại cảng đích biến động mạnh. Sai sót trong chứng từ, đặc biệt là mã HS hoặc thông tin thuế, có thể khiến chi phí tăng cao và làm gián đoạn giao dịch

Để hỗ trợ doanh nghiệp, ITPC cho biết sẽ tổ chức đoàn tham dự triển lãm APAS Show 2026 tại São Paulo nhằm kết nối trực tiếp với hệ thống phân phối bản địa. Tuy vậy, theo các chuyên gia, khả năng thâm nhập thị trường Brazil ngày càng phụ thuộc vào năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, kiểm soát chi phí và thích ứng với một môi trường thương mại có mức độ bảo hộ cao.

L. Hoàng