Bong bóng AI tại Trung Quốc có thể đã vỡ

Ảnh minh họa - Ảnh: EPA

Trong chưa đầy 4 tháng qua, chỉ số STAR50, tập hợp các cổ phiếu hàng đầu trong lĩnh vực AI và bán dẫn niêm yết trên sàn STAR Market thuộc Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải, đã giảm 40%, xóa sổ khoảng 480 tỷ USD vốn hóa. Chỉ số CSI300, đại diện cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn của Trung Quốc, cũng giảm khoảng 20% so với đỉnh hồi tháng 6.

So với Mỹ, mức giảm tại Trung Quốc sâu hơn nhiều. Tại Mỹ, nhóm cổ phiếu AI dù dẫn dắt đà giảm của thị trường nhưng mới chỉ kéo chỉ số Nasdaq Composite đi xuống 6% so với mức đỉnh kỷ lục thiết lập cách đây 3 tuần. Sự đảo chiều mạnh tại Trung Quốc phản ánh việc thị trường nước này trước đó đã tăng mạnh hơn nhiều so với các thị trường phương Tây và những nơi khác ở châu Á.

Đợt bán tháo vừa qua đã chặn đứng đà tăng kéo dài 2 năm của thị trường Trung Quốc, bắt đầu từ khi các cam kết kích thích kinh tế đẩy giá cổ phiếu tăng vọt. Diễn biến này cũng tác động lớn tới nỗ lực của Bắc Kinh nhằm chấm dứt chu kỳ tăng nóng rồi lao dốc lặp lại suốt nhiều năm, hướng tới một thị trường tăng giá từ tốn với mức sinh lời ổn định.

Không chỉ vậy, đà giảm sâu tại Trung Quốc còn là tín hiệu bất lợi đối với các thị trường toàn cầu vốn đang thiếu ổn định. Đồng thời, điều này khiến Bắc Kinh gặp thêm khó khăn trong việc khuyến khích người dân chuyển tiền tiết kiệm sang cổ phiếu, qua đó huy động vốn cho lĩnh vực AI.

“Thị trường chứng khoán sau đó đã rơi vào một cơn sốt tăng giá do đầu cơ quá mức. Giờ đây, chúng ta đang chứng kiến bong bóng vỡ”, ông Dong Baozhen, nhà quản lý quỹ tại Bắc Kinh, nhận định với hãng tin Reuters.

NHÀ ĐẦU TƯ CÁ NHÂN CHỊU THIỆT HẠI

Hiện chưa thể xác định yếu tố cụ thể nào châm ngòi cho đợt bán tháo tại Trung Quốc. Tuy nhiên, theo giới giao dịch, mức giá cao, các khoản thuế phải nộp và nguy cơ Mỹ hoặc các nước khác cấm sử dụng thiết bị Trung Quốc trong trung tâm dữ liệu đều góp phần đẩy thị trường đi xuống.

Theo ngân hàng Goldman Sachs, nhóm cổ phiếu AI hiện chiếm 42% tổng vốn hóa và 57% giá trị giao dịch của các cổ phiếu loại A niêm yết tại Trung Quốc đại lục và cổ phiếu loại H của doanh nghiệp đại lục niêm yết tại Hồng Kông. Sức ảnh hưởng lớn của nhóm này khiến thua lỗ lan rộng trên một thị trường có sự tham gia áp đảo của nhà đầu tư cá nhân.

Cổ phiếu của hãng sản xuất robot Unitree đã mất một nửa giá trị kể từ khi bắt đầu giao dịch vào tháng 8. Trước đó, trong đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), lượng đăng ký mua của nhà đầu tư cá nhân từng cao gấp 8.000 lần lượng cổ phiếu chào bán. Cổ phiếu của hãng chế tạo chip CXMT cũng giảm hơn 25% chỉ trong tháng qua.

Hai hãng chế tạo chip MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology chứng kiến giá cổ phiếu giảm một nửa kể từ tháng 7. Trong phiên chào sàn năm ngoái, giá cổ phiếu của hai doanh nghiệp này từng tăng vọt lần lượt 700% và 400%.

Trong khi đó, cổ phiếu của hai nhà sản xuất linh kiện quang học Zhongji Innolight và Eoptolink Technology đã giảm khoảng 60% so với các mức đỉnh hồi tháng 6 và tháng 7. Một phần nguyên nhân là Chính phủ Mỹ đang tiến gần tới việc ban hành lệnh cấm hai doanh nghiệp này cung cấp sản phẩm cho các trung tâm dữ liệu tại Mỹ.

Thất vọng khi làn sóng đầu tư vào một lĩnh vực được Bắc Kinh hậu thuẫn lại dẫn tới thua lỗ, nhiều nhà đầu tư đã chuyển sang các tài sản phòng thủ. Xu hướng này nhiều khả năng sẽ làm chậm hoạt động huy động vốn qua thị trường cổ phiếu của các doanh nghiệp công nghệ.

“Những gì đang diễn ra sẽ khiến nhiều doanh nghiệp đang tìm cách niêm yết phải dừng lại”, ông Hong Hao, Giám đốc đầu tư của công ty quản lý tài sản Lotus Asset Management tại Hồng Kông, nhận định với Reuters.

ĐỊNH GIÁ VẪN Ở MỨC CAO

Dù giá cổ phiếu đã giảm mạnh, hệ số giá trên lợi nhuận (P/E) của chỉ số STAR50, tính theo lợi nhuận 12 tháng gần nhất, vẫn ở mức khoảng 100 lần, so với mức đỉnh gần 250 lần. Con số này cao gấp hơn ba lần mức 30 lần của chỉ số Nasdaq 100, khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại thị trường còn có thể giảm sâu hơn trước khi hồi phục.

Cơn sốt cổ phiếu AI và đợt lao dốc sau đó đi ngược mục tiêu của giới chức Trung Quốc. Thời gian qua, Bắc Kinh đã siết chặt việc sử dụng đòn bẩy và giao dịch tần suất cao nhằm cải thiện mức sinh lời và giảm biến động thị trường. Các nhà đầu tư được nhà nước hậu thuẫn cũng bán ra cổ phiếu trong những đợt thị trường đi lên để kìm đà tăng nóng.

Một số nhà đầu tư cho rằng đợt tăng nóng đã gây tổn hại tới cấu trúc thị trường khi dòng vốn tập trung quá mức vào nhóm công nghệ.

“Việc quá chú trọng ‘hàm lượng công nghệ’, tức tỷ trọng vốn hóa của các doanh nghiệp công nghệ trong những chỉ số chính, đã khiến dòng vốn phân bổ lệch lạc, thậm chí méo mó. Điều này tạo ra bong bóng nghiêm trọng ở một số lĩnh vực, đồng thời hút cạn vốn khỏi các lĩnh vực khác”, ông Leo Wang, quản lý tại công ty Qianchuang Capital có trụ sở ở Bắc Kinh, nhận định.

Dù vậy, một số ý kiến vẫn nhìn thấy cơ hội trong đợt bán tháo. Theo nhóm này, diễn biến hiện nay không bất ngờ và cũng không làm tổn hại các nỗ lực cải cách thị trường. Những cải cách đó hướng tới mục tiêu dài hạn và đã giúp cải thiện mức sinh lời trong những năm gần đây, đặc biệt là thu nhập từ cổ tức.

Theo nghiên cứu của ngân hàng HSBC, các quỹ đầu tư châu Á nhìn chung vẫn duy trì tỷ trọng cổ phiếu Trung Quốc cao hơn mức chuẩn, dù đã bán ra trong 3 tháng qua. Bên cạnh đó, Goldman Sachs gần đây đã điều chỉnh lại danh sách cổ phiếu AI Trung Quốc mà ngân hàng này khuyến nghị đầu tư. Danh sách mới gồm hàng chục cổ phiếu, trong đó có Innolight và CXMT.

Ông William Bratton, chiến lược gia tại công ty chứng khoán BNP Paribas Securities, cũng cho rằng thị trường Trung Quốc vẫn mang lại cơ hội mua vào cho những nhà đầu tư thận trọng.

Tuy nhiên, tại Trung Quốc đại lục, nhiều nhà đầu tư đang chuyển sang các lĩnh vực khác hoặc chờ giá cổ phiếu giảm thêm trước khi quay lại thị trường.

“Giống như các nhà sản xuất khác của Trung Quốc, các hãng chế tạo chip và nhà cung cấp AI rồi cũng sẽ rơi vào cuộc chiến giảm giá. Không có ngoại lệ. Mọi bong bóng rồi cũng sẽ vỡ”, ông Wang Zhuo, quản lý tại công ty quản lý đầu tư Shanghai Zhuozhu Investment Management, nhận định.

Ngọc Trang