Bóc trần luận điệu bóp méo sự thật và đánh tráo khái niệm về tình hình tự do tôn giáo ở Việt Nam (bài 1): Thêm một báo cáo sai lệch của Ủy ban Tự do tôn giáo quốc tế Mỹ

LTS: Ủy ban Tự do tôn giáo quốc tế Mỹ (USCIRF) một lần nữa lại công bố báo cáo thường niên với những đánh giá tiêu cực về tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam. Tuy nhiên, nếu đối chiếu những nhận định này với thực tiễn đời sống tín ngưỡng, tôn giáo phong phú và ổn định trong nước, không khó để nhận ra sự phiến diện, thiếu khách quan và thậm chí mang tính áp đặt của bản báo cáo. Những luận điệu được lặp lại qua nhiều năm không chỉ làm giảm tính thuyết phục của chính báo cáo mà còn gây hiểu lầm trong dư luận quốc tế về một thực tế vốn rất khác.

Thiếu thiện chí và phiến diện

Một số vụ việc liên quan đến đất đai hoặc trật tự xây dựng tại các cơ sở tôn giáo bị diễn giải thành “đàn áp tôn giáo”. Thực chất, đây là những vấn đề hành chính - pháp lý, được xử lý theo quy định chung của pháp luật. Ở bất kỳ quốc gia nào, kể cả những nước được coi là có nền dân chủ lâu đời, việc tuân thủ pháp luật về đất đai và xây dựng là yêu cầu bắt buộc đối với mọi tổ chức, không phân biệt tôn giáo hay thế tục. Việc cố tình “tôn giáo hóa” các tranh chấp pháp lý như vậy cho thấy một cách nhìn thiếu thiện chí.

Tương tự, các trường hợp cá nhân bị xử lý vi phạm pháp luật cũng bị gán nhãn là “tù nhân tôn giáo”. Đây là một sự đánh tráo khái niệm. Trong thực tế, những người này không bị xử lý vì niềm tin tôn giáo mà vì các hành vi vi phạm pháp luật cụ thể như tuyên truyền chống nhà nước, kích động chia rẽ dân tộc hoặc tham gia các tổ chức có mục tiêu gây bất ổn xã hội. Trong một nhà nước pháp quyền, không có bất kỳ cá nhân nào được miễn trừ trách nhiệm pháp lý chỉ vì họ theo một tôn giáo nào đó.

Việt Nam tôn trọng bảo đảm trên thực tế quyền tự do tín ngưỡng của người dân

Một điểm đáng chú ý khác là việc báo cáo của USCIRF đánh đồng “tôn giáo độc lập” với quyền tự do tín ngưỡng. Ở Việt Nam, cũng như nhiều quốc gia khác, các tổ chức tôn giáo cần đăng ký hoạt động để được công nhận tư cách pháp lý. Điều này không nhằm hạn chế tự do tôn giáo mà nhằm bảo đảm tính minh bạch, bảo vệ quyền lợi của tín đồ và ngăn chặn việc lợi dụng tôn giáo cho các mục đích tiêu cực. Việc quản lý các nhóm hoạt động trái phép vì vậy là cần thiết và hợp lý, không thể bị coi là “đàn áp”.

Bên cạnh đó, báo cáo còn đưa ra cáo buộc về cái gọi là “đàn áp tôn giáo xuyên quốc gia”, dựa trên việc Việt Nam xử lý một số tổ chức và cá nhân có liên quan đến hoạt động chống phá từ bên ngoài. Tuy nhiên, cách diễn giải này đã bỏ qua bản chất an ninh của các vụ việc. Mọi quốc gia đều có quyền và nghĩa vụ bảo vệ an ninh quốc gia, và việc xử lý các tổ chức có dấu hiệu khủng bố hoặc kích động bạo lực là điều hoàn toàn bình thường trong quan hệ quốc tế.

Nhìn tổng thể, có thể thấy các cáo buộc của USCIRF không dựa trên một cách tiếp cận toàn diện và cân bằng. Việc lựa chọn thông tin có chủ đích đã dẫn đến những kết luận sai lệch, làm sai bản chất của tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam.

Bức tranh toàn cảnh đời sống tôn giáo sáng màu

Trái ngược với những mô tả tiêu cực trong báo cáo của USCIRF, thực tế đời sống tôn giáo tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ và ổn định. Hiện nay, Nhà nước đã công nhận 43 tổ chức tôn giáo thuộc 16 tôn giáo khác nhau, với khoảng 28 triệu tín đồ. Các hoạt động tôn giáo diễn ra sôi nổi, đa dạng và ngày càng mở rộng.

Hàng nghìn cơ sở thờ tự được xây dựng, tu bổ; các lễ hội tôn giáo được tổ chức thường xuyên, thu hút đông đảo người dân tham gia. Từ các lễ hội truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc đến các sự kiện tôn giáo hiện đại có quy mô lớn, tất cả đều phản ánh một môi trường sinh hoạt tín ngưỡng phong phú và cởi mở.

Không chỉ phát triển trong nước, các tổ chức tôn giáo tại Việt Nam còn tích cực hội nhập quốc tế. Nhiều sự kiện tôn giáo lớn mang tầm khu vực và thế giới đã được tổ chức thành công, thu hút sự tham gia của hàng nghìn đại biểu quốc tế. Điều này cho thấy cộng đồng tôn giáo quốc tế có sự ghi nhận và tin tưởng đối với môi trường tự do tôn giáo tại Việt Nam.

Một minh chứng rõ ràng là việc các tổ chức tôn giáo quốc tế lựa chọn Việt Nam làm nơi tổ chức sự kiện, cũng như việc tăng cường quan hệ giữa Việt Nam và các tổ chức tôn giáo toàn cầu. Những hoạt động này không thể diễn ra nếu không có một môi trường pháp lý và xã hội thuận lợi cho tự do tín ngưỡng.

Bên cạnh đó, các tôn giáo tại Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Các tổ chức tôn giáo tham gia nhiều hoạt động từ thiện, giáo dục, y tế, góp phần nâng cao đời sống người dân và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Phương châm “sống tốt đời, đẹp đạo” không chỉ là khẩu hiệu mà đã trở thành thực tiễn sống động trong đời sống xã hội.

Việc USCIRF năm này tới năm khác đưa ra các báo cáo thiếu khách quan, hoàn toàn sai lệch về tình hình tự do tôn giáo ở Việt Nam không phải là điều ngẫu nhiên. Đằng sau đó là những động cơ xấu nhằm gây sức ép đối với Việt Nam trong quan hệ quốc tế.

Một trong những biểu hiện rõ ràng là việc USCIRF sau đi ra những cáo buộc sai trái đã đề xuất đưa Việt Nam vào danh sách “Cần quan tâm đặc biệt” (CPC). Đây là một công cụ mang tính chính sách, có thể dẫn đến các biện pháp hạn chế trong quan hệ song phương Mỹ - Việt Nam. Việc sử dụng những thông tin sai lệch để làm cơ sở cho các đề xuất như vậy cho thấy mục tiêu không đơn thuần là đánh giá tình hình mà còn nhằm phục vụ những tính toán khác.

Ngoài ra, không thể không nhắc đến vai trò của một số tổ chức, cá nhân có định kiến hoặc thù địch với Việt Nam, thường xuyên cung cấp thông tin thiếu kiểm chứng hoặc xuyên tạc. Khi những nguồn tin này được sử dụng mà không qua kiểm chứng độc lập, kết quả tất yếu là những báo cáo thiếu chính xác. Việt Nam luôn khẳng định sẵn sàng đối thoại với các đối tác quốc tế về các vấn đề quyền con người, trong đó có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Tuy nhiên, đối thoại chỉ có ý nghĩa khi được xây dựng trên nền tảng tôn trọng sự thật và thiện chí.

Việc đưa ra những cáo buộc thiếu căn cứ như USCIRF hay các tổ chức thiếu thiện chí, chống đối Việt Nam vẫn làm không chỉ làm suy giảm niềm tin mà còn cản trở quá trình hợp tác. Ngược lại, nếu nhìn nhận một cách khách quan và toàn diện, cộng đồng quốc tế sẽ thấy rõ những nỗ lực và thành tựu của Việt Nam trong việc bảo đảm quyền tự do tôn giáo.

Thực tiễn là thước đo chính xác nhất. Một xã hội mà ở đó hàng chục triệu người dân tự do sinh hoạt tín ngưỡng, hàng nghìn lễ hội tôn giáo diễn ra quanh năm, các tổ chức tôn giáo phát triển và hội nhập quốc tế… đó không thể là một xã hội “đàn áp tôn giáo” như những gì bị mô tả.

Những đánh giá sai lệch của USCIRF về tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam không phản ánh đúng thực tế, mà chỉ là sản phẩm của một cách tiếp cận phiến diện và thiếu thiện chí, thậm chí thù địch. Trong khi đó, bức tranh đời sống tôn giáo tại Việt Nam lại rất sinh động, đa dạng và ngày càng phát triển.

Việc nhìn nhận đúng sự thật không chỉ quan trọng đối với uy tín của các tổ chức quốc tế mà còn là cơ sở để thúc đẩy đối thoại, hợp tác và hiểu biết lẫn nhau. Những thành tựu thực tế của Việt Nam về phát triển kinh tế-xã hội, về việc đảm bảo và tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng của người dân chính là câu trả lời rõ ràng và thuyết phục nhất đối với mọi cáo buộc sai lệch.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng gắn kết, sự thật và thiện chí cần được đặt lên hàng đầu. Chỉ khi đó, những giá trị chung về quyền con người, trong đó có tự do tín ngưỡng, tôn giáo, mới thực sự được tôn trọng và phát huy.

(Còn tiếp)

Trần Thế Cường