Bộ Tư pháp 'tuýt còi' căn cứ để kết án cựu Hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình

Bộ Tư pháp “tuýt còi” quyết định năm 2013 của Hà Nội

Diễn biến mới này đang thu hút sự chú ý bởi Quyết định số 22/2013 của UBND TP Hà Nội từng là cơ sở pháp lý then chốt để TAND Khu vực 1 - Hà Nội tuyên bà Nguyễn Thị Bình 3 năm tù về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.

Ngày 5.5.2026, UBND TP Hà Nội ban hành quyết định bãi bỏ toàn bộ Quyết định số 22/2013 quy định về dạy thêm, học thêm trên địa bàn thành phố.

Trước đó một ngày, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật thuộc Bộ Tư pháp đã ban hành kết luận kiểm tra, xác định Quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội cùng Hướng dẫn số 5898/2013 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội có nội dung “trái pháp luật và không còn phù hợp”, cần phải xử lý theo quy định.

Cựu Hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình tại phiên tòa sơ thẩm.

Đáng chú ý, Quyết định 22/2013 chính là một trong những căn cứ được viện dẫn trong vụ án hình sự đối với bà Nguyễn Thị Bình, cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình.

Trong bản án sơ thẩm tuyên ngày 27.3.2026, TAND Khu vực 1 - Hà Nội xác định bà Bình đã chỉ đạo thu tiền học thêm vượt mức quy định tại Quyết định 22/2013, từ đó gây thiệt hại cho phụ huynh học sinh hơn 1 tỉ đồng.

Cùng vụ án, bị cáo Phạm Thị Minh Nguyệt, cựu kế toán trưởng nhà trường, bị tuyên 24 tháng tù treo cùng về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.

Sau phiên sơ thẩm, bà Nguyễn Thị Bình đã kháng cáo toàn bộ bản án, cho rằng nhận định của cấp sơ thẩm “vô lý và cay nghiệt”.

Vụ án dự kiến sẽ được TAND TP Hà Nội xét xử phúc thẩm trong thời gian tới. Theo nội dung bản án sơ thẩm, năm 2013, UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định 22 quy định mức thu tiền học thêm theo số tiết học và sĩ số lớp học.

Ở cấp THCS, mức thu được quy định giảm dần theo số lượng học sinh trong lớp. Cụ thể, lớp dưới 10 học sinh được thu tối đa 26.000 đồng/tiết/học sinh; từ 10–20 học sinh là 13.000 đồng; từ 20–30 học sinh là 9.000 đồng; từ 30–40 học sinh là 7.000 đồng và trên 40 học sinh chỉ được thu 6.000 đồng/tiết.

Cơ quan tố tụng cho rằng mặc dù có quy định này, bà Nguyễn Thị Bình vẫn chỉ đạo kế toán và giáo viên chủ nhiệm các khối 7, 8, 9 thu tiền học thêm theo mức chung 15.000 đồng/tiết/học sinh.

Từ tháng 12.2013 đến tháng 5/2014, Trường THCS Ba Đình đã thu hơn 2,1 tỉ đồng tiền học thêm đối với 24 lớp học. Trong đó, phần bị cho là thu vượt quy định được xác định hơn 1 tỉ đồng và được coi là thiệt hại đối với phụ huynh.

Hà Nội không có thẩm quyền áp “giá trần”

Tuy nhiên, theo kết luận mới của Bộ Tư pháp, Thông tư số 17 của Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ quy định tiền học thêm được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa nhà trường và phụ huynh học sinh.

“Thông tư không quy định hoặc giao chính quyền địa phương quy định mức thu tiền học thêm tối đa”, kết luận của Bộ Tư pháp nêu rõ.

Từ đó, cơ quan này cho rằng việc UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định 22/2013 để áp “giá trần” học thêm là chưa phù hợp với quy định pháp luật.

Không chỉ vậy, Bộ Tư pháp còn xác định Hướng dẫn số 5898/2013 của Sở GD&ĐT Hà Nội, văn bản quy định mức thu tương tự Quyết định 22, đã làm phát sinh quy phạm pháp luật nhưng lại được ban hành dưới hình thức văn bản hướng dẫn của Giám đốc Sở, không đúng thẩm quyền và hình thức văn bản theo quy định.

Bộ Tư pháp cũng cho biết, theo quy định pháp luật hiện hành, hoạt động dạy thêm trong nhà trường hiện không được thu tiền trực tiếp từ học sinh; kinh phí phải được bảo đảm từ ngân sách nhà nước hoặc các nguồn tài chính hợp pháp khác.

Do đó, các quy định về áp mức thu tối đa tại Quyết định 22/2013 và Hướng dẫn 5898/2013 đều được xác định là không còn phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành.

Việc Quyết định 22/2013 bị bãi bỏ và bị cơ quan kiểm tra văn bản của Bộ Tư pháp kết luận có nội dung trái pháp luật được cho là diễn biến pháp lý đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh vụ án bà Nguyễn Thị Bình đang chờ xét xử phúc thẩm.

Bởi lẽ, đây là một trong những căn cứ quan trọng từng được cấp sơ thẩm sử dụng để xác định hành vi thu tiền học thêm “vượt quy định”, từ đó quy kết thiệt hại cho phụ huynh học sinh.

Diễn biến mới đặt ra nhiều vấn đề pháp lý liên quan đến việc đánh giá tính hợp pháp của căn cứ áp dụng pháp luật trong vụ án, cũng như việc xác định yếu tố thiệt hại và trách nhiệm hình sự của các bị cáo trong giai đoạn xét xử tiếp theo.

N.B