Bộ trưởng Tài chính Mỹ bất ngờ tuyên bố nới lỏng lệnh trừng phạt dầu Iran

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Ảnh: USA Today/TTXVN

Trong bối cảnh giá dầu thế giới tăng mạnh vượt ngưỡng 100 USD/thùng và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã triển khai một biện pháp được đánh giá là bất thường nhằm ổn định thị trường năng lượng. Theo đó, Washington cân nhắc nới lỏng một phần các lệnh trừng phạt đối với dầu thô của Iran đang lưu trữ trên biển để bổ sung nguồn cung toàn cầu.

Phát biểu ngày 19/3 trên chương trình “Mornings with Maria” của kênh Fox Business Network, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Mỹ đang chuẩn bị dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với khoảng 140 triệu thùng dầu thô của Iran hiện nằm trên các tàu chở dầu ngoài khơi. Ông nhấn mạnh động thái này nhằm giảm áp lực nguồn cung và kiềm chế đà tăng giá trong bối cảnh các hoạt động quân sự liên quan đến Iran vẫn tiếp diễn.

Theo ông Bessent, việc nới lỏng sẽ chỉ áp dụng đối với lượng dầu đã được khai thác và vận chuyển, không bao gồm hoạt động sản xuất hoặc giao dịch mới. “Chúng tôi có thể cho phép lượng dầu này tiếp cận thị trường trong thời gian ngắn để góp phần giữ giá ở mức ổn định”, ông nói, đồng thời cho biết đây là một công cụ điều tiết tạm thời trong khoảng 10-14 ngày.

Giới chức Mỹ nhận định số dầu nói trên chủ yếu là lượng hàng bị mắc kẹt do các lệnh trừng phạt trước đó hoặc được bán với giá chiết khấu cao, phần lớn hướng tới thị trường châu Á. Việc nới lỏng hạn chế có thể giúp chuyển hướng nguồn cung sang các đối tác và đồng minh của Mỹ như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ hay một số nền kinh tế Đông Nam Á, qua đó góp phần cân bằng lại thị trường.

Trước đó, Bộ Tài chính Mỹ đã triển khai bước đi tương tự khi tạm thời nới lỏng hạn chế đối với khoảng 130 triệu thùng dầu của Nga đang vận chuyển trên biển. Cùng với đó, Washington cũng thông qua kế hoạch giải phóng khoảng 400 triệu thùng dầu từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR), được mô tả là một trong những đợt xả kho lớn nhất từ trước đến nay. Các biện pháp này nằm trong chiến lược tổng thể nhằm hạ nhiệt giá năng lượng và đảm bảo nguồn cung trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Bessent khẳng định Mỹ không có ý định can thiệp vào thị trường dầu mỏ tương lai, nhấn mạnh các biện pháp hiện nay chỉ nhằm tăng nguồn cung. Ông cũng cho rằng việc nới lỏng trừng phạt không đồng nghĩa với giảm áp lực đối với Tehran, bởi các hạn chế liên quan đến hệ thống tài chính quốc tế vẫn được duy trì.

Dù vậy, quyết định này đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều tại Mỹ. Một số nghị sĩ và chuyên gia cho rằng động thái trên có thể làm suy yếu hiệu quả của các biện pháp trừng phạt vốn được xây dựng trong nhiều năm nhằm hạn chế nguồn thu từ dầu mỏ của Iran. Thượng nghị sĩ Andy Kim đã lên tiếng chỉ trích, cho rằng chính sách này có thể gửi tín hiệu không nhất quán trong chiến lược đối với Tehran.

Trong khi đó, một số chuyên gia nhận định đây là bước đi mang tính tình thế. Giáo sư Nicholas Mulder cho rằng việc điều chỉnh chính sách trừng phạt phản ánh áp lực từ thị trường năng lượng trong bối cảnh xung đột kéo dài, buộc Washington phải cân nhắc giữa mục tiêu địa chính trị và ổn định kinh tế.

Bối cảnh thị trường năng lượng hiện nay được đánh giá là đặc biệt nhạy cảm. Giá dầu thô Brent đã tăng khoảng 60% so với trước khi xung đột bùng phát và duy trì trên mức 100 USD/thùng trong nhiều tuần. Việc gián đoạn lưu thông qua eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, tiếp tục gây áp lực lớn lên nguồn cung.

Theo dự báo của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), giá dầu Brent có thể duy trì ở mức cao trong ngắn hạn, trước khi hạ nhiệt vào cuối năm tùy thuộc vào diễn biến xung đột và khả năng khôi phục sản xuất. Trong bối cảnh đó, các biện pháp can thiệp nguồn cung như của Mỹ được xem là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế biến động mạnh của thị trường.

Giới phân tích cho rằng hiệu quả của động thái nới lỏng trừng phạt đối với dầu Iran sẽ phụ thuộc vào thời gian áp dụng cũng như diễn biến địa chính trị tại khu vực Trung Đông. Nếu căng thẳng kéo dài, áp lực đối với giá năng lượng toàn cầu có thể tiếp tục gia tăng, buộc các bên liên quan phải cân nhắc thêm các giải pháp điều tiết thị trường.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc