Bộ trưởng Lê Hoài Trung: Công tác ngoại giao khoa học công nghệ đã đạt được những bước tiến mới

Đây là khẳng định của Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trong bài phát biểu tại Phiên thảo luận "Ngoại giao khoa học công nghệ góp phần kiến tạo năng lực phát triển quốc gia" diễn ra chiều ngày 5/8 trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao 33.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, phát biểu khai mạc Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ, đối ngoại là phương thức quan trọng thúc đẩy đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng lực, sức cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế. Ngoại giao khoa học, công nghệ phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên. Xây dựng mạng lưới đối tác công nghệ, kết nối viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia; theo dõi xu hướng, tiêu chuẩn, chính sách mới; đưa tri thức và công nghệ phù hợp về nước. Ngoại giao không chỉ tìm vốn mà còn phải tìm tri thức, người tài và cách làm hay.

Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng, Chính phủ, cùng sự phối hợp hiệu quả giữa các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là sự chủ động phối hợp giữa Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, sau khi Nghị quyết 57 được ban hành, Bộ trưởng Lê Hoài Trung chỉ ra rằng, công tác ngoại giao khoa học công nghệ đã đạt được những bước tiến mới rất đáng ghi nhận với 4 điểm nổi bật như sau:

Thứ nhất, góp phần tạo lập khuôn khổ và làm sâu sắc hơn hợp tác khoa học công nghệ với các đối tác, đặc biệt là các đối tác chiến lược hàng đầu về khoa học công nghệ như Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc... mở rộng không gian hợp tác về nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và công nghệ tương lai.

Thứ hai, công tác kết nối với các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu, trường Đại học và các nhà đầu tư quốc tế với Việt Nam được đẩy mạnh, mở ra nhiều cơ hội hợp tác nghiên cứu, phát triển và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thứ ba, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã chủ động hơn trong việc hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường Đại học tìm kiếm đối tác, mở rộng mạng lưới hợp tác và tham gia vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Trong đó, kết nối thành công các địa phương, doanh nghiệp, viện, trường trong nước với các đối tác quốc tế; hình thành nhiều hợp tác cụ thể trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, công nghệ cao...

Thứ tư, thúc đẩy, kết nối nguồn lực tri thức, chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng đi vào chiều sâu, từng bước hình thành mạng lưới tri thức đóng góp trực tiếp cho sự phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước.

Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài đã xây dựng cơ sở dữ liệu với khoảng 5.000 chuyên gia, tri thức, doanh nhân kiều bào. Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện cũng đã kết nối, tiếp nhận đề xuất từ hơn 200 chuyên gia, nhóm chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài trong các lĩnh vực như công nghệ lượng tử, bán dẫn, vi sinh...

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn, thách thức.

Cụ thể, ở một số lĩnh vực, công tác ngoại giao khoa học công nghệ vẫn chủ yếu dừng lại ở trao đổi chính sách, đào tạo, tham quan - khảo sát. Hoạt động chuyển giao công nghệ, hình thành các dự án đầu tư, liên doanh nghiên cứu chung hay xây dựng trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) quốc tế tại Việt Nam còn chưa tương xứng với tiềm năng.

Song song với đó, việc kết nối nhu cầu trong nước với nguồn lực quốc tế chưa thật sự đồng bộ. Cơ chế phối hợp giữa các ngành, địa phương, doanh nghiệp với các cơ quan đại diện ở nước ngoài còn những hạn chế, chưa chủ động theo dõi và thúc đẩy triển khai các cam kết quốc tế chưa đáp ứng được nhu cầu.

Do đó, Bộ trưởng nhận định: "Phiên họp hôm nay không chỉ đơn thuần là nhìn lại cơ hội hay ký kết văn bản, mà phải xác định rõ các bài toán đặt ra trong phát triển đất nước, để lựa chọn đúng đối tác, đúng công nghệ, đúng phương pháp, đúng hướng hợp tác".

Trên cơ sở đó, người đứng đầu ngành Ngoại giao mong muốn, tại phiên thảo luận hôm nay, các đại biểu tập trung vào hai nội dung:

Một là, làm rõ các ưu tiên, nhu cầu thực tế về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số của các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp, viện, trường trong nước. Đánh giá bối cảnh mới và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các đơn vị trong nước với các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Đây chính là sự đổi mới tư duy, đổi mới cách làm ngoại giao phục vụ khoa học công nghệ mang lại hiệu quả thiết thực.

Hai là, nhận diện rõ những khó khăn, vướng mắc, thách thức cần xử lý trong hợp tác quốc tế về khoa học công nghệ, từ đó đề xuất các trọng tâm, ưu tiên và cách làm mới nhằm nâng cao hiệu quả triển khai ngoại giao khoa học công nghệ trong thời gian tới.

Việt An