Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Phát triển nhân lực là chìa khóa tăng trưởng bền vững

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn thảo luận tại Tổ 1 - chiều 18/10.

Gắn tăng trưởng kinh tế với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Chiều 18/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027.

Tham gia thảo luận tại Tổ 1, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn bày tỏ sự nhất trí cao với quyết tâm đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu kiềm chế lạm phát, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và giữ vững an ninh, quốc phòng.

Theo Bộ trưởng, đây là thách thức lớn trong 6 tháng cuối năm cũng như giai đoạn đến năm 2030. Tăng trưởng kinh tế cao đặt ra yêu cầu kiểm soát lạm phát, bảo đảm an sinh xã hội và duy trì phát triển lâu dài. Những mục tiêu này có thể phát sinh mâu thuẫn nếu chỉ tập trung vào tăng trưởng nóng, tăng trưởng trước mắt mà chưa quan tâm đúng mức đến tính bền vững.

Nếu ưu tiên quá nhiều cho tăng trưởng kinh tế, các lĩnh vực xã hội khác có thể không được quan tâm tương xứng. Vì vậy, bài toán đặt ra là phải giải quyết hài hòa các mục tiêu, bảo đảm tăng trưởng trước mắt không ảnh hưởng đến triển vọng phát triển lâu dài.

Bên cạnh việc tháo gỡ những điểm nghẽn trong lưu thông nguồn lực như: đất đai, tín dụng, lãi suất và thị trường, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh vai trò của yếu tố con người.

Theo Bộ trưởng, tăng trưởng bền vững gắn chặt với chất lượng nguồn nhân lực trong các lĩnh vực, từ sức khỏe, y tế, văn hóa, thể thao, du lịch đến công nghệ cao. Để tăng trưởng bền vững mà không phụ thuộc quá nhiều vào việc gia tăng vốn đầu tư, cần đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng và năng suất lao động, trình độ của lực lượng lao động.

Gắn đào tạo với nhu cầu của địa phương và doanh nghiệp

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn: Bộ GD&ĐT đang xây dựng chính sách, hoàn thiện các luật liên quan.

Từ thực tế triển khai nhiệm vụ tại cấp xã, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đặt vấn đề về nguyên nhân khiến cấp xã quá tải công việc; trong đó có thể do phân bổ biên chế chưa phù hợp, dẫn đến nơi thừa, nơi thiếu; và năng lực thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ trong quá trình chuyển đổi chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu mới.

Bộ trưởng cho rằng, cần có thời gian để đội ngũ thích nghi, đồng thời đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực. Bộ GD&ĐT được giao xây dựng chương trình, tài liệu học tập và tài liệu bồi dưỡng. Trong tháng 10, Bộ dự kiến hoàn thành tài liệu cho 6 lĩnh vực, đồng thời chuẩn bị nghiệm thu, thành lập các hội đồng phản biện, thẩm định để ban hành.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, việc ban hành tài liệu mới chỉ là một khâu. Điều quan trọng tiếp theo là các trường đại học, cao đẳng có sẵn sàng tham gia đào tạo, bồi dưỡng hay không; các địa phương có chủ động liên kết với cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn hoặc ở những nơi khác để tổ chức đào tạo hiệu quả hay không.

Bộ trưởng cũng nêu thực tế thiếu hụt nhân lực trong lĩnh vực xây dựng, giao thông. Nhiều nơi thiếu nghiêm trọng nhân lực kỹ thuật, khiến mức chi trả theo tháng, tuần hoặc ngày tăng cao, làm gia tăng chi phí đầu tư xây dựng. Trong khi đó, một bộ phận thanh niên vẫn thiếu việc làm.

Theo Bộ trưởng, một trong những nguyên nhân của tình trạng này là sự gắn kết giữa doanh nghiệp, địa phương và cơ sở đào tạo chưa chặt chẽ.

Về phía ngành giáo dục, Bộ GD&ĐT đang xây dựng chính sách, hoàn thiện các luật liên quan, trong đó có Luật Giáo dục và Luật Giáo dục nghề nghiệp, đồng thời tham mưu Chính phủ ban hành các cơ chế triển khai.

Bộ trưởng đánh giá, chủ trương chuyển giao các trường cao đẳng, trung cấp về địa phương quản lý là đúng đắn. Việc triển khai cơ bản hoàn thành, chỉ còn một số trường đang tiếp tục thực hiện.

Theo đó, các trường cao đẳng, trung cấp cần gắn chặt hoạt động đào tạo nghề nghiệp với nhu cầu nhân lực của địa phương và doanh nghiệp. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Trong lĩnh vực giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT đã tham mưu Chính phủ ban hành hai nghị định quan trọng. Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược; Nghị định số 334/2026/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định về tự chủ của cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; cơ chế tài chính đối với giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp; chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian.

Bộ trưởng cho rằng, các địa phương cần chủ động tìm hiểu, vận dụng những cơ chế này để triển khai đặt hàng đào tạo theo kết quả đầu ra. Đây là cơ chế tiến bộ, khác với cách đặt hàng đào tạo trước đây vốn chưa gắn chặt kết quả đào tạo với việc làm sau tốt nghiệp.

Với cơ chế mới, địa phương có thể giao nhiệm vụ, đặt hàng các trường đào tạo nhân lực đáp ứng nhu cầu cụ thể và chi trả dựa trên kết quả đầu ra, gắn với việc làm mà người học đảm nhận.

Bộ trưởng lấy ví dụ, Hà Nội có thể đặt hàng đào tạo sinh viên ngành du lịch làm việc tại những vị trí cụ thể; hoặc đào tạo nhân lực công nghệ cao như lĩnh vực bán dẫn, phục vụ nhu cầu tại Hòa Lạc và các địa bàn khác.

Theo Bộ trưởng, cơ chế này tạo điều kiện nâng cao trách nhiệm của cơ sở đào tạo, đồng thời thúc đẩy cạnh tranh giữa các trường đại học, trường nghề trong cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nâng chất lượng dịch vụ bằng đào tạo và đào tạo lại

Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 1 - chiều 18/10.

Đề cập đến Hà Nội, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, lĩnh vực dịch vụ hiện chiếm khoảng hai phần ba tỷ trọng. Du lịch gắn với chăm sóc sức khỏe, các giá trị lịch sử và văn hóa Thủ đô là những lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng.

Tuy nhiên, chất lượng dịch vụ phụ thuộc nhiều vào chất lượng nguồn nhân lực và đây vẫn là một điểm nghẽn cần được tháo gỡ. Vì vậy, bên cạnh đào tạo mới, Bộ trưởng cho rằng, cần chú trọng đào tạo lại lực lượng lao động đang làm việc trong lĩnh vực này.

Nếu công tác đào tạo, bồi dưỡng được triển khai hiệu quả, chất lượng dịch vụ của thành phố có thể được cải thiện rõ rệt. Chất lượng dịch vụ tốt hơn sẽ góp phần thu hút du khách quay trở lại, thúc đẩy tăng trưởng và tạo sự gắn kết với lĩnh vực khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe - một lĩnh vực có tiềm năng phát triển lớn.

Từ những vấn đề trên, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đồng thời đề nghị các địa phương quan tâm hơn đến việc gắn đào tạo với nhu cầu thực tế; triển khai cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ đào tạo và tăng cường kết nối giữa các trường đại học, cao đẳng với doanh nghiệp.

Nhiệm vụ này không chỉ giới hạn ở đào tạo cán bộ cấp xã, phường mà còn bao gồm đào tạo lực lượng lao động hiện tại, phát triển nhân tài, đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ cao và những ngành trọng yếu đang có nhu cầu.

Theo Bộ trưởng, đây là giải pháp không đòi hỏi quá nhiều chi phí nhưng có thể mang lại hiệu quả thiết thực, bởi tập trung vào yếu tố con người, góp phần tạo việc làm, nâng cao giá trị gia tăng của nền kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn mong muốn, báo cáo về tình hình kinh tế - xã hội nhấn mạnh hơn trách nhiệm của các địa phương trong triển khai chính sách đặt hàng, giao nhiệm vụ đào tạo nhân lực theo đầu ra, cũng như tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp liên kết với doanh nghiệp và đáp ứng nhu cầu phát triển trên địa bàn.

Minh Phong