Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Nguồn nhân lực STEM là nền tảng phát triển công nghệ cao

Chiều 27/6, Bộ GD-ĐT phối hợp với Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức Hội thảo triển khai các chương trình và chính sách đào tạo nhân lực STEM.

Hội thảo là diễn đàn để cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan trao đổi về định hướng phát triển nguồn nhân lực STEM; chia sẻ các mô hình đào tạo tiên tiến; tăng cường kết nối giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và nhu cầu phát triển của doanh nghiệp.

Toàn cảnh Hội thảo triển khai các chương trình và chính sách đào tạo nhân lực STEM. Ảnh: Trọng Nghĩa

Chú trọng đào tạo các ngành khoa học cơ bản

, lĩnh vực kỹ thuật then chốt

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của Hội thảo. Theo đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đề ra những quyết sách, chủ trương, định hướng về phát triển khoa học, công nghệ và phát triển giáo dục, đào tạo. Đây là những chủ trương, định hướng mang tính chiến lược; trong đó các trường đại học đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

“Năng lực khoa học, công nghệ của quốc gia được quyết định bởi đội ngũ nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực khoa học, công nghệ”, Bộ trưởng cho hay.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng trong bối cảnh đất nước đang đặt ra những yêu cầu phát triển mới, yêu cầu rất cao về tăng trưởng kinh tế thì khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được coi là động lực cốt lõi. Chúng ta mong muốn nền kinh tế phát triển, thu hút đầu tư thì cần tập trung nhiều hơn vào đầu tư trong các lĩnh vực công nghệ cao, tạo ra giá trị gia tăng lớn như công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, năng lượng tái tạo và nhiều lĩnh vực công nghệ khác.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa

Theo Bộ trưởng, công nghệ phát triển rất nhanh, vì vậy yêu cầu đặt ra là làm thế nào để đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng được nhu cầu phát triển đó. Chính phủ đã chỉ đạo xây dựng Đề án phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn; Đề án đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân. Đồng thời, Bộ GD-ĐT cũng chủ trì xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025 - 2035 và định hướng tới năm 2045.

Bộ trưởng khẳng định, nguồn nhân lực nền tảng để phát triển các công nghệ cao chính là nguồn nhân lực trong các lĩnh vực STEM. Cách tiếp cận được xác định là tập trung đào tạo các ngành khoa học cơ bản, các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược để phục vụ phát triển các công nghệ chiến lược. Khi có đội ngũ nhân lực STEM đủ về số lượng và chất lượng thì việc thích ứng, làm chủ cũng như phát triển các lĩnh vực công nghệ cao, đặc biệt là các công nghệ chiến lược, sẽ diễn ra nhanh hơn và hiệu quả hơn.

"Chúng ta không thể biết chính xác trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn sẽ cần bao nhiêu nhân lực ở từng ngành, từng lĩnh vực. Tương tự, trong lĩnh vực điện hạt nhân, cũng không thể xác định sẽ cần bao nhiêu nhân lực về hóa học, kỹ thuật hạt nhân, tự động hóa hay nhiều lĩnh vực khác.

Vì vậy, cách tiếp cận chung của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, là chú trọng đào tạo các ngành khoa học cơ bản và các lĩnh vực kỹ thuật then chốt. Đây sẽ là nền tảng để hình thành đội ngũ nhân lực có khả năng thích ứng, làm chủ và phát triển các lĩnh vực công nghệ cụ thể", Bộ trưởng nói.

Các đại biểu tham dự Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa

Triển khai hiệu quả các chính sách đào tạo nhân lực STEM

Nhấn mạnh ý nghĩa của Hội thảo triển khai các chương trình và chính sách đào tạo nhân lực STEM, Bộ trưởng đề nghị các đại biểu cần trao đổi, làm rõ và tăng cường truyền thông để các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, đặc biệt là sinh viên đang theo học và học sinh chuẩn bị đăng ký tuyển sinh đại học hiểu rõ những chương trình, chính sách đang được triển khai nhằm hỗ trợ, thu hút người học vào các ngành, lĩnh vực trọng điểm.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ vừa ban hành có ý nghĩa hết sức quan trọng, với nhiều chính sách hỗ trợ phù hợp dành cho sinh viên các ngành thuộc lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược; sinh viên các chương trình tài năng; các ngành bán dẫn, điện hạt nhân... Những chính sách này sẽ giúp sinh viên có thêm điều kiện để lựa chọn ngành học, giảm bớt chi phí học tập, đồng thời tạo cơ hội để nhiều em có hoàn cảnh khó khăn thực hiện ước mơ theo đuổi lĩnh vực này.

Một trong những nội dung quan trọng khác cần được trao đổi là làm thế nào để triển khai các chương trình, chính sách này một cách hiệu quả. Bộ trưởng nhấn mạnh, mục tiêu không chỉ là hỗ trợ người học mà còn phải nâng cao chất lượng đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực thực sự đáp ứng yêu cầu của nền công nghiệp; đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo với nghiên cứu, gắn với việc giải quyết các bài toán của doanh nghiệp và các địa phương.

Bộ trưởng cũng bày tỏ mong muốn thông qua Hội thảo sẽ tăng cường sự kết nối giữa các trường đại học với nhau, giữa các trường đại học với doanh nghiệp để tạo nên sức mạnh chung không chỉ trong đào tạo nguồn nhân lực mà còn trong nghiên cứu khoa học nhằm giải quyết những bài toán lớn của đất nước.

Bên cạnh đó, các đại biểu tham dự Hội thảo, đại diện các đơn vị thuộc Bộ GD-ĐT, các trường đại học sẽ trao đổi kỹ về các giải pháp để triển khai hiệu quả các chính sách và chương trình này ngay từ năm học 2026 - 2027.

Sinh viên tham dự Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa

Bộ trưởng cũng cho biết, những sinh viên thuộc các ngành, nhóm ngành phù hợp đã trúng tuyển từ năm học 2025 - 2026 cũng sẽ được hưởng chính sách ngay từ tháng 9 năm nay, thay vì chỉ áp dụng đối với sinh viên trúng tuyển từ năm học 2026 - 2027. Như vậy, dự kiến sẽ có hơn 20.000 sinh viên trên cả nước được hưởng chính sách này. Các tiêu chí, điều kiện cụ thể cùng số lượng chính thức sẽ được Bộ GD-ĐT phê duyệt, công bố trong vài ngày tới để các cơ sở đào tạo và sinh viên triển khai thực hiện.

Theo Bộ GD-ĐT, trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Hội thảo được tổ chức nhằm cụ thể hóa các chủ trương đó thông qua việc giới thiệu các chương trình, đề án và chính sách mới của Bộ GD-ĐT; đồng thời tạo diễn đàn để các cơ sở giáo dục đại học trao đổi kinh nghiệm, đề xuất giải pháp và tăng cường hợp tác trong đào tạo nguồn nhân lực STEM.

Một trong những nội dung trọng tâm của Hội thảo là triển khai chính sách học bổng của Chính phủ dành cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP. Đây là chính sách có ý nghĩa quan trọng nhằm thu hút học sinh có năng lực theo học các ngành STEM, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Các đại biểu chia sẻ tại Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa

Tại Hội thảo, Bộ GD-ĐT cũng giới thiệu các chương trình, chính sách và giải pháp phát triển nhân lực STEM trong giai đoạn tới; định hướng đổi mới mô hình đào tạo theo hướng gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp; đồng thời chia sẻ các giải pháp ứng dụng công nghệ số trong quản trị đào tạo và triển khai chính sách hỗ trợ người học.

Bên cạnh đó, Hội thảo có các tham luận của đại diện các cơ sở giáo dục đại học về phát triển chương trình đào tạo STEM, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong trường đại học, tăng cường hợp tác quốc tế và kết nối với doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và năng lực nghiên cứu.

Nguyễn Liên - Trọng Nghĩa