Bổ sung quy định về quản lý hải quan với thương mại điện tử

Chiều 15/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét, cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.

Tiếp tục cắt giảm thủ tục, đẩy mạnh hiện đại hóa hoạt động hải quan

Theo tờ trình của Chính phủ, việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan nhằm thể chế hóa các chủ trương, chính sách tại 10 văn bản của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, tập trung vào đổi mới bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; cắt giảm thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, không phụ thuộc địa giới; minh bạch, tự động hóa, ứng dụng AI và dữ liệu lớn trong quy trình hoạt động hải quan; tăng cường quản lý thương mại điện tử, kết nối chia sẻ dữ liệu; rà soát, thống nhất phân cấp, phân quyền theo Luật Tổ chức Chính phủ.

Theo đó, dự thảo Luật tập trung sửa đổi, bổ sung 15 điều, bổ sung mới nhiều quy định và bãi bỏ một số nội dung không còn phù hợp.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tại phiên họp.

Cụ thể, về quản lý hải quan với thương mại điện tử, dự thảo Luật bổ sung Điều 16a quy định về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử để đảm bảo đầy đủ cơ sở pháp lý thực hiện quản lý hải quan.

Theo đó, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử phải làm thủ tục hải quan, chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan. Chủ quản nền tảng thương mại điện tử cùng các tổ chức, cá nhân liên quan có trách nhiệm cung cấp thông tin cho cơ quan hải quan. Đồng thời, tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện xác thực định danh điện tử.

Nhằm khuyến khích tuân thủ tự nguyện và nâng cao năng lực quản lý, dự thảo đưa ra cơ chế quản lý mới nhằm thúc đẩy sự tuân thủ tự nguyện, tự giác trên cơ sở phân loại mức độ tuân thủ pháp luật và mức độ rủi ro của người nộp thuế, người khai hải quan.

Theo đó, dự thảo bổ sung khái niệm và quy định về “quản lý tuân thủ” (Điều 17a). Cơ quan hải quan sẽ theo dõi, đánh giá và áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp theo mức độ tuân thủ pháp luật của người khai hải quan. Những người khai hải quan tuân thủ tốt pháp luật sẽ được ưu tiên thực hiện thủ tục hải quan, miễn, giảm kiểm tra, giám sát hải quan và kiểm tra sau thông quan.

Để tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, dự thảo quy định các thủ tục hành chính hải quan được chuyển sang dạng thông điệp dữ liệu theo hải quan số. Hồ sơ hải quan và chứng từ thuộc hồ sơ hải quan được ưu tiên dưới dạng thông điệp dữ liệu thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan hoặc Cơ chế một cửa quốc gia.

Về đại lý làm thủ tục hải quan (Điều 20), dự thảo bỏ điều kiện đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan. Thay vào đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính sẽ quy định tiêu chuẩn và quản lý hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan, nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan.

Đặc biệt, dự thảo bỏ toàn bộ các nội dung về kho bảo thuế. Đối với thời hạn lưu giữ hàng hóa gửi kho ngoại quan và địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế, dự thảo sửa đổi theo hướng tăng thời hạn lưu giữ lên tối đa không quá 24 tháng và bỏ quy định thủ tục xin gia hạn. Thời hạn lưu giữ hàng hóa đưa vào địa điểm thu gom hàng lẻ cũng được tăng lên tối đa 180 ngày, đồng thời bỏ quy định thủ tục xin gia hạn.

Ngoài ra, dự thảo giảm việc báo cáo của doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan và địa điểm thu gom hàng lẻ, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý.

Tạm dừng thủ tục hải quan nếu nghi nghờ hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ

Về kiểm tra sau thông quan, dự thảo bổ sung nguyên tắc kiểm tra được thực hiện trên cơ sở hiện đại hóa và áp dụng quản lý rủi ro. Thủ tục kiểm tra sau thông quan tại trụ sở cơ quan hải quan và tại trụ sở doanh nghiệp được hợp nhất. Thời hạn kiểm tra sau thông quan và gia hạn thời gian kiểm tra được sửa đổi từ “10 ngày làm việc” thành “tối đa là 20 ngày”.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tại phiên họp.

Về sở hữu trí tuệ, cơ quan hải quan được chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan nếu phát hiện căn cứ rõ ràng để nghi ngờ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh là hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ. Quy định “không áp dụng việc tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa quá cảnh” đã được bãi bỏ.

Liên quan đến tiêu hủy hàng hóa gây ô nhiễm môi trường, dự thảo sửa đổi Điều 58, trong đó quy định rõ, đối với hàng hóa gây ô nhiễm môi trường, trong trường hợp không xác định được chủ phương tiện vận tải, người điều khiển hoặc người được ủy quyền, doanh nghiệp kinh doanh kho bãi cảng phải chịu trách nhiệm thực hiện việc tiêu hủy. Cơ quan hải quan sẽ chủ trì thực hiện giám sát việc tiêu hủy này theo quy định của pháp luật

Thẩm tra dự án Luật, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan, ủng hộ định hướng cắt giảm thủ tục hành chính, chuyển đổi số và các nội dung phân cấp, phân quyền.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định còn bất cập, bảo đảm thuận lợi cho doanh nghiệp. Đồng thời, đối với các chế định mới, cần bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật, đánh giá đầy đủ tác động và yêu cầu đầu tư hạ tầng số trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ vào tháng 8 tới.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027, đi kèm với các điều khoản chuyển tiếp cụ thể cho hàng hóa đang lưu giữ tại các kho, bãi, cửa hàng miễn thuế./.

Dương An