Bổ sung một phương thức pháp lý để thu hồi, xử lý tài sản có nguồn gốc từ tội phạm

Ngày 18/10, Viện trưởng Viện KSND tối cao Nguyễn Huy Tiến đã trình Quốc hội dự án Nghị quyết về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội. Theo đó, sẽ mở thêm phương thức pháp lý để thu hồi tài sản trong những trường hợp không thể truy cứu trách nhiệm hình sự.

Viện trưởng Viện KSND tối cao cho biết, pháp luật hiện hành chưa quy định đầy đủ cơ chế thu hồi, xử lý tài sản không qua kết tội. Trong thực tiễn, việc thu hồi tài sản liên quan đến tội phạm còn gặp khó khăn, kéo dài; tài sản có nguy cơ bị tẩu tán, che giấu, thất thoát hoặc suy giảm giá trị.

Dự thảo Nghị quyết hướng tới thiết lập cơ chế thí điểm thu hồi, xử lý tài sản thông qua thủ tục tố tụng dân sự. Theo đó, trong trường hợp không thể truy cứu hoặc không thể tiếp tục truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật, Viện KSND khởi kiện, yêu cầu Tòa án xem xét việc thu hồi tài sản cho Nhà nước.

Viện trưởng Viện KSND tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Tờ trình

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến nhấn mạnh, cơ chế này không thay thế việc xử lý hình sự khi có đủ căn cứ, mà bổ sung một phương thức pháp lý để giải quyết đối với tài sản có nguồn gốc từ tội phạm. Việc áp dụng phải đồng thời bảo đảm lợi ích của Nhà nước, tôn trọng quyền sở hữu và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân có liên quan.

Dự thảo gồm 3 chương, 22 điều, quy định phạm vi, đối tượng, thẩm quyền áp dụng; trình tự, thủ tục thu hồi và xử lý tài sản; trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện.

Theo tờ trình, các quy định về thủ tục được xây dựng trên cơ sở kế thừa nguyên tắc của Bộ luật Tố tụng dân sự, đồng thời có những quy định đặc thù nhằm đáp ứng yêu cầu giải quyết loại vụ việc này. Các vấn đề về nguồn gốc tài sản, đánh giá chứng cứ, phương án xử lý tài sản và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan sẽ do Tòa án xem xét, quyết định theo quy định của pháp luật.

Dự thảo dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027 và được thực hiện thí điểm trong 2 năm. Cơ chế không hồi tố, không áp dụng đối với hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ ngày 1/3/2027.

Thanh Hòa