Bộ NN-MT thông tin về tần suất kiểm tra của EU với thanh long từ Việt Nam

Thanh long. (Ảnh: Hồng Hiếu/TTXVN)

Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 27/3 cho biết hiện nay, mặt hàng thanh long của Việt Nam đang thuộc diện kiểm soát tăng cường theo Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793, với tần suất kiểm tra là 30% (không phải 50% như một số thông tin đưa là chưa chính xác).

Ngoài ra, một số mặt hàng nông sản khác cũng đang chịu kiểm soát tăng cường gồm ớt (50%), đậu bắp (50%), sầu riêng (20%).

EU siết chặt tiêu chuẩn

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, những năm gần đây, Liên minh châu Âu (EU) liên tục siết chặt và hạ thấp mức dư lượng tối đa cho phép (MRLs) đối với nhiều hoạt chất và mở rộng kiểm soát đối với nông sản nhập khẩu.

Với sự điều chỉnh trên, bên cạnh mục tiêu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường, các quy định về MRLs của EU cũng ngày càng trở thành hàng rào kỹ thuật với yêu cầu khắt khe, tần suất cập nhật nhanh, nhiều quy định mới được ban hành trong thời gian ngắn, thiếu lộ trình chuyển tiếp phù hợp, gây khó khăn cho các nước xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.

Gần đây, ngày 29/1/2026, EU đã thông báo tới Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về việc thay đổi cách tiếp cận trong thiết lập MRLs, chuyển từ phương pháp dựa trên “rủi ro” sang “mối nguy.” Theo đó, đối với các hoạt chất có nguy cơ cao (như gây ung thư, rối loạn nội tiết), EU áp dụng mức MRLs mặc định rất thấp là 0,01 mg/kg (mức gần bằng 0 về mặt kỹ thuật).

Diễn biến trên cho thấy EU không chỉ tăng cường kiểm tra tại cửa khẩu mà còn siết chặt ngay từ “ngưỡng chấp nhận” đối với dư lượng, đặc biệt với các hoạt chất không còn được phép sử dụng tại EU.

Cách tiếp cận mới trên dự kiến cũng sẽ tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi sản xuất, từ canh tác, thu hoạch đến chế biến và xuất khẩu.

Theo quy định hiện hành, thanh long Việt Nam thuộc diện kiểm soát tăng cường theo Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793, với tần suất kiểm tra 30%. Một số mặt hàng cũng chịu kiểm soát tăng cường như ớt, đậu bắp (50%); sầu riêng (20%). Riêng chanh leo chưa thuộc diện áp dụng này.

Nâng cao năng lực tuân thủ

Trước tình hình đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động chỉ đạo các cơ quan chuyên ngành nghiên cứu, đánh giá tác động để có ý kiến phản hồi với phía EU; đề nghị các địa phương, đơn vị liên quan rà soát, tổng hợp khó khăn, vướng mắc để phục vụ trao đổi chính thức trong thời gian tới.

Theo đó, để duy trì và phát triển thị trường EU, trước mắt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ khẩn trương hoàn thiện báo cáo kỹ thuật về việc triển khai Kế hoạch hành động khắc phục các tồn tại, nhằm đàm phán với EU giảm tần suất, tỷ lệ kiểm tra tại cửa khẩu đối với một số mặt hàng thuộc Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793; chủ động theo dõi, tổng hợp ý kiến và trao đổi kịp thời với cơ quan chức năng EU về các dự thảo quy định mới, đặc biệt liên quan đến cách tiếp cận MRLs; tổ chức các hội nghị, tập huấn kỹ thuật cho doanh nghiệp, người sản xuất và cán bộ địa phương nhằm cảnh báo, phổ biến kịp thời các quy định mới của EU.

Về giải pháp trung và dài hạn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định sẽ nâng cao năng lực tuân thủ quy định của EU cho doanh nghiệp, người sản xuất và hệ thống kỹ thuật địa phương; tăng cường vai trò, trách nhiệm của chính quyền địa phương trong bảo đảm an toàn thực phẩm đối với nông sản, đặc biệt là hàng xuất khẩu; định hướng sản xuất theo hướng bền vững, tăng cường sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học và các biện pháp phòng trừ sinh học, giảm phụ thuộc vào hóa chất; đẩy mạnh kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Phân loại thanh long. (Ảnh: Đức Tâm/TTXVN)

Ngoài ra, để nâng cao chất lượng nông sản xuất khẩu sang EU, trong đó có các mặt hàng như thanh long và chanh leo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã báo cáo và đề nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị về tăng cường tuân thủ quy định an toàn thực phẩm đối với nông sản xuất khẩu, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng; chỉ đạo hệ thống cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài (thuộc Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương) tăng cường phối hợp, thường xuyên cập nhật và cung cấp kịp thời thông tin chính thống cho bộ về thay đổi chính sách, quy định kỹ thuật của các thị trường nhập khẩu.

Báo cáo kết quả thực hiện vào tháng 5/2026

Liên quan đến Báo cáo “Kết quả giám sát và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật” của Pháp, hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường vẫn chưa nhận được báo cáo chính thức qua kênh hỏi đáp (SPS) hoặc được Thương vụ Việt Nam tại Pháp chuyển về. Tuy nhiên, theo thông tin từ Trang thông tin điện tử của Bộ Công Thương, báo cáo này dựa trên kết quả kiểm tra năm 2024.

Trên thực tế, ngay sau khi nhận được các thông báo không tuân thủ từ phía EU liên quan đến vi phạm về MRLs, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đều chỉ đạo cơ quan chuyên ngành tổ chức thực hiện truy xuất nguồn gốc, điều tra nguyên nhân và hoàn tất các báo cáo khắc phục gửi cho cơ quan có thẩm quyền của EU.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng thường xuyên có các văn bản, hội nghị để chỉ đạo, đôn đốc các địa phương, Hiệp hội, ngành hàng và doanh nghiệp tăng cường thực hiện công tác kiểm soát an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với hàng xuất khẩu; chỉ đạo ban hành nhiều quy trình phòng trừ dịch hại tổng hợp, triển khai các chương trình nuôi thả các tác nhân phòng trừ sinh học để giảm thiểu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất.

Nhờ đó, số lượng các thông báo không tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm của EU đã giảm rõ rệt trong thời gian qua. Cụ thể, nếu năm 2024, số lượng thông báo không tuân thủ của Việt Nam là 64 cảnh báo thì sang 2025 chỉ còn 17 cảnh báo.

Để khắc phục tình trạng vi phạm về an toàn thực phẩm cũng như để góp phần đàm phán giảm tỷ lệ, tần suất kiểm tra đối với nông sản xuất khẩu sang EU, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo Cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật chủ động trao đổi với Tổng vụ Y tế và An toàn thực phẩm (DG-SANTE) để tổ chức đợt thanh tra từ ngày 03-20/6/2025 đối với mặt hàng ớt, thanh long và sầu riêng của Việt Nam.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết quả của đợt thanh tra trên đã được phía EU đánh giá cao đặc biệt là hệ thống cấp phép, kiểm soát lưu thông thuốc bảo vệ thực vật và tính chủ động của khu vực tư nhân.

Đoàn thanh tra của DG-SANTE cũng đã thống nhất với Kế hoạch hành động khắc phục các điểm chưa phù hợp của Việt Nam đồng thời ấn định thời gian gửi Báo cáo kết quả thực hiện Kế hoạch hành động đó vào tháng 5/2026. Nội dung của báo cáo trên sẽ là căn cứ quan trọng để DG-SANTE quyết định tiếp tục áp dụng, tăng cường hoặc giảm bớt tỷ lệ, tần suất kiểm tra với các mặt hàng nông sản chủ lực nói trên của Việt Nam./.

(Vietnam+)