Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, công nghệ cho UAV

Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật cho UAV

Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) cho biết, Chính phủ vừa giao Bộ KH&CN chủ trì phối hợp các bộ, ngành liên quan xây dựng quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật - công nghệ trong sản xuất, thử nghiệm thiết bị bay không người lái.

Theo đó, Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc về việc tăng cường biện pháp quản lý, giám sát đối với thiết bị bay không người lái.

Bộ KH&CN chủ trì phối hợp các bộ, ngành liên quan xây dựng quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật - công nghệ trong sản xuất, sửa chữa, bảo dưỡng, thử nghiệm thiết bị bay không người lái; nghiên cứu, quy định các giải pháp, công nghệ đồng bộ khu vực, vùng cấm bay vào trong thiết bị bay không người lái nhằm tự động ngăn chặn triệt để các thiết bị bay không người lái xâm nhập vào khu vực cấm bay.

Sẽ có tiêu chuẩn kỹ thuật và công nghệ cho thiết bị bay không người lái UAV. Ảnh: M.H

Tiếp tục tập trung hoàn thiện Đề án "Khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp" trình Bộ Chính trị thông qua; trên cơ sở đó tham mưu Đảng ủy Chính phủ tổ chức triển khai hiệu quả bảo đảm mục tiêu làm chủ thiết kế hệ thống, các công nghệ lõi liên quan đến thiết bị bay không người lái.

Theo Thứ trưởng Bộ KH&CN nghệ Bùi Hoàng Phương, Bộ Quốc phòng và Bộ Khoa học và Công nghệ đã thống nhất chủ trương cho phép tỉnh Điện Biên triển khai mô hình thử nghiệm có kiểm soát. Trong đó, có nội dung miễn gần 60 quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến tần số, can nhiễu, pin và an toàn điện đối với thiết bị bay không người lái trên địa bàn tỉnh.

Với UAV, nếu áp dụng toàn bộ yêu cầu kỹ thuật hiện hành như đối với các mô hình đã ổn định, doanh nghiệp sẽ khó có điều kiện triển khai, điều chỉnh và chứng minh hiệu quả. Ngược lại, nếu thiếu cơ chế kiểm soát, hoạt động bay có thể phát sinh rủi ro về an toàn, an ninh, quản lý.

Việc tháo gỡ một số quy chuẩn kỹ thuật cho thấy nỗ lực cân bằng giữa hai yêu cầu: Mở đường cho đổi mới sáng tạo và bảo đảm an toàn trong quá trình triển khai. Từ các dữ liệu vận hành thực tế, cơ quan quản lý có thể đánh giá rõ hơn hiệu quả, rủi ro và điều kiện nhân rộng mô hình kinh tế tầm thấp ứng dụng UAV.

Trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ, những đặc thù về địa hình chia cắt, khoảng cách lớn giữa các khu dân cư và trung tâm kinh tế như tỉnh Điện Biên không còn là trở ngại cố hữu, mà sẽ mở ra dư địa mới cho các mô hình phát triển công nghệ.

Theo đó, với nông nghiệp, UAV có thể hỗ trợ phun thuốc, rải phân, gieo sạ, giám sát cây trồng, kiểm soát sâu bệnh và tối ưu hóa sản xuất trên các vùng đồi núi. Với logistics, thiết bị bay không người lái có thể hỗ trợ vận chuyển nông sản, hàng hóa thiết yếu ở khu vực giao thông khó khăn. Trong y tế, dân sinh và quản lý nhà nước, UAV có thể phục vụ vận chuyển vật tư, khảo sát địa hình, bản đồ số, quản lý rừng, tài nguyên và phòng chống thiên tai.

Kinh tế không gian tầm thấp (còn gọi là kinh tế cận biên) với chủ đạo là sản phẩm thiết bị bay không người lái (UAV, drone) được dự báo sẽ tạo ra tăng trưởng mạnh mẽ trong giai đoạn tới.

Sẽ có trung tâm kiểm định và chứng nhận UAV quốc gia

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì nghiên cứu, xây dựng và ban hành tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) cho UAV, bao gồm yêu cầu kỹ thuật, an toàn khai thác và quản lý hệ thống không phận tầm thấp (UTM).

Việc xây dựng tiêu chuẩn về bảo mật và định danh sẽ có quy chuẩn bắt buộc về mã hóa thông tin điều khiển, bảo vệ dữ liệu và định danh điện tử (Remote ID) để quản lý và giám sát mọi UAV hoạt động trong không phận.

Cùng với đó, Bộ xây dựng cơ chế thử nghiệm (sandbox), các đề án thí điểm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để các doanh nghiệp triển khai sản phẩm, dịch vụ mới (như taxi bay, giao hàng) trong môi trường an toàn trước khi ban hành quy định chính thức . Đồng thời, thiết lập Trung tâm kiểm định và chứng nhận UAV quốc gia để giám định chất lượng sản phẩm theo các tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt như NDAA, FCC, CE hoặc ISO.

Theo đại diện Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, Việt Nam xác định phát triển UAV là một nhu cầu cấp thiết nhằm làm chủ các công nghệ lõi và hình thành một ngành công nghiệp công nghệ cao mới. Theo đó, UAV được xem như một ngành công nghiệp tổng hợp, tạo ra sự thay đổi về giao thông tầm thấp tương tự như vai trò của ô tô.

UAV được định hướng phát triển theo hướng lưỡng dụng, bảo đảm công nghệ phục vụ dân sự có khả năng chuyển đổi, thích ứng để đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh và ngược lại.

Cùng với đó, mục tiêu là nghiên cứu, làm chủ và tiến tới tự chủ hoàn toàn các công nghệ thiết kế, chế tạo công nghệ lõi như bộ điều khiển bay (flight controller), chip AI xử lý tại biên, hệ thống truyền dữ liệu và phần mềm vận hành.

Trong đó, Nhà nước đóng vai trò định hướng sứ mệnh và tiên phong ứng dụng để tạo thị trường dẫn dắt, trong khi doanh nghiệp là hạt nhân thực hiện và hình thành năng lực cạnh tranh toàn cầu. Chiến lược định hướng xây dựng Chương trình "Ứng dụng UAV quốc gia" tập trung vào các nhóm lĩnh vực và khu vực trọng điểm.

Cụ thể, lĩnh vực nông nghiệp thông minh, dùng UAV phun thuốc bảo vệ thực vật, giám sát cây trồng và gieo hạt (đặc biệt ưu tiên các vùng nông nghiệp trọng điểm như Đồng bằng sông Cửu Long).

Lĩnh vực logistics, ứng dụng vào giao hàng tự động, đặc biệt là kết nối các cộng đồng ở vùng sâu, vùng xa và hiện đại hóa chuỗi cung ứng. Lĩnh vực đô thị thông minh, ứng dụng giám sát giao thông, môi trường, lập bản đồ số 3D và cứu hộ, cứu nạn trong khu vực đô thị.

Lĩnh vực năng lượng và hạ tầng, ứng dụng UAV kiểm tra, giám sát các công trình lưới điện, tuabin gió, nhà máy điện và hạ tầng năng lượng. UAV cũng sẽ được ứng dụng tại 3 khu vực trọng điểm, gồm: Năng lượng và hạ tầng; quốc phòng - an ninh và khu vực thử nghiệm.

Việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn là nhiệm vụ bắt buộc và đột phá để tạo hành lang pháp lý cho hoạt động sản xuất, thử nghiệm và vận hành.

Tô Hội