Bộ GD-ĐT công bố dự thảo quy chế hoạt động của Quỹ Học bổng Quốc gia

(Ảnh minh họa: TTXVN)

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo nghị định ban hành Quy chế tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Học bổng Quốc gia.

Theo dự thảo quy chế, Quỹ Học bổng Quốc gia do Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng; hoạt động không vì mục đích lợi nhuận.

Mục tiêu hoạt động của quỹ nhằm góp phần phát hiện, bồi dưỡng, thu hút và phát triển nhân lực chất lượng cao; mở rộng cơ hội học tập và hỗ trợ người học theo định hướng ưu tiên trong từng giai đoạn; thúc đẩy công bằng trong tiếp cận giáo dục; khuyến khích và hỗ trợ các hoạt động học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp của người học; huy động, điều phối và sử dụng hiệu quả các nguồn lực hợp pháp từ ngân sách Nhà nước và xã hội hóa theo nguyên tắc công khai, minh bạch…

Quỹ tổ chức 5 chương trình học bổng: học bổng tài năng; học bổng đi học tại nước ngoài; học bổng theo điều ước, thỏa thuận quốc tế; học bổng thu hút người nước ngoài; học bổng cho đối tượng cần khuyến khích, hỗ trợ.

Học bổng tài năng dành cho người học chương trình đào tạo tài năng và người học có thành tích xuất sắc hoặc tiềm năng nổi trội trong học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo và phát triển kỹ năng nghề, nhằm phát hiện, bồi dưỡng và phát triển nhân lực chất lượng cao.

Học bổng này được triển khai đối với người học là công dân Việt Nam từ giáo dục phổ thông đến giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và sau đại học. Việc xét cấp học bổng tài năng được thực hiện trên cơ sở một hoặc một số nhóm tiêu chí: Kết quả học tập, rèn luyện; thành tích nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp hoặc phát triển kỹ năng nghề; giải thưởng, thành tích tại các cuộc thi trong nước và quốc tế; tiềm năng phát triển, kế hoạch học tập, nghiên cứu, sản phẩm kỹ thuật, sáng kiến cải tiến cá nhân phù hợp với mục tiêu của chương trình học bổng; phẩm chất người học.

Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định hoặc hướng dẫn theo thẩm quyền tiêu chí cụ thể, thang điểm và phương pháp đánh giá đối với từng tiểu chương trình học bổng tài năng.

Các học sinh Trường Trung học phổ thông Nguyễn Thiện Thành, tỉnh Vĩnh Long, với các sản phẩm làm từ quả cam. (Ảnh: Phạm Mai/Vietnam+)

Học bổng đi học tại nước ngoài là chương trình học bổng nhằm hỗ trợ người học tham gia các chương trình đào tạo, bồi dưỡng, thực tập, trao đổi hoặc nghiên cứu ở nước ngoài, phục vụ mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo mục tiêu của Quỹ.

Việc tổ chức thực hiện học bổng cho người học đi học tại nước ngoài phải bảo đảm các nguyên tắc: phù hợp với mục tiêu của chương trình học bổng, nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và định hướng hợp tác quốc tế trong từng giai đoạn; bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng tiêu chí và điều kiện xét chọn.

Đối tượng, điều kiện, tiêu chí xét chọn, nội dung hỗ trợ và mức hỗ trợ đối với người hưởng học bổng đi học tại nước ngoài được xác định theo từng chương trình, tiểu chương trình học bổng và quy định của pháp luật có liên quan. Việc xét chọn căn cứ vào năng lực, thành tích học tập, nghiên cứu, mục tiêu đào tạo, mức độ phù hợp với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực và các tiêu chí cụ thể khác theo quy định của chương trình.

Người học cam kết công tác lâu dài tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, địa bàn đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới, hải đảo hoặc trong ngành, lĩnh vực ưu tiên theo mục tiêu của chương trình được xem xét ưu tiên theo tiêu chí cụ thể của từng chương trình học bổng.

Học bổng theo điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế là chương trình học bổng được thực hiện trên cơ sở điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam là thành viên, bao gồm: học bổng dành cho người học là công dân Việt Nam đi học, nghiên cứu ở nước ngoài; học bổng dành cho công dân nước ngoài đến học tập, nghiên cứu tại Việt Nam.

Đoàn học sinh giỏi Việt Nam dự Kỳ thi Olympic Hóa học quốc tế Mendeleev lần thứ 60. (Ảnh: TTXVN)

Học bổng được tổ chức thực hiện theo cơ chế giao nhiệm vụ hoặc ủy thác của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Việc tổ chức thực hiện phải bảo đảm tuân thủ đầy đủ mục tiêu, đối tượng, điều kiện, tiêu chí, chỉ tiêu, quyền và nghĩa vụ của người học theo từng điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế; không làm thay đổi nội dung các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Quỹ Học bổng Quốc gia tổ chức theo dõi tình hình học tập, công tác và việc thực hiện cam kết của người hưởng học bổng đối với các chương trình có yêu cầu cam kết phục vụ hoặc nghĩa vụ hoàn trả. Trường hợp người hưởng học bổng vi phạm cam kết, sử dụng học bổng không đúng mục đích hoặc thuộc trường hợp phải thu hồi theo quy định thì Quỹ thực hiện thu hồi, yêu cầu bồi hoàn kinh phí đã cấp và xử lý theo các quy định liên quan.

Học bổng thu hút người nước ngoài học tập, nghiên cứu tại Việt Nam là chương trình học bổng nhằm hỗ trợ người nước ngoài đến học tập, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục của Việt Nam; góp phần thúc đẩy quốc tế hóa giáo dục, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân tài khoa học và công nghệ quốc tế; nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và vị thế học thuật của Việt Nam.

Đối tượng áp dụng là ứng viên người nước ngoài đăng ký học tập, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục của Việt Nam theo chương trình học bổng do Quỹ Học bổng Quốc gia tổ chức thực hiện.

Học bổng này được ưu tiên cho các lĩnh vực nghiên cứu về Việt Nam, Đông Nam Á, ngôn ngữ tiếng Việt, giảng dạy tiếng Việt, lịch sử, văn hóa, xã hội, chính trị, kinh tế và phát triển của Việt Nam; các chương trình đào tạo, nghiên cứu ở trình độ sau đại học và các chương trình nghiên cứu chuyên sâu gắn với bối cảnh, dữ liệu và thực tiễn của Việt Nam; một số ngành, lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, công nghệ và các lĩnh vực khác phù hợp với năng lực đào tạo, nghiên cứu và điều kiện tiếp nhận của cơ sở giáo dục Việt Nam trong từng giai đoạn;

Học bổng cũng ưu tiên cho các chương trình, đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu gắn với phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm nghiên cứu quốc gia, trung tâm đổi mới sáng tạo và các dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo ưu tiên của Việt Nam, phù hợp với năng lực tiếp nhận của cơ sở giáo dục; một số quốc gia, vùng lãnh thổ, đối tác theo danh mục hoặc tiêu chí do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định theo từng giai đoạn, bảo đảm phù hợp với định hướng hợp tác quốc tế, nhu cầu phát triển nguồn nhân lực và khả năng cân đối nguồn lực.

Học bổng tạo cơ hội phát triển được thực hiện đối với người học thuộc các nhóm ưu tiên cần được khuyến khích, hỗ trợ nhằm mở rộng cơ hội học tập, nghiên cứu, phát triển kỹ năng nghề và phát triển năng lực cá nhân, góp phần thu hẹp chênh lệch trong tiếp cận giáo dục, đào tạo.

Các nhóm người học được xem xét ưu tiên trong chương trình học bổng này gồm: người học là người dân tộc thiểu số, trong đó ưu tiên cao hơn đối với người dân tộc thiểu số rất ít người; người học thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo theo quy định của pháp luật; người học có nơi thường trú hoặc có cha, mẹ, người giám hộ thường trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khu vực biên giới, hải đảo theo quy định của pháp luật.

Chương trình cũng dành ưu tiên cho người học mồ côi cả cha và mẹ, không nơi nương tựa; người học mồ côi cha hoặc mẹ mà người còn lại không có khả năng lao động hoặc không có điều kiện trực tiếp nuôi dưỡng; người học là học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số tiêu biểu, xuất sắc được cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, giới thiệu theo chủ trương đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; người học có cam kết công tác, phục vụ tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khu vực biên giới, hải đảo hoặc trong ngành, lĩnh vực ưu tiên theo mục tiêu của chương trình học bổng.

Đối với người học là người dân tộc thiểu số, việc xét chọn học bổng được thực hiện theo tiêu chí và phương thức đánh giá phù hợp với điều kiện tiếp cận giáo dục, môi trường học tập và hoàn cảnh thực tế, bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch và đúng mục tiêu của chương trình học bổng.

Mức hỗ trợ học bổng được xác định trên cơ sở mục tiêu, đối tượng, nội dung hỗ trợ của từng chương trình; học phí, chi phí học tập, sinh hoạt hợp lý; trình độ đào tạo, địa bàn, thời gian học tập; khả năng cân đối ngân sách nhà nước và nguồn tài chính hợp pháp của quỹ.

Việc thành lập Quỹ Học bổng Quốc gia thực hiện theo chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo./.

(Vietnam+)