Bộ đội Biên phòng gieo mầm xanh chuyển đổi số nơi biên cương

Cán bộ Đồn Biên phòng Nậm Nhừ tuyên truyền bảo vệ trẻ em trên không gian mạng tại trường học trên địa bàn xã Nà Hỳ. Ảnh: Anh Dũng

Trong căn nhà nhỏ ở bản Nậm Nhừ 1, xã Nà Hỳ, chị Ma Thị Cú đang bước vào những tháng cuối của thai kỳ. Gần đây, chị nhận thấy trong bản xuất hiện một số đối tượng lạ mặt, khiến bản thân lo lắng. Việc phải di chuyển một quãng đường xa xuống xã để trình báo trong tình trạng sắp sinh nở là một trở ngại không nhỏ. May mắn thay, chị chợt nhớ đến buổi tuyên truyền của các cán bộ Đồn Biên phòng Nậm Nhừ (Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên) tuần trước. Chỉ với chiếc điện thoại có kết nối internet, di chuyển đến điểm được dán sẵn mã QR tại trung tâm bản, quét và gửi thông tin, chị có thể tố giác một cách ẩn danh, nhanh chóng và an toàn. Chị Ma Thị Cú chia sẻ: "Hiện tại, việc cung cấp thông tin cho đồn Biên phòng về tình hình ở bản rất cần cách làm như quét mã QR, vì giờ trong bản cũng có nhiều người dùng điện thoại thông minh, cách làm cũng thuận tiện, dễ tiếp cận, em nghĩ cần phát triển nhiều hơn để bà con cùng thực hiện".

Nà Hỳ là xã biên giới đặc biệt khó khăn của tỉnh Điện Biên. Địa bàn rộng, dân cư sống phân tán theo từng cụm, trình độ nhận thức không đồng đều. Điều kiện kinh tế - xã hội hạn chế kéo theo những rào cản lớn trong tiếp cận công nghệ số. Thiếu tá Đỗ Xuân Điềm, Chính trị viên Đồn Biên phòng Nậm Nhừ cho biết: "Bà con nhân dân trên địa bàn đơn vị quản lý đa số là đồng bào dân tộc thiểu số, do cuộc sống còn nhiều khó khăn nên các thiết bị liên lạc di động còn hạn chế, cấu hình không đủ mạnh, hệ thống kết nối internet còn chập chờn. Cá biệt, một số gia đình còn chưa có điện. Do đó, việc triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” còn nhiều khó khăn". Trong bối cảnh ấy, công tác bảo đảm an ninh trật tự, phòng, chống tội phạm, nhất là các loại tội phạm xuyên biên giới, lại đặt ra yêu cầu cấp thiết về một kênh thông tin nhanh nhạy, kịp thời và bảo mật từ chính người dân. Làm sao để người dân vừa an tâm cung cấp thông tin, vừa không phải vượt qua những trở ngại về địa hình, khoảng cách? Câu hỏi đó thôi thúc các cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Nậm Nhừ tìm kiếm một giải pháp sáng tạo, phù hợp với thực tế địa bàn.

Xuất phát từ thực tế đó, mô hình “Hòm thư điện tử ẩn danh tố giác tội phạm” đã ra đời như một hạt nhân quan trọng trong phong trào “Bình dân học vụ số” được đơn vị triển khai. Mô hình này tận dụng công nghệ mã QR đơn giản, dễ tiếp cận. Thay vì phải đến tận đồn Biên phòng, người dân chỉ cần đến các điểm công cộng tại trung tâm thôn, bản, nơi được dán mã QR cố định. Khi quét mã, một giao diện điện tử hiện ra cho phép họ nhập thông tin tố giác một cách ẩn danh. Thông tin này sẽ lập tức được chuyển về hòm thư điện tử của Đồn Biên phòng.

Thiếu tá Đỗ Xuân Điềm khẳng định: "Bà con chỉ cần quét mã, nhập thông tin và gửi đi là đồn Biên phòng sẽ ngay lập tức nhận được thông tin và tiến hành xác minh, bảo đảm thông tin mang tính thời sự và kịp thời". Cách làm này không chỉ rút ngắn thời gian, khoảng cách tiếp nhận thông tin mà quan trọng hơn, nó xóa bỏ tâm lý e ngại, sợ bị trả thù của người dân, tạo nên một “lá chắn” an ninh từ cộng đồng.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Nậm Nhừ hướng dẫn nhân dân truy cập vào hòm thư điện tử ẩn danh. Ảnh: Anh Dũng

Tuy nhiên, để một mô hình công nghệ đi vào đời sống của bà con vùng cao vốn xa lạ với điện thoại thông minh và internet không phải điều dễ dàng. Nhận thức rõ điều này, Đồn Biên phòng Nậm Nhừ đã thành lập các tổ “truyền thông số, hỗ trợ số”. Hạt nhân là những cán bộ trẻ, vừa có kiến thức công nghệ, vừa thông thạo tiếng của đồng bào các dân tộc trên địa bàn. Họ trở thành những “giáo viên đặc biệt”, trực tiếp đến từng bản, cầm tay chỉ việc, hướng dẫn người dân từng thao tác cơ bản: Cách mở điện thoại, kết nối mạng, quét mã QR, nhập thông tin... Sự nhiệt tình, gần gũi và kiên nhẫn của các chiến sĩ đã từng bước tháo gỡ rào cản tâm lý, giúp người dân mạnh dạn tiếp cận.

Hiệu quả của mô hình không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận thông tin tố giác tội phạm. Nó đánh dấu bước chuyển biến đầu tiên trong nhận thức về chuyển đổi số của người dân. Điều đáng mừng là các “mầm xanh công nghệ” đang được ươm mầm từ chính thế hệ trẻ. Em Thào Phương Vi, học sinh Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Nậm Nhừ, xã Nà Hỳ hào hứng chia sẻ: "Là một người trẻ cũng đang sử dụng mạng xã hội, em được các chú bộ đội ở Đồn Biên phòng Nậm Nhừ tuyên truyền về kiến thức sử dụng mạng xã hội rất là bổ ích như: Không trả lời nếu như mình bị xâm phạm quyền riêng tư, khi có những câu nói không hay mà người lạ nhắn trên mạng xã hội thì báo cho thầy cô hoặc bố mẹ". Những buổi tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng bảo vệ trẻ em trên không gian mạng do Đồn Biên phòng Nậm Nhừ phối hợp với nhà trường tổ chức trong các buổi ngoại khóa của “Tiết học biên cương” đã trang bị cho các em “lá chắn số” cần thiết.

Thậm chí, trong hòm thư tố giác, đôi khi các cán bộ nhận được những tin nhắn tương tác như: “Cảm ơn các chú Bộ đội Biên phòng” hoặc một vài thông tin chưa thật sự liên quan đến tố giác. Nhưng với họ, đó không phải là thông tin “nhiễu”, mà là một sự tiếp nhận, có sự tương tác, tìm hiểu về chuyển đổi số. Thiếu tá Đỗ Xuân Điềm tâm sự: "Có những nội dung thông tin không liên quan lắm, nhưng cũng thể hiện ý thức của bà con về chuyển đổi số, để sau này bà con khi có thông tin cụ thể sẽ có thể gửi ngay cho Bộ đội Biên phòng". Mỗi lần nhận được một tin nhắn như vậy, các chiến sĩ lại cảm thấy ấm lòng và có thêm động lực. Đó là dấu hiệu cho thấy hạt giống chuyển đổi số mà họ gieo trồng đã bắt đầu nảy mầm, dù còn non nớt.

Hành trình “gieo mầm xanh chuyển đổi số” của Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên nơi biên giới Nà Hỳ cho thấy tinh thần “bám dân, bám địa bàn”, lấy người dân làm trung tâm. Từ một nhu cầu bức thiết về an ninh, các chiến sĩ đã sáng tạo ra một giải pháp công nghệ đơn giản, thiết thực. Qua đó, họ không chỉ tăng cường hiệu quả quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới, mà còn kiên trì, tỉ mỉ dìu dắt người dân vùng cao bước những bước đầu tiên vào thế giới số. Từ việc nhân dân biết quét mã QR, biết cảnh giác trên mạng xã hội đến ý thức dùng công nghệ để bảo vệ cộng đồng chính là nền tảng vững chắc để xây dựng một “biên cương số” vững mạnh trong tương lai. Hành trình còn dài và nhiều thách thức, nhưng với quyết tâm và tình cảm của những người lính Biên phòng, vùng đất biên cương chắc chắn sẽ ngày càng xanh hơn bởi những "mầm số" của thời đại mới.

Anh Dũng