Bộ Công Thương gia hạn biện pháp phòng vệ thương mại với đường Thái Lan

Đường đóng túi được bày bán tại một siêu thị lớn ở Bangkok. Ảnh tư liệu: Ngọc Quang/TTXVN.

Cùng ngày, Bộ Công Thương cũng ban hành Quyết định số 1310/QĐ-BCT gia hạn biện pháp chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại với một số sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Campuchia, Malaysia, Myanmar, Lào và Indonesia nhằm bảo đảm hiệu quả của các biện pháp đang được áp dụng.

Trước đó, ngày 15/6/2021, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 1578/QĐ-BCT áp dụng biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với một số sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Thái Lan. Đến ngày 1/8/2022, Bộ tiếp tục ban hành Quyết định số 1514/QĐ-BCT áp dụng biện pháp chống lẩn tránh đối với đường mía nhập khẩu từ Campuchia, Malaysia, Myanmar, Lào và Indonesia. Kết quả rà soát cuối kỳ được thực hiện theo quy định của Luật Quản lý ngoại thương và các cam kết của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) cho thấy, sau 5 năm áp dụng, các biện pháp phòng vệ thương mại đã mang lại nhiều tác động tích cực với ngành sản xuất mía đường trong nước cũng như người nông dân trồng mía.

Theo đánh giá của cơ quan điều tra, các biện pháp đã góp phần tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng trên thị trường, ngăn chặn đáng kể lượng đường nhập khẩu bán phá giá và được trợ cấp từ Thái Lan. Lượng đường nhập khẩu từ nước này đã giảm mạnh từ khoảng 924.000 tấn xuống còn 82.000 tấn trong niên vụ 2022-2023 và 274.000 tấn trong niên vụ 2024-2025.

Nhờ đó, ngành mía đường trong nước từng bước phục hồi và duy trì đà tăng trưởng. Sản lượng đường sản xuất trong nước trong niên vụ 2024-2025 đạt hơn 1,2 triệu tấn, tăng 1,7 lần so với niên vụ 2020-2021, đáp ứng tốt nhu cầu tiêu dùng trong nước. Doanh thu và lợi nhuận của ngành cũng phục hồi tương ứng gấp 1,63 lần và 2,49 lần so với giai đoạn trước khi áp dụng biện pháp.

Nhiều vùng nguyên liệu mía từng bị thu hẹp đã được khôi phục trở lại, đặc biệt tại các địa phương còn nhiều khó khăn, nơi cây mía là nguồn sinh kế quan trọng của người dân. Diện tích thu hoạch mía tăng gần 50%, từ 128.666 ha trong niên vụ 2020-2021 lên 192.660 ha trong niên vụ 2024-2025. Sản lượng mía cũng tăng gần gấp đôi, từ 6,74 triệu tấn lên 12,43 triệu tấn trong cùng giai đoạn.

Các doanh nghiệp sản xuất đường cũng đẩy mạnh đầu tư nâng cao năng suất và chất lượng vùng nguyên liệu. Năng suất mía bình quân tăng từ 60,7 tấn/ha lên 73,3 tấn/ha trong giai đoạn 2020-2025, trong khi chỉ số chất lượng CCS duy trì ổn định ở mức khoảng 10%. Việc giá thu mua mía được cải thiện cùng với các chính sách hỗ trợ giống, vốn và kỹ thuật đã giúp người dân yên tâm tái đầu tư sản xuất.

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, các biện pháp phòng vệ thương mại còn góp phần bảo đảm an sinh xã hội tại nhiều địa phương. Số hộ nông dân trồng mía đã tăng từ khoảng 151.000 hộ trong niên vụ 2020-2021 lên khoảng 225.000 hộ trong niên vụ 2024-2025; trong đó phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số và hộ dân có điều kiện kinh tế còn khó khăn.

Tuy nhiên, cơ quan điều tra cũng xác định vẫn tồn tại nguy cơ gây thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất trong nước nếu chấm dứt các biện pháp hiện hành. Kết quả rà soát cho thấy trong thời kỳ điều tra, hàng hóa nhập khẩu từ Thái Lan vẫn có hành vi bán phá giá và nhận trợ cấp. Đồng thời, khả năng tái diễn hành vi này là hiện hữu nếu các biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp hết hiệu lực.

Đáng chú ý, lượng đường nhập khẩu có xu hướng gia tăng trở lại trong hai niên vụ gần đây khi giá đường Thái Lan giảm xuống mức thấp. Nếu không có biện pháp phòng vệ thương mại, chênh lệch giá đáng kể có thể dẫn đến tình trạng kìm giá, ép giá với sản phẩm sản xuất trong nước. Mặc dù các chỉ số kinh tế của ngành mía đường đã được cải thiện song vẫn còn khá nhạy cảm trước những biến động từ hàng nhập khẩu.

Trên cơ sở các kết luận điều tra, Bộ Công Thương xác định việc chấm dứt biện pháp hiện hành có thể dẫn tới việc tiếp tục hoặc tái diễn hành vi bán phá giá, trợ cấp, gây thiệt hại cho ngành sản xuất đường trong nước. Vì vậy, việc gia hạn các biện pháp phòng vệ thương mại thêm 5 năm được cho là cần thiết nhằm duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ sản xuất trong nước và sinh kế của hàng trăm nghìn hộ nông dân trồng mía.

Bộ Công Thương cho biết, sau khi các quyết định có hiệu lực sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra, theo dõi và giám sát việc thực thi, đồng thời cập nhật tình hình nhập khẩu với các mặt hàng thuộc diện áp dụng biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp và chống lẩn tránh để bảo đảm hiệu quả của biện pháp phòng vệ thương mại theo quy định hiện hành.

Uyên Hương (TTXVN)