Binh sỹ Ukraine tiết lộ nghịch lý giữa bàn đàm phán và chiến hào

“Những cuộc đàm phán này đối với tôi giống như một sự mâu thuẫn trong nhận thức”, một chỉ huy trinh sát không quân Ukraine có biệt danh Primo đang đóng quân tại vùng Zaporizhzhia, miền nam Ukraine, chia sẻ.

Nghịch lý giữa bàn đàm phán và chiến hào

Zaporizhzhia là nơi đặt nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu. Nga kiểm soát nhà máy này từ những tuần đầu của chiến dịch quân sự ở Ukraine. Viên chỉ huy 42 tuổi cho biết, trong hàng ngũ binh sĩ của ông, các cuộc đàm phán bị coi là “vô nghĩa” và “không liên quan” tới thực tế chiến trường.

Binh sỹ Ukraine tập trận. Ảnh: AP

Các cuộc đàm phán nói trên bắt nguồn từ một tối hậu thư do Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra hồi tháng 11/2025 và đã được nối lại trong tuần này bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, Thụy Sĩ. Đặc phái viên của Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Kirill Dmitriev, đã tới Davos đầu tuần này để gặp trực tiếp các đại diện của Mỹ. Đây là lần đầu tiên một đại diện của Điện Kremlin tham dự diễn đàn này kể từ khi xung đột ở Ukraine bùng phát.

Việc các bên tham gia đàm phán xuất hiện công khai cũng cho thấy tiến trình đối thoại đã đi được một chặng đường đáng kể, chuyển từ các thông điệp trao đổi kín sang những cuộc tiếp xúc trực tiếp, ở cấp cao.

Tổng thống Ukraine Zelensky cũng đã tới Thụy Sĩ vào ngày 22/1 để gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tại đây ông Zelensky cho rằng, Ukraine đang rơi vào một “vòng lặp bất tận”, trong bối cảnh có nhiều câu hỏi đặt ra về vai trò của Mỹ trên trường quốc tế

Tuy nhiên, với những binh sĩ Ukraine đang trực tiếp tham chiến, các cuộc đàm phán lại được nhìn nhận như một tiến trình dai dẳng, chưa mang lại kết quả rõ ràng. Chỉ huy trinh sát không quân Ukraine, có biệt danh Primo cho rằng, quá trình này phần nào bị các cá nhân chi phối.

Dù các cuộc đàm phán được xem là chiến lược ở tầm vĩ mô, đối với những người ở tuyến đầu, chúng lại mang ý nghĩa rất cụ thể: liệu những gì họ đang cố gắng thực hiện có thể giúp họ đổi lấy an ninh bền vững, hay chỉ là một khoảng lặng tạm thời trong cuộc xung đột kéo dài.

Những bất đồng trong tiến trình đàm phán càng trở nên rõ nét do các cam kết an ninh được đưa ra vẫn chưa rõ ràng. Ukraine không thuộc phạm vi áp dụng của Điều 5 NATO về phòng thủ tập thể, trong khi các đề xuất đang được thảo luận chủ yếu đề cập đến nhiều hình thức hỗ trợ an ninh từ bên ngoài nhưng chưa xác định rõ điều kiện kích hoạt, thời hạn hay cơ chế thực thi cụ thể.

Việc làm rõ những bảo đảm an ninh nào sẽ được đưa vào kế hoạch hòa bình do Mỹ làm trung gian đã gặp nhiều khó khăn ngay từ khi các nội dung đầu tiên bị rò rỉ ra truyền thông hồi tháng 11/2025. Những đề xuất này sau đó được cho là có nhiều điểm tương đồng với một phương án do Nga soạn thảo và lưu hành từ đầu năm 2025.

Từ thực tế chiến trường, nhiều binh sĩ Ukraine cho rằng các cuộc đàm phán hòa bình tạo ra những kỳ vọng trái chiều. Một chỉ huy trung đội 36 tuổi, biệt danh Prorab, cho biết tiến trình đàm phán khiến binh sĩ vừa kỳ vọng vào khả năng ngừng bắn, vừa lo ngại về tính bền vững của bất kỳ thỏa thuận nào đạt được.

Theo chỉ huy này, mối quan ngại lớn nhất là nguy cơ xung đột có thể tái diễn nếu các bên sử dụng giai đoạn hậu thỏa thuận để tái tổ chức lực lượng và củng cố vị trí.

Ranh giới đỏ

Một cuộc khảo sát công bố tháng 1/2026 của Viện Xã hội học Quốc tế Kiev tại Ukraine cho thấy, 69% số người được hỏi sẵn sàng chấp nhận thỏa thuận “đóng băng” chiến tuyến với điều kiện đi kèm các bảo đảm an ninh và không công nhận quyền kiểm soát của Nga với các vùng lãnh thổ mà Moscow đang chiếm giữ.

Tuy nhiên, 74% số người được hỏi phản đối mọi khuôn khổ thỏa thuận yêu cầu Ukraine rút quân hoặc chấp nhận các hạn chế quân sự nếu không có những bảo đảm an ninh rõ ràng. Đáng chú ý, 62% ủng hộ quân đội tiếp tục chiến đấu trong thời gian cần thiết.

Kết quả khảo sát cho thấy người dân Ukraine muốn một thỏa thuận tạm thời nhằm giảm căng thẳng, nhưng chỉ khi thỏa thuận đó đi kèm các cơ chế an ninh thực chất và không đồng nghĩa với việc từ bỏ chủ quyền đối với các vùng lãnh thổ bị Nga kiểm soát. Đây cũng là sự lo lắng của nhiều binh sỹ Ukraine. Họ cho rằng, một thỏa thuận thiếu sự ràng buộc chỉ tạo ra một khoảng ngừng ngắn trong xung đột.

Tại một địa điểm huấn luyện ở vùng Zhytomyr, một binh sĩ đặc nhiệm biệt danh “Chim Sẻ”, cho biết anh cảm thấy thiếu chắc chắn trước những tín hiệu chính sách gần đây từ Washington. Binh sỹ này cho rằng lập trường của Mỹ hiện nay tạo ra những nghi vấn về tính nhất quán trong vai trò đối tác.

Trong khi các cuộc đàm phán đang diễn ra, Nga tiếp tục tiến hành các đợt không kích nhằm vào hạ tầng năng lượng then chốt của Ukraine. Theo các binh sỹ Ukraine, xung đột hiện nay mang tính chất tiêu hao kéo dài, gây áp lực lớn lên cả quân đội và người dân nước này.

Trước Quốc hội Ukraine, Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov cho biết hiện có khoảng 200.000 binh sĩ bị cáo buộc đào ngũ, trong khi khoảng 2 triệu người đang bị truy nã vì nghi vi phạm lệnh tổng động viên - một thách thức lớn trong vấn đề nhân lực.

Bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào liên quan đến vấn đề lãnh thổ đều sẽ vấp phải những giới hạn chính trị nội tại tại Ukraine. Theo nhận định của một số binh sĩ và nhà quan sát, chính phủ Ukraine vẫn có những “ranh giới đỏ” khó có thể vượt qua trong đàm phán.

Chỉ huy trinh sát không quân Ukraine biệt danh Primo cho rằng có những giới hạn mà không chính trị gia nào tại Ukraine sẵn sàng nhượng bộ. Theo ông, các vấn đề cốt lõi như chủ quyền lãnh thổ khó có thể được giải quyết đơn phương thông qua các thỏa thuận ngoại giao.

Tháng 12/2025, Tổng thống Zelensky nhấn mạnh rằng mọi quyết định liên quan đến lãnh thổ và một kế hoạch hòa bình toàn diện cuối cùng phải được đưa ra trưng cầu ý dân, đồng thời được Quốc hội nước này phê chuẩn. Quy trình đó có thể khiến việc đạt được một thỏa thuận chấm dứt xung đột trở nên phức tạp hơn.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)