Biểu tượng hy sinh của Bà mẹ Việt Nam anh hùng Căn Thung

Những người con Pa Cô ưu tú

Không khó khăn để chúng tôi tìm được nhà của Bà Mẹ Việt Nam anh hùng Căn Thung (102 tuổi, dân tộc Pa Cô) ở thôn Ty Nê (xã La Lay, tỉnh Quảng Trị). Câu chuyện không dễ dàng vì mẹ Căn Thung không còn minh mẫn. Người con trai út Hồ Xuân Quang cũng không có nhiều chuyện để kể, bởi khi cha và các anh trai hy sinh thì ông còn quá nhỏ. Lần giở những tấm bằng Tổ quốc ghi công và qua những câu chuyện góp nhặt, chúng tôi phần nào thấu hiểu nỗi mất mát của mẹ Căn Thung.

Thông qua Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế La Lay, nhiều nhà hảo tâm tới thăm, tặng quà và nhận phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam anh hùng Căn Thung.

Ngày ấy, cuộc sống của đồng bào dân tộc Pa Cô ở La Lay nghèo lắm nhưng người dân luôn một lòng tin theo Đảng và cách mạng. Đàn ông cầm súng, phụ nữ thì đi gùi lương, tải đạn cho bộ đội vượt Trường Sơn. Bởi vậy mà chồng của mẹ Căn Thung là Côn Thung và 2 con trai Hồ Văn Thung, Cu Tỏa cũng lần lượt ra mặt trận. Một chiều tháng 4-1961, mẹ Căn Thung nhận tin con trai Cu Tỏa, Tiểu đội trưởng du kích xã A Bung (nay là xã La Lay) hy sinh. Nỗi đau dần nguôi ngoai năm tháng, vì mẹ biết rằng, con trai của mẹ hy sinh vì hòa bình, độc lập, tự do cho dân tộc, cho Tổ quốc. Thế nhưng, tháng 7-1969, mẹ Căn Thung một lần nữa đau đớn nhận tin con trai cả Hồ Văn Thung trúng bom khi đang gùi vũ khí vượt Trường Sơn. Rồi chưa đầy 5 tháng sau, mẹ Căn Thung gần như không thể đứng vững khi hay tin chồng hy sinh ngoài mặt trận.

Chồng và 2 con trai đều hy sinh, căn nhà chỉ còn mẹ Căn Thung và cậu con trai Hồ Xuân Quang chưa đầy 10 tuổi. Tình thương, niềm vui, niềm tin của mẹ Căn Thung dồn lại cho con trai út và những người lính Cụ Hồ. Dường như biết nỗi đau mất mát của mẹ Căn Thung, nên mỗi khi có đoàn quân dừng nghỉ chân, chính quyền địa phương đều bố trí đến nhà mẹ Căn Thung. Những lúc ấy, mẹ Căn Thung lại tất tả lên nương lấy rau, hái bí. Nhà có có gì ngon mẹ Căn Thung cũng mang ra để các anh “ăn no, đánh thắng giặc”. Vì đã được nói trước nên các anh bộ đội ai cũng rất thương mẹ - người phụ nữ Pa Cô vóc dáng nhỏ bé nhưng lại có sức mạnh tinh thần phi thường. Nói là nghỉ ngơi nhưng các anh lại tranh thủ giúp mẹ sửa lại cái cửa, đóng lại cái cầu thang cho chắc chắn. Mọi người cũng dành sự quan tâm như một sự bù đắp cho cậu bé Hồ Xuân Quang mất cha, mất anh khi còn quá nhỏ.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay thường xuyên thăm hỏi Bà mẹ Việt Nam anh hùng Căn Thung.

Năm 1967, ngày càng có nhiều đoàn quân vượt Trường Sơn để vào Nam chiến đấu. Và bản Ty Nê cũng như các bản làng khác dọc theo dãy Trường Sơn luôn mở rộng vòng tay, che chở cho những người lính Giải phóng quân. Khi ấy, đồng bào Pa Cô ít người biết tiếng phổ thông, nhưng điều ấy chưa khi nào là rào cản hay tạo ra khoảng cách giữa bộ đội và người dân. Bộ đội sau khi xin phép cứ vào nhà treo võng, đến bữa nấu cơm rồi cả nhà cùng ăn. Những đoàn quân Nam tiến chỉ ở lại vài ngày hoặc chỉ vài tiếng đồng hồ, dù thời gian ngắn ngủi nhưng để lại tình cảm vô cùng tốt đẹp đối với đồng bào Pa Cô nơi đây.

Khúc ca ngày hòa bình

Đã qua 50 năm có lẻ, thế nhưng ký ức về những năm tháng chiến tranh của ông Hồ Xuân Quang vẫn còn đó. Ngày ấy, mặc dù còn nhỏ nhưng ông Hồ Xuân Quang đã cảm nhận được sự ác liệt của chiến tranh, nhất là những năm gần giải phóng. La Lay là nơi con đường mòn Trường Sơn đi qua nên phải hứng chịu bom rất nhiều. Mỗi lần bom nổ, du kích đưa người dân chạy vào rừng ẩn nấp. Có lần, bom nổ làm mặt đất rung chuyển dữ dội nhưng không hiểu sao mọi người không ai nghe thấy tiếng nổ. Thế nhưng, khi mọi người bước ra khỏi hầm thì lại thấy tan hoang, hố bom sâu hoắm. Hóa ra vì bom nổ quá gần, mọi người đã bị mất thính giác. Thế là, mọi người trong bản phải nói chuyện bằng cách ra hiệu cho đến khi thính giác phục hồi.

Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay tặng quà người có công với cách mạng trên địa bàn.

Cha và hai anh trai hy sinh, ông Hồ Xuân Quang trở thành điểm tựa tinh thần của mẹ. Hiểu nỗi đau mà mẹ phải trải qua bởi vậy mà ông Hồ Xuân Quang rất vui khi gia đình mình thường xuyên nhận được sự quan tâm của chính quyền địa phương, các ban ngành, đoàn thể và đặc biệt là cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay. Từ lâu, ông Hồ Xuân Quang luôn coi những người lính Biên phòng như người thân của gia đình mình. Năm 2011, mẹ Căn Thung được xây tặng căn nhà cấp 4. Tuy nhiên, trải qua thời gian, căn nhà đã xuống cấp nên Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay đã huy động nguồn lực để sửa chữa. Vì tuổi đã cao nên sức khỏe của mẹ Căn Thung ngày càng yếu. Những lần mẹ Căn Thung ốm đau, ông Hồ Xuân Quang đều gọi điện cho Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay để cử quân y đến khám và cấp thuốc. Sự tận tình, chu đáo của những người lính Biên phòng là liều thuốc tinh thần của mẹ Căn Thung và mỗi khi cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay tới thăm, mắt mẹ lại ánh lên niềm vui.

Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay trao giếng nước sạch tặng nhân dân xã La Lay.

Đối với cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay, việc chăm sóc, phụng dưỡng là vinh dự chứ không chỉ là trách nhiệm đối với những đóng góp, hy sinh của gia đình mẹ Căn Thung. Thấm nhuần đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay đã thường xuyên thăm hỏi, tặng quà và nhận phụng dưỡng mẹ Căn Thung. Năm 2025, đơn vị đã vận động các doanh nghiệp, nhà hảo tâm đóng góp 118 triệu đồng để phụng dưỡng mẹ. Thượng tá Ngô Trường Khôi, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay cho biết: “Đối với cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế La Lay, việc chăm sóc, phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam anh hùng Căn Thung không chỉ là sự tri ân với những người có công với cách mạng còn là dịp để mỗi người lính thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” qua đó giáo dục lý tưởng, lòng yêu nước. Là người lính, chúng tôi luôn tự nhắc bản thân phải chăm sóc mẹ thay những người con của mẹ đã hy sinh”.

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, câu chuyện về Bà mẹ Việt Nam anh hùng Căn Thung như lời nhắc nhở thế hệ được sống trong hòa bình không bao giờ được quên lịch sử của dân tộc.