Biểu tượng hợp tác từ dòng chảy hữu nghị

Từ dấu mốc vận hành chính thức đến biểu tượng hợp tác du lịch biên giới

Thác Bản Giốc, xã Đàm Thủy là một trong những thắng cảnh đẹp nhất Việt Nam. Năm 2024, thác Bản Giốc được Tạp chí Travel + Leisure bình chọn vào danh sách 21 thác nước đẹp nhất thế giới, là đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong bảng xếp hạng này. Không chỉ sở hữu vẻ đẹp thiên nhiên kỳ vĩ, thơ mộng, thác Bản Giốc còn mang ý nghĩa đặc biệt bởi nằm trên đường biên giới Việt Nam - Trung Quốc, nơi mọi hoạt động phát triển kinh tế, du lịch đều gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, đối ngoại biên giới và giao lưu hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

Ngày 15/10/2024, Khu cảnh quan thác Bản Giốc (Việt Nam) - Đức Thiên (Trung Quốc) chính thức đi vào vận hành. Lần đầu tiên Việt Nam và Trung Quốc hợp tác quản lý, khai thác một khu du lịch xuyên biên giới theo cơ chế hợp tác đặc thù, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho du khách tham quan, vừa bảo đảm chặt chẽ các yêu cầu về an ninh, quốc phòng và chủ quyền quốc gia.

Từ khi vận hành thí điểm đến nay, lượng khách đạt trên 20.000 lượt người. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, Trạm kiểm soát thác Bản Giốc tiếp nhận và làm thủ tục cho trên 4.000 lượt người xuất nhập cảnh tham quan. Các quy trình kiểm soát được thực hiện nhanh gọn, chính xác, bảo đảm an ninh, an toàn, không để xảy ra ùn tắc hay gián đoạn hoạt động du lịch. Những con số trên cho thấy mô hình hợp tác đang ngày càng đi vào ổn định. Sự phối hợp giữa các lực lượng biên phòng, ngoại vụ, hải quan, du lịch và chính quyền địa phương hai bên được tăng cường, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách, đồng thời bảo đảm quản lý chặt chẽ khu vực biên giới.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tô Vũ Ninh cho biết: Việc vận hành Khu cảnh quan thác Bản Giốc (Việt Nam) - Đức Thiên (Trung Quốc) không chỉ tạo ra một sản phẩm du lịch đặc sắc mà còn là mô hình hợp tác mang ý nghĩa đối ngoại sâu sắc giữa Việt Nam và Trung Quốc. Thông qua cơ chế phối hợp thường xuyên giữa các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương hai bên, khu cảnh quan góp phần thúc đẩy phát triển du lịch xuyên biên giới từ lợi thế địa phương, tăng cường lòng tin, thúc đẩy giao lưu nhân dân, tạo nền tảng để xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững.

Thác Bản Giốc, xã Đàm Thủy. Ảnh Thế Vĩnh

Từ không gian hợp tác đến không gian giao lưu văn hóa và cộng đồng

Điểm đặc biệt của Khu cảnh quan không chỉ nằm ở cơ chế quản lý chung mà còn ở khả năng tạo dựng một không gian giao lưu văn hóa, kết nối cộng đồng giữa cư dân hai bên biên giới. Từ phía Việt Nam, du khách có thể tham quan thác Đức Thiên (Trung Quốc), phố quốc tế, các chương trình văn hóa dân tộc Choang. Du khách từ Trung Quốc đi qua qua lối mở Khu cảnh quan được tham quan khu vực chân thác Bản Giốc (Việt Nam), ngắm dòng Quây Sơn, trải nghiệm các dịch vụ lưu trú, ẩm thực và mua sắm trong Khu cảnh quan phía Việt Nam.

Chị Hoàng Thị Nga, du khách đến từ tỉnh Đắk Lắk cho biết: Điều khiến tôi ấn tượng không chỉ là vẻ đẹp hùng vĩ của thác Bản Giốc mà còn là trải nghiệm được tham quan khu vực Đức Thiên (Trung Quốc) theo cơ chế du lịch xuyên biên giới. Cảnh quan rất đẹp, thủ tục thuận tiện, người dân thân thiện và các chương trình văn hóa, văn nghệ bản địa rất đặc sắc. Đây là trải nghiệm khác biệt mà tôi chưa từng có ở bất kỳ điểm du lịch nào trong nước.

Đến nay, hợp tác du lịch còn được mở rộng với nhiều hoạt động ngoại giao du lịch, giao lưu văn hóa, thể thao và cộng đồng. Cuộc thi chạy bán marathon xuyên biên giới tại Khu cảnh quan thác Bản Giốc - Đức Thiên; Chương trình giao lưu thanh niên Việt Nam - Trung Quốc; Lễ hội nhạc kịch Choang Điền Lâm tại thành phố Bách Sắc (Trung Quốc); Lễ hội Rồng xuân biên giới tại huyện Long Châu và việc kết nối tuyến du lịch Cao Bằng (Việt Nam) - Bách Sắc (Trung Quốc) đã từng bước hình thành chuỗi sản phẩm du lịch mới, góp phần quảng bá hình ảnh biên giới hòa bình, hữu nghị và năng động.

Ở cấp cơ sở, giao lưu nhân dân ngày càng trở thành điểm nhấn của mô hình hợp tác. Các địa phương hai bên thường xuyên trao đổi đoàn, tham dự lễ hội truyền thống và quảng bá văn hóa bản địa. Xã Lý Quốc đón Đoàn đại biểu trấn Thạc Long, huyện Đại Tân (Trung Quốc) tham dự Lễ hội xuân khu vực Bằng Ca (Việt Nam); xã Phục Hòa đón Đoàn đại biểu huyện Long Châu (Trung Quốc) tham dự Lễ hội truyền thống dân tộc 18/3. Những hoạt động này không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa mà còn mở rộng cơ hội hợp tác cho các doanh nghiệp lữ hành, hộ kinh doanh dịch vụ và người dân tham gia phát triển du lịch.

Điểm nhấn nổi bật là chương trình “Giao lưu cư dân biên giới Việt Nam - Trung Quốc năm 2026 - Liên hoan tiếng hát dân ca trên sông biên giới” tổ chức tháng 4/2026 tại Khu cảnh quan. Lần đầu tiên, dưới chân thác Bản Giốc, trên dòng Quây Sơn, Cao Bằng (Việt Nam) trở thành sân khấu chung của các nghệ sĩ và cư dân hai nước với những làn điệu Then, Tính, Hà Lều, Lượn… hòa quyện cùng các tiết mục nghệ thuật mang đậm bản sắc văn hóa Quảng Tây (Trung Quốc). Hình ảnh những chiếc thuyền chở nghệ sĩ, nghệ nhân, diễn viên quần chúng hát đối trên dòng sông biên giới không chỉ tạo nên một sản phẩm du lịch độc đáo mà còn truyền đi thông điệp về tình hữu nghị, sự gắn kết giữa cư dân hai bên biên giới.

Trực tiếp tham gia chương trình, bà Nông Thị Lý, người dân xã Đàm Thủy xúc động chia sẻ: Tôi rất tự hào khi được đứng trên dòng sông biên giới để hát những làn điệu Then, Sli, Lượn… của quê hương. Qua chương trình, du khách hiểu hơn về văn hóa của người Tày, Nùng, người dân cũng thấy rõ hơn vai trò của mình trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa và làm du lịch.

Từ các hoạt động giao lưu, văn hóa không chỉ là giá trị cần bảo tồn mà đã trở thành nguồn lực phát triển mới. Người dân địa phương từng bước tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị du lịch thông qua các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, dịch vụ lưu trú, ẩm thực, bán sản phẩm OCOP và du lịch cộng đồng.

Liên hoan Tiếng hát dân ca trên sông biên giới 2026 Cao Bằng (Việt Nam) - Sùng Tả (Trung Quốc). Ảnh Vi Trường

Mở không gian phát triển mới từ du lịch xuyên biên giới

Sau gần 2 năm vận hành, Khu cảnh quan thác Bản Giốc (Việt Nam) - Đức Thiên (Trung Quốc) đang mở ra dư địa phát triển mới cho kinh tế biên giới Cao Bằng. Nếu trước đây du lịch thác Bản Giốc chủ yếu là điểm đến tham quan trong ngày thì nay đang đứng trước cơ hội mới để từng bước kiến tạo thành trung tâm kết nối giữa du lịch, thương mại, dịch vụ và giao lưu nhân dân trong không gian hợp tác giữa Cao Bằng và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc).

Lợi thế ấy sẽ được nhân lên khi tuyến cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng) hoàn thành đi vào khai thác, thời gian kết nối từ Hà Nội và các trung tâm kinh tế lớn đến Cao Bằng sẽ được rút ngắn, tạo điều kiện để mở rộng thị trường khách và tăng khả năng liên kết vùng. Cùng với đó, việc triển khai cửa khẩu số, phát triển hạ tầng logistics, kết nối với Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, động Ngườm Ngao, làng đá Khuổi Ky và các điểm du lịch cộng đồng… giúp thác Bản Giốc không còn là điểm đến đơn lẻ mà trở thành hạt nhân của một chuỗi sản phẩm du lịch liên hoàn.

Giám đốc Công ty cổ phần Du lịch Cao Bằng Nguyễn Đức Thịnh đề xuất: Để Khu cảnh quan trở thành điểm đến tầm khu vực, địa phương cần tiếp tục đầu tư mạnh mẽ hơn cho hạ tầng và sản phẩm du lịch. Xây dựng thêm các điểm check-in mang tính biểu tượng, cải thiện lối vào khu vực thác Bản Giốc, tổ chức thường xuyên các chương trình biểu diễn nghệ thuật dân gian Tày, Nùng phục vụ du khách; đồng thời tạo sự liên kết giữa các doanh nghiệp du lịch trong tỉnh nhằm hình thành chuỗi sản phẩm đặc sắc và thống nhất cách làm du lịch.

Trong các cuộc hội đàm giữa Cao Bằng (Việt Nam) và Quảng Tây (Trung Quốc) thời gian qua, hai bên thống nhất tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý khu cảnh quan, đa dạng hóa sản phẩm du lịch, nâng cao chất lượng dịch vụ và từng bước tạo thuận lợi hơn cho hoạt động tham quan của du khách. Qua vận hành, Khu cảnh quan thác Bản Giốc (Việt Nam) - Đức Thiên (Trung Quốc) không chỉ nằm ở số lượng du khách qua lại hay những hoạt động giao lưu văn hóa ngày càng sôi động, mà còn mở ra cơ hội về mô hình phát triển mới. Mô hình kết hợp bảo vệ chủ quyền, đối ngoại địa phương, bảo tồn di sản và phát triển kinh tế được kết nối trong cùng một không gian hợp tác.

Từ một thắng cảnh nổi tiếng nơi biên giới, thác Bản Giốc (Việt Nam) - Đức Thiên (Trung Quốc) đang từng bước khẳng định vị thế là biểu tượng hợp tác du lịch xanh Việt Nam - Trung Quốc, mở ra không gian tăng trưởng mới cho Cao Bằng trên hành lang kinh tế Việt Nam - Trung Quốc và trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Hồng Xiêm