Biểu hiện bệnh tay chân miệng qua 4 cấp độ

Trẻ mắc tay chân miệng đến khám tại Bệnh viện Bạch Mai.

Ca bệnh chủ yếu là trẻ dưới 5 tuổi

Tại Trung tâm Nhi Khoa, Bệnh viện Bạch Mai, trong 1 tháng gần đây, số ca bệnh tay chân miệng đến khám và nhập viện gia tăng đáng kể. Trung bình mỗi ngày tại đây tiếp nhận 5 - 6 trường hợp mắc tay chân miệng, cao hơn so với cùng kỳ năm ngoái.

TS.BS Trần Trang Anh, Trung tâm Nhi khoa, Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo: "Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do virus, thường gặp ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, đặc biệt là nhóm dưới 3 tuổi. Tác nhân gây bệnh chủ yếu là các virus thuộc nhóm Enterovirus, trong đó phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh có khả năng lây lan nhanh qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người bệnh như nước bọt, dịch từ các nốt phỏng hoặc phân. Chính vì vậy, môi trường nhà trẻ, trường học là nơi dễ bùng phát dịch nếu không có biện pháp kiểm soát tốt”.

Theo TS.BS Trần Trang Anh, các triệu chứng điển hình của tay chân miệng bao gồm: Sốt nhẹ, đau họng, loét miệng và phát ban dạng mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông hoặc đầu gối. Phần lớn các trường hợp diễn tiến nhẹ và có thể tự khỏi sau 7–10 ngày. Tuy nhiên, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm, đặc biệt khi liên quan đến chủng virus EV71.

Bệnh tay chân miệng được phân chia thành 4 cấp độ, dựa theo mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, căn cứ đánh giá tình trạng và kịp thời can thiệp khi bệnh chuyển biến nặng.

Ở cấp độ 1 – mức độ nhẹ nhất, trẻ thường chỉ có biểu hiện mệt mỏi, sốt nhẹ hoặc sốt thoáng qua, kèm theo các nốt mụn nước rải rác trên da. Những tổn thương này có thể dễ nhầm với thủy đậu, tuy nhiên thường tập trung ở lòng bàn tay, bàn chân, quanh miệng và đầu gối. Giai đoạn này có thể được theo dõi và chăm sóc tại nhà nếu không có dấu hiệu bất thường.

Khi bệnh chuyển sang cấp độ 2, các triệu chứng trở nên rõ rệt và phức tạp hơn. Trẻ có thể sốt cao kéo dài trên 48 giờ, quấy khóc, ngủ không yên, nôn ói hoặc xuất hiện tình trạng giật mình. Đặc biệt, nếu trẻ giật mình nhiều, sốt cao không đáp ứng thuốc hạ sốt, nhịp tim nhanh hoặc có biểu hiện run tay chân, đi loạng choạng, khó nuốt, thay đổi giọng nói… thì cần đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức. Đây là giai đoạn có nguy cơ cao dẫn đến biến chứng nặng.

Ở cấp độ 3, bệnh đã tiến triển nghiêm trọng với các dấu hiệu như mạch nhanh bất thường, huyết áp tăng, rối loạn nhịp thở, vã mồ hôi, rối loạn ý thức hoặc tăng trương lực cơ. Trẻ cần được điều trị tích cực tại bệnh viện để hạn chế nguy cơ tử vong.

Cấp độ 4 là giai đoạn nguy kịch nhất, với các biểu hiện như sốc, phù phổi cấp, tím tái, rối loạn nhịp thở và nhịp tim bất thường. Nếu không được cấp cứu kịp thời, bệnh có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Phòng chủng EV71 gây biến chứng nặng

Theo TS.BS Trần Trang Anh, chủng EV71 gây bệnh tay chân miệng là chủng lưu hành rất phổ biến tại Việt Nam, và là một trong những chủng được báo cáo thường gây nên những nguy cơ biến chứng nặng về tim mạch, suy tuần hoàn, suy hô hấp và tổn thương thần kinh.

Theo đó, việc xác định chính xác chủng virus cần đến các xét nghiệm chuyên sâu, thường áp dụng trong các trường hợp bệnh nặng.

Bệnh tay chân miệng hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vaccine phòng ngừa, vì vậy, việc thực hiện các biện pháp phòng tránh đóng vai trò then chốt trong việc hạn chế lây lan. Phụ huynh cần chú ý giữ gìn vệ sinh cá nhân cho trẻ, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi và các bề mặt tiếp xúc, đồng thời hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người nghi mắc bệnh. Trong trường hợp lớp học có trẻ mắc tay chân miệng, cần cho trẻ nghỉ học và thực hiện cách ly theo đúng hướng dẫn của ngành y tế.

Bác sĩ khuyến cáo, nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách, đa số trẻ mắc tay chân miệng sẽ hồi phục hoàn toàn và không để lại di chứng. Tuy nhiên, điều quan trọng là gia đình cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ, tái khám đúng hẹn và không chủ quan trước các dấu hiệu bất thường.

Đặc biệt, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay trước những triệu chứng sớm, nghi ngờ là dấu hiệu nặng của tay chân miệng như: Ngủ giật mình, run tay chân, đối với trẻ nhỏ kích thích quấy khóc kèm sốt…

“Tay chân miệng là bệnh thường gặp nhưng không thể xem nhẹ. Nhận biết sớm, theo dõi sát và đưa trẻ đi khám kịp thời chính là chìa khóa giúp bảo vệ an toàn cho trẻ trong mùa dịch”, TS.BS Trần Trang Anh cho biết.

Tạ Nguyên/Báo Tin tức và Dân tộc