Biết gì về chuỗi 7 hòn đảo - 'tuyến phòng thủ chính' của Iran trấn giữ eo biển Hormuz?

Giữa tháng 3, một số nguồn tin nói với đài CNN rằng Bộ Quốc phòng Mỹ đã đẩy nhanh việc triển khai thêm hàng ngàn lính thủy đánh bộ và hai tàu chiến đến khu vực Trung Đông. Đến hôm 27-3, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết 3.500 thủy thủ và lính thủy đánh bộ Mỹ trên tàu USS Tripoli đã đến khu vực CENTCOM phụ trách.

CNN dẫn một số nguồn tin cho biết số quân này có thể được giao nhiệm vụ chiếm đảo Kharg (Iran) – trung tâm nhiên liệu quan trọng ở phía bắc Vịnh Ba Tư và là nơi xử lý 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran.

Tuy nhiên, Kharg chỉ là một trong hàng chục hòn đảo ở Vịnh Ba Tư. Còn nhiều hòn đảo khác có thể đóng vai trò quan trọng đối với việc đảm bảo an toàn cho tàu thuyền thương mại và tàu hải quân đi qua eo biển Hormuz.

Bảy trong số những hòn đảo này, bao gồm Abu Musa, Greater Tunb, Lesser Tunb, Hengam, Qeshm, Larak và Hormuz, tạo thành hệ thống được một số nhà khoa học gọi là “tuyến phòng thủ chính” của Iran trấn giữ eo biển Hormuz.

“Một đường cong giả định nối liền các hòn đảo này sẽ giúp hiểu rõ hơn ưu thế chiến lược của Iran trong việc kiểm soát an ninh eo biển Hormuz” – nhà nghiên cứu người Iran Enayatollah Yazdani và nhà nghiên cứu người Trung Quốc Ma Yanzhe đã viết trong một bài báo năm 2022.

Một số đảo chiến lược bên trong Vịnh Ba Tư, có thể ảnh hưởng quá trình kiểm soát eo biển Hormuz. Đồ họa: CNN. Việt hóa: KHOA ĐIỀM

7 hòn đảo chiến lược

Theo hai nhà nghiên cứu này, Abu Musa, Greater Tunb và Lesser Tunb – ba hòn đảo nhỏ nhất trong số 7 đảo trên và nằm ở phía tây của vòng cung – là chìa khóa để kiểm soát eo biển Hormuz.

Do khoảng cách hạn chế giữa chúng và độ sâu của nước trong vịnh phần lớn nông, “các tàu chiến và tàu chở dầu lớn buộc phải đi vòng qua” ba hòn đảo này. Điều đó có thể khiến cho các tàu dễ trở thành mục tiêu dễ dàng của các tàu tấn công nhanh, tàu rải thủy lôi hoặc máy bay không người lái được triển khai từ 3 hòn đảo này.

Theo ông Yazdani và ông Ma, các quan chức Iran đã gọi 3 hòn đảo trên và các hòn đảo khác trong vịnh là “các tàu sân bay cố định và không thể chìm”.

Năm 2025, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết họ đang tăng cường sự hiện diện trên các đảo Abu Musa, Greater Tunb và Lesser Tunb, dù Iran đang có tranh chấp với các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất về chủ quyền của 3 hòn đảo này.

“Phương pháp chiến thuật của chúng tôi cho thấy chúng tôi phải trang bị vũ khí và đưa vào hoạt động nhóm đảo này. Chúng tôi có khả năng tấn công các căn cứ, tàu chiến và tài sản của kẻ thù trong khu vực” – Tư lệnh hải quân IRGC, Chuẩn đô đốc Alireza Tangsiri, cho biết vào thời điểm đó.

Vì các đảo này không thể bị đánh chìm, nên nếu Mỹ muốn thực hiện cuộc đổ bộ lên đảo Kharg, họ phải tìm cách loại bỏ các vị trí quân sự nếu có trên 3 đảo này.

Theo nhà phân tích Carl Schuster – cựu giám đốc Trung tâm Tình báo Liên hợp thuộc Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương (Mỹ), các đảo này “nằm ở vị trí chiến lược để kiểm soát bất kỳ tàu thuyền nào” cố gắng rời khỏi hoặc đi vào Vịnh Ba Tư.

Đảo Greater Tunb. Ảnh: MEHR

Không dễ đổ bộ

Đến nay, phía Mỹ vẫn chưa thông báo về mốc thời gian quân đội nước này có khả năng đổ bộ vào lãnh thổ Iran.

Ngày 27-3, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Mỹ dự kiến chiến dịch đối phó Iran sẽ kết thúc trong vòng vài tuần, chứ không phải vài tháng, và Washington có thể đạt được tất cả các mục tiêu mà không cần đổ bộ vào Iran.

Tuy nhiên, trước đó, hôm 26-3, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết Mỹ sẽ tiếp tục “đàm phán bằng bom đạn”.

Ngoài các đơn vị mới được điều đến Trung Đông thông qua tàu USS Tripoli, theo CNN, khoảng 1.000 binh sĩ thuộc Sư đoàn Dù số 82 của Lục quân Mỹ đã được lệnh triển khai đến khu vực.

Theo CNN, việc đưa quân đội Mỹ lên các đảo sẽ được thực hiện bằng một trong hai cách, bằng đường không hoặc đường biển.

Các tàu chiến của Hải quân Mỹ mang theo các tàu đổ bộ, bao gồm tàu đổ bộ đệm khí (LCAC) có thể trượt lên bãi biển để đổ bộ binh lính và trang thiết bị. Nhưng việc đưa lực lượng vào bên trong vịnh có thể là một vấn đề không dễ vì các tàu mẹ sẽ phải vượt qua các tuyến phòng thủ có thể có của Iran trên các đảo Hormuz, Larak, Qeshm và Hengam, cũng như trên đất liền Iran.

Nhà phân tích quân sự Cedric Leighton cho rằng đảo Larak – nằm ở cửa phía đông của eo biển – gây khó khăn cho các tàu hải quân cố gắng tiến vào vịnh. Theo ông, với tên lửa hoặc tàu tấn công nhỏ được triển khai từ Larak, “[Iran] có thể cắt đứt mọi tuyến đường đi qua eo biển. Đây là một mục tiêu quân sự quan trọng”.

Các tàu hải quân Mỹ cũng có thể mang theo máy bay CV-22 Osprey, có khả năng cất cánh và hạ cánh thẳng đứng cùng với máy bay trực thăng. Nhưng những máy bay này di chuyển chậm và dễ bị tổn thương trước hệ thống phòng không.

Lính dù thuộc Sư đoàn Dù 82 có thể nhảy dù xuống các đảo, nhưng cuộc tấn công như vậy sẽ mang theo ít trang thiết bị hơn so với vận chuyển bằng đường biển. Do đó, theo ông Schuster, nhìn chung, các cuộc tấn công vào các hòn đảo có thể mất từ 2 ngày đến 2 tuần.

Một báo cáo ngày 24-3 từ Viện Nghiên cứu Chiến tranh (Mỹ) cho thấy máy bay chiến đấu của Mỹ và/hoặc Israel đã bắt đầu tấn công cơ sở hạ tầng quân sự, bao gồm các kho chứa máy bay, cảng và kho hàng trên các đảo Abu Musa, Greater Tunb và Lesser Tunb.

Tàu USS Tripoli. Ảnh: HẢI QUÂN MỸ

Tuy nhiên, dù có đổ bộ được các đảo này, Mỹ cũng cần lực lượng ở lại. Điều đó có thể khiến quân đội Mỹ gặp nhiều rủi ro.

“Kiểm soát bất kỳ vùng lãnh thổ nào trong số này cũng sẽ đòi hỏi lực lượng Mỹ phải ngăn chặn các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, tên lửa và pháo binh từ đất liền Iran. Điều này có nguy cơ kéo Mỹ vào một cuộc xung đột lâu dài, không được lòng dân trên lãnh thổ Iran, kèm theo thương vong tăng cao của Mỹ” – một báo cáo từ tổ chức phân tích Trung tâm Soufan (Mỹ) cho biết.

KHOA ĐIỀM