Biến tiềm năng sáng tạo của phụ nữ thành nguồn lực phát triển Thủ đô

Trước yêu cầu xây dựng Thành phố sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số, làm thế nào để biến tiềm năng, thế mạnh của phụ nữ thành nguồn lực phát triển Thủ đô? Phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với ThS Hà Thị Thanh Vân, Phó Giám đốc Học viện Phụ nữ Việt Nam, về vấn đề này.

- Thưa bà, nhìn từ góc độ giới, đâu là những phẩm chất và năng lực đặc thù tạo nên lợi thế của phụ nữ Thủ đô, giúp họ định hình và tạo dựng giá trị mới trong giai đoạn hiện nay?

- Trong bối cảnh Hà Nội tham gia Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO và mở rộng cam kết trên nhiều lĩnh vực, con người chính là nguồn tài nguyên xã hội quan trọng bậc nhất để hiện thực hóa tầm nhìn của Thủ đô ngàn năm văn hiến. Phụ nữ Hà Nội là một lực lượng đặc biệt trong tiến trình này. Với những thế mạnh đặc thù, họ đóng góp từ gia đình đến xã hội, không chỉ trao truyền, kết nối các thế hệ mà còn tham gia vào nhiều lĩnh vực của đời sống. Thế mạnh và nguồn lực đó không chỉ định hướng, liên kết con người mà còn thúc đẩy việc tạo ra những giá trị mới, sáng tạo và bền vững. Những đóng góp này được phát huy trên ba phương diện.

Thứ nhất, về kinh tế, phụ nữ sử dụng kiến thức, kỹ năng được đào tạo vào công tác quản trị, quản lý và đa dạng hóa thị trường; phát huy sức bền, sự dẻo dai, ý chí tự cường và năng lực đồng cảm khi làm việc trong các cơ quan, doanh nghiệp hoặc phát triển các dịch vụ y tế, phục hồi chức năng, giáo dục, công tác xã hội. Họ cũng tham gia vận hành các mô hình kinh tế xanh gắn với tri thức bản địa trong khởi nghiệp, tạo việc làm và nâng cao năng lực kinh tế bền vững.

Theo báo cáo kết quả công tác 9 tháng đầu năm 2026 của Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Hà Nội, tính đến ngày 31-8-2026, các cấp Hội đang quản lý nguồn vốn hơn 11.273 tỷ đồng, hỗ trợ 138.523 hội viên vay vốn phát triển kinh tế. Cùng với đó, Hội đã tham mưu triển khai Đề án “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035” và hỗ trợ thành lập 3 hợp tác xã do phụ nữ quản lý, điều hành.

Thứ hai, về văn hóa, phụ nữ có thế mạnh trong gìn giữ và tái tạo bản sắc thông qua các hoạt động hằng ngày. Họ trao truyền tri thức dân gian qua ca dao, tục ngữ, lời ru con, ru cháu; tri thức ẩm thực trong mâm cơm gia đình và tri thức về các nghề truyền thống. Vai trò “chủ thể sống” trong trao truyền di sản được thể hiện qua phong trào thi đua “Phụ nữ Thủ đô ứng xử đẹp”, chương trình “Tháng Áo dài Hà Nội”; làm mới các sản phẩm làng nghề gắn với OCOP tại Bát Tràng, Vạn Phúc, làng Chuông... đồng thời chủ động tích hợp giá trị di sản vào chuỗi cung ứng du lịch Thủ đô.

Thứ ba, về đời sống xã hội, phụ nữ có thế mạnh trong kết nối và bảo đảm an sinh từ gia đình đến cộng đồng thông qua các hoạt động thiện nguyện, đồng hành, giúp nhau phát triển kinh tế, nâng cao mức sống. Trong 9 tháng đầu năm 2026, các cấp hội phụ nữ thành phố đã đăng ký giúp 1.675 hộ cận nghèo, hộ khó khăn nâng cao mức sống; Hội và các cơ sở Hội tổ chức nhiều hoạt động thiện nguyện với tổng kinh phí 11 tỷ 473 triệu đồng. Tinh thần tương thân, tương ái còn được thể hiện qua nhiều chương trình như “Mẹ đỡ đầu”, “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương”...

- Dù sở hữu tiềm năng lớn, dường như vẫn còn những rào cản khiến chị em khó hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo thành sản phẩm hoặc sinh kế trong đời sống?

- Nhiều công trình nghiên cứu và thực tế thảo luận tại các lớp bồi dưỡng thời gian qua cho thấy tiềm năng sáng tạo của phụ nữ rất lớn, thậm chí nhiều chị em có những tư duy mang tính đột phá sâu sắc. Dù được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm bằng nhiều chủ trương, chính sách hỗ trợ, nhưng trên thực tế, giữa tiềm năng và khả năng hiện thực hóa ý tưởng thành sản phẩm, sinh kế vẫn tồn tại khoảng cách.

Rào cản này một phần xuất phát từ chính bản thân người phụ nữ, phần còn lại đến từ định kiến giới kép ngay trong gia đình, xã hội, cùng với sự thiếu vắng một mạng lưới hỗ trợ đủ mạnh về vốn, công nghệ và đội ngũ cố vấn thực chất. Đây chính là nút thắt khiến phụ nữ rất khó thành công nếu chỉ nỗ lực đơn độc, dù họ có thể hiểu sâu sắc vấn đề và xác định được giải pháp để giải quyết. Nếu không tháo gỡ được mắt xích này, chúng ta sẽ lãng phí một nguồn lực sáng tạo rất lớn từ phụ nữ Thủ đô.

- Để phá vỡ rào cản đó, trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh, phụ nữ cần được trang bị những năng lực cốt lõi nào? Bà đánh giá các cấp Hội Phụ nữ Thủ đô đã có những giải pháp gì để hỗ trợ hội viên?

- Công nghệ phát triển đang mở ra cơ hội thu hẹp khoảng cách này. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể chuyển hóa thành giá trị thực tế khi phụ nữ được trang bị bốn nhóm năng lực cốt lõi.

Trước hết là năng lực cân bằng bản thân, công việc và gia đình nhằm tăng quỹ thời gian cho thử nghiệm, tận dụng lợi thế của công nghệ để gia tăng giá trị sản phẩm. Tiếp đến là năng lực phân tích điểm mạnh, điểm yếu, đánh giá cơ hội và thách thức nhằm chủ động đối diện, thích nghi với rủi ro, từ đó tìm hướng đi phù hợp để thúc đẩy ý tưởng sáng tạo.

Bên cạnh đó, các chị em rất cần nâng cao năng lực điều hành, tổ chức công việc khoa học để quản trị hiệu quả các mối quan hệ, tài chính, rủi ro và định vị thương hiệu, tạo niềm tin đối với các quỹ đầu tư. Cuối cùng là năng lực kết nối mạng lưới nhằm tận dụng tối đa nguồn lực hỗ trợ và từng bước thương mại hóa sản phẩm trên thị trường.

Yêu cầu này đã được cụ thể hóa qua các hoạt động của Hội Phụ nữ Thủ đô. Trong khuôn khổ chuỗi hoạt động “100 ngày cao điểm chuyển đổi số” của thành phố Hà Nội, chương trình truyền thông “Phụ nữ Thủ đô tiêu dùng số - Nâng tầm giá trị hàng Việt” được triển khai rộng khắp.

Cùng với đó là các lớp tập huấn chuyên đề về kỹ năng livestream quảng bá đặc sản làng nghề OCOP, ứng dụng nền tảng thương mại điện tử và thanh toán bằng mã QR. Các hoạt động này góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng cho hàng vạn hội viên, giúp phụ nữ làm chủ công nghệ và từng bước phát triển các mô hình sinh kế số bền vững trong nền kinh tế mới.

Hội viên phụ nữ livestream quảng bá sản phẩm địa phương tại sự kiện truyền thông “Phụ nữ Thủ đô tiêu dùng số - Nâng tầm giá trị hàng Việt” do Hội LHPN Hà Nội tổ chức (tháng 62026). Ảnh: Hoàng Lan

- Khi Luật Thủ đô năm 2026 mở ra những điều kiện mới về thể chế và chính sách, cần làm gì để phát huy tiềm năng sáng tạo của phụ nữ, tạo điều kiện để các ý tưởng được hiện thực hóa và đóng góp thiết thực cho sự phát triển của Thủ đô, thưa bà?

- Thực tế cho thấy, phụ nữ Thủ đô luôn được quan tâm, tạo điều kiện bằng nhiều hình thức đa dạng. Tuy nhiên, để các chính sách vĩ mô thực sự mở rộng không gian sáng tạo, giúp hình thành một thế hệ phụ nữ đủ năng lực làm chủ công nghệ và tự tin bứt phá với các sản phẩm của mình, việc triển khai cần được cụ thể hóa bằng cơ chế đồng bộ, tập trung khơi thông nguồn lực trên ba phương diện cốt lõi.

Trụ cột đầu tiên là tìm kiếm và phát triển năng lực thông qua việc tổ chức cuộc thi ý tưởng sáng tạo thường niên theo định hướng từng giai đoạn để lắng nghe, phát hiện, bồi dưỡng tiềm năng của phụ nữ. Trụ cột thứ hai là hình thành thiết chế đặc thù, tổ chức không gian sáng tạo dành riêng cho phụ nữ và hỗ trợ toàn diện các mắt xích trong hệ sinh thái. Trong đó, cần ưu tiên tháo gỡ khó khăn về vốn thông qua các quỹ đầu tư dành riêng cho phụ nữ và các dự án có tính kết nối, đóng góp cho sự phát triển của Thủ đô.

Trụ cột thứ ba là đồng hành thực chất với phụ nữ thông qua mô hình “cố vấn 3 tầng”, từ hình thành ý tưởng đến đưa sản phẩm vào thực tế. Tầng thứ nhất, Hội Liên hiệp Phụ nữ Hà Nội giữ vai trò “định hướng”, đề xuất cơ chế, chính sách và trao cơ hội dựa trên kết quả của hai trụ cột đầu.

Tầng thứ hai, Hội Nữ trí thức Hà Nội đảm nhiệm vai trò “đồng hành”, huy động nữ giáo sư, tiến sĩ hướng dẫn hoàn thiện ý tưởng, giải pháp và đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Tầng thứ ba, Hiệp hội Nữ doanh nhân thành phố Hà Nội giữ vai trò “truyền cảm hứng”, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, những rủi ro trên thương trường, kết nối thị trường, bao tiêu sản phẩm và hỗ trợ các nữ sinh tài năng của Thủ đô.

Một trong những giải pháp có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa thực tế và nhanh chóng nhất của cơ chế này là hình thành các “Góc sáng tạo cộng đồng” ngay trong khuôn viên nhà văn hóa hoặc tại các khu vực công cộng. Việc đưa những mô hình, cách làm hay vào không gian chung gần gũi sẽ kích thích tinh thần học hỏi, khơi dậy niềm tự hào và thúc đẩy khát vọng tự chủ kinh tế của mỗi hội viên tại địa phương.

- Trân trọng cảm ơn những chia sẻ của bà!

Vân Hương thực hiện