Bí thư 39 tuổi xóa '5 không' ở bản nghèo

Chiều xuống, những con đường bê tông ở Huổi Lọng (xã Chiềng La, tỉnh Sơn La) bắt đầu lên đèn. Ánh sáng từ những cột đèn năng lượng mặt trời trải dài qua từng ngõ nhỏ, soi rõ những mái nhà sàn, những sân phơi ngô và cả những gương mặt người dân vừa trở về sau một ngày lao động trên các đồi cà phê.

Ít ai nghĩ rằng, nơi đang đổi thay từng ngày ấy từng được gọi là “bản 5 không”: không điện lưới, không đường ô tô, không nước sạch, không sóng điện thoại, không trường học kiên cố.

Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản Lò Văn Yên (áo nâu) đến từng hộ dân hướng dẫn kỹ thuật, vận động tiếp cận nguồn vốn, hỗ trợ cách chăm sóc cây cà phê.

Sự chuyển mình của Huổi Lọng hôm nay có dấu ấn của một người cán bộ cơ sở: Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản Lò Văn Yên (sinh năm 1987, là người dân tộc La Ha) chọn cách tạo dựng niềm tin bằng việc làm cụ thể, bắt đầu từ chính gia đình mình.

Từ bản nghèo “5 không” đến những triền đồi cà phê xanh

Sinh ra và lớn lên ở Huổi Lọng, Lò Văn Yên hiểu rõ những khó khăn mà người dân nơi đây từng đối mặt.

Hơn chục năm trước, cuộc sống của bà con chủ yếu dựa vào nương ngô, nương sắn. Phương thức sản xuất còn manh mún, chăn nuôi nhỏ lẻ, nhiều gia đình vẫn giữ tập quán nuôi gia súc dưới gầm nhà sàn. Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt cùng tâm lý e ngại thay đổi khiến hành trình thoát nghèo của người dân vùng cao càng thêm gian nan.

Năm 2022, khi được tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản, anh Yên xác định điều quan trọng nhất không phải là vận động người dân thay đổi ngay lập tức, mà phải làm sao để bà con nhìn thấy sự thay đổi ấy có thể mang lại cuộc sống tốt hơn.

“Muốn dân tin thì cán bộ phải làm trước”, anh Yên chia sẻ. Đó cũng là cách anh bắt đầu hành trình của mình.

Chị Lò Thị Hoan sinh ra và lớn lên ở bản Lọng Hém nhớ lại: “Những năm 2005 trở về trước, bữa cơm của nhà em hầu như là độn sắn, ngô, thức ăn là rau, thịt cá hầu nhưng không, chỉ có vào ngày tết”. Theo chị, sự đói, nghèo không chỉ do canh tác lạc hậu vì thiếu kiến thức mà còn do người La Ha lúc bấy giờ thiếu vốn để đầu tư cho sản xuất và chăn nuôi.

Qua khảo sát địa hình, anh nhận thấy những triền đồi ở Huổi Lọng có nhiều điều kiện phù hợp để phát triển cây cà phê. Tuy nhiên, với nhiều hộ dân, đây là quyết định không dễ dàng. Người dân lo mất đất trồng lương thực, lo bỏ vốn đầu tư nhưng không thu được kết quả.

Thay vì chỉ tuyên truyền, Bí thư Yên cùng gia đình mình chuyển đổi diện tích sản xuất, trồng thử cà phê trước để bà con tận mắt thấy hiệu quả. Sau đó, anh đến từng hộ dân hướng dẫn kỹ thuật, vận động tiếp cận nguồn vốn, cùng cán bộ chuyên môn hỗ trợ cách chăm sóc cây trồng.

Từ vài hộ làm thử ban đầu, cây cà phê dần bén rễ trên đất Huổi Lọng.

Diện tích cà phê của bản tăng từ 2ha năm 2022 lên 15ha năm 2025 và đạt 19 ha vào quý I/2026. Những triền đồi từng chỉ có ngô, sắn nay phủ màu xanh của một loại cây trồng mới, mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững hơn cho người dân.

“Bí thư Yên trẻ nhưng nhiệt tình, nói đi đôi với làm. Anh ấy làm trước nên bà con mới tin và làm theo”, ông Lò Văn Tuấn, người dân trong bản, chia sẻ.

Bí thư Lò Văn Yên vẫn ngày ngày cùng bà con lên nương, chăm sóc cây trồng, thăm hỏi từng gia đình, lắng nghe từng câu chuyện của người dân.

Thay đổi tập quán, thay đổi cuộc sống

Với Bí thư Lò Văn Yên, phát triển kinh tế không chỉ là đưa vào bản một cây trồng mới, mà quan trọng hơn là giúp người dân thay đổi cách nghĩ.

Bởi vậy, song song với phát triển cà phê, anh vận động các hộ dân cải thiện chăn nuôi, đặc biệt là những gia đình ít đất sản xuất.

Những buổi họp bản không chỉ có chuyện đường sá, điện sáng, mà còn là những câu chuyện về cách làm chuồng trại, phòng bệnh cho gia súc, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn.

Khó nhất là thay đổi tập quán nuôi gia súc dưới gầm nhà sàn - thói quen đã tồn tại qua nhiều thế hệ.

Anh Yên cùng các đoàn thể trong bản kiên trì vận động, giải thích từng lợi ích nhỏ: nhà sạch hơn, sức khỏe tốt hơn, vật nuôi phát triển hơn.

Đến tháng 10/2024, 100% hộ dân trong bản đã xây dựng chuồng trại riêng biệt. Đàn gia súc từ 158 con năm 2022 tăng lên 398 con năm 2025.

“Không phải việc gì nói một lần dân cũng làm ngay. Quan trọng là mình phải gần dân, hiểu dân, cùng dân tháo gỡ từng khó khăn”, anh Yên nói.

Khi dân được biết, được bàn và được làm

Một trong những điều người dân Huổi Lọng nhắc đến khi nói về Bí thư Yên là cách làm dân chủ, minh bạch.

Câu chuyện lắp đặt hệ thống điện chiếu sáng trong bản là một ví dụ. Ban đầu, khi nghe mức đóng góp dự kiến khoảng 500.000-600.000 đồng mỗi hộ, nhiều gia đình còn băn khoăn. Với một bản vùng cao, đó là khoản tiền không nhỏ.

Thay vì vận động theo cách áp đặt, Bí thư Yên cùng Chi bộ tổ chức họp dân, tính toán lại từng khoản chi, công khai phương án thực hiện và xin ý kiến chính quyền địa phương.

Khi người dân hiểu rõ cách làm, ai cũng đồng thuận tham gia. Bà con góp ngày công, tận dụng vật liệu sẵn có, cùng nhau thi công. Cuối cùng, chi phí thực tế giảm xuống còn khoảng 150.000 đồng mỗi hộ.

Điều người dân ghi nhận không chỉ là số tiền tiết kiệm được, mà là cách làm khiến họ cảm thấy mình thực sự là chủ thể của sự thay đổi.

Tháng 4/2026, đường bản bừng sáng ánh đèn đêm nhờ hệ thống đèn năng lượng mặt trời. Để xóa tan băn khoăn về kinh phí, Bí thư Yên trực tiếp bàn bạc, thống nhất phương án “Dân tự thi công, đóng góp ngày công”.

Sự minh bạch, chân thành của người đứng đầu đã biến ngần ngại ban đầu thành đồng thuận.

Chỉ trong 2 tuần, dân bản đã tự nguyện góp công, góp của để vận chuyển và dựng lên những cột đèn vững chãi.

Những con số biết nói về một cuộc đổi thay

Những thay đổi ở Huổi Lọng hôm nay được thể hiện bằng những con số cụ thể.

Thu nhập bình quân đầu người tăng từ khoảng 13 triệu đồng/người/năm năm 2022 lên 21,5 triệu đồng/người/năm vào quý I/2026.

Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 32,25% xuống còn 13,02%. Từ năm 2023 đến nay, bản không còn hộ thiếu đói.

Diện tích cà phê đạt 19ha; tổng đàn gia súc đạt 1.268 con vào quý I/2026. Hệ thống giao thông nội bản được bê tông hóa, điện chiếu sáng được hoàn thiện, tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch đạt 59%.

Nhưng với người dân Huổi Lọng, thay đổi lớn nhất không nằm ở những con số.

Đó là khi bà con không còn chỉ chờ Nhà nước hỗ trợ, mà đã chủ động góp công, góp sức để làm đường, dựng điện, phát triển sản xuất và cải thiện cuộc sống của chính mình.

Niềm tin bắt đầu từ những việc nhỏ

Hai năm liên tiếp 2023 và 2024, Bí thư Chi bộ Lò Văn Yên được công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Nhưng sự ghi nhận lớn nhất đối với người cán bộ trẻ này có lẽ chính là hình ảnh Huổi Lọng hôm nay: những con đường sáng đèn trong đêm, những đồi cà phê xanh tốt, những ngôi nhà sạch đẹp hơn và một cộng đồng đang từng ngày thay đổi.

Và Bí thư Lò Văn Yên vẫn ngày ngày cùng bà con lên nương, chăm sóc cây trồng, thăm hỏi từng gia đình, lắng nghe từng câu chuyện của người dân.

Với anh, làm Bí thư Chi bộ không chỉ là một chức danh, mà là trách nhiệm giữ gìn niềm tin của bà con.

Và ở Huổi Lọng, niềm tin ấy đang được thắp sáng - không chỉ bởi những ánh đèn trên đường bản, mà bởi những hành động bền bỉ của một người cán bộ luôn chọn cách làm trước để dân tin, dân theo.

TS Vũ Hồng Nhi