Bị can tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt có thể được áp dụng thủ tục rút gọn

Sáng 18/10, Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày trước Quốc hội báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) đã được đại biểu Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất hồi tháng 8, tiếp tục được Ủy ban Thường vụ Quốc hội và hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động không chuyên trách cho ý kiến.

Chế định thể hiện tính nhân đạo

Viện trưởng VKSND tối cao cho biết, về nguyên tắc bảo đảm phân hóa thủ tục tố tụng hình sự để thực hiện chính sách hình sự, có ý kiến cho rằng, tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt khác với tình tiết thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải theo cơ chế giảm nhẹ thông thường.

Ý kiến này đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp, bảo đảm quy định này đồng bộ với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình. Ảnh: Media QH 

VKSND tối cao nhận định ý kiến của đại biểu là rất xác đáng. Việc bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị giúp quá trình chứng minh hành vi phạm tội trên thực tế diễn ra nhanh hơn, rút ngắn thời gian điều tra, truy tố, xét xử, giảm kháng cáo, tạo thuận lợi cho việc thi hành án, việc khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại được đẩy mạnh hơn.

Còn việc thành khẩn khai báo, tự thú, đầu thú chỉ phản ánh thái độ ban đầu của người phạm tội, không đồng nhất với cam kết thừa nhận hành vi phạm tội, các chứng cứ, tình tiết của vụ án, chấp nhận việc khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại.

Trường hợp này, các cơ quan tiến hành tố tụng vẫn phải tiến hành tất cả các hoạt động để chứng minh tội phạm, giải quyết vụ án.

VKSND tối cao cho biết, Điều 57 dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) cũng đã bổ sung quy định tương ứng về chính sách khoan hồng, điều kiện và mức độ xử lý, bảo đảm thống nhất giữa pháp luật nội dung và pháp luật tố tụng.

Theo VKSND tối cao, thủ tục tố tụng với trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị để được hưởng khoan hồng là chế định thể hiện tính nhân đạo.

Chế định này có tác động tích cực với bản thân người phạm tội; đồng thời giảm tải “gánh nặng” cho các cơ quan tiến hành tố tụng, tiết kiệm thời gian, chi phí tố tụng, nâng cao hiệu quả thi hành án.

Bộ luật Hình sự đã quy định về chính sách xử lý khoan hồng, còn Bộ luật Tố tụng hình sự quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục, thời hạn để thực hiện. Thủ tục này được áp dụng đối với tất cả các vụ án từ đơn giản đến phức tạp, từ thông thường đến rút gọn. Việc áp dụng thủ tục rút gọn chỉ thực hiện khi có đủ điều kiện.

Trường hợp không đủ điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn, vụ án giải quyết theo thủ tục thông thường nhưng bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị thì vẫn được hưởng khoan hồng.

Tiếp tục rà soát các quy định, bảo đảm thống nhất 

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) quy định các thủ tục tố tụng đối với vụ án thuộc trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: Media QH

Khi có đủ các điều kiện thì có thể được áp dụng thủ tục rút gọn. Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành việc thiết kế các thủ tục này nhằm khuyến khích người phạm tội thành khẩn khai báo, tự nguyện nhận tội, giúp đẩy nhanh tiến trình giải quyết vụ án, cũng như giảm kháng cáo, kháng nghị dẫn đến phải mở thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị VKSND tối cao tiếp tục rà soát các quy định nhằm bảo đảm thống nhất với quy định có liên quan của dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), nhất là chính sách hình sự áp dụng đối với người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt.

Cơ quan thẩm tra nhấn mạnh quy định trong dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi về việc áp dụng chính sách khoan hồng đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt phải bảo đảm đáp ứng đầy đủ các điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Trần Thường