BESS - mảnh ghép còn thiếu để điện mặt trời bứt phá

Hình ảnh minh họa được tạo bởi AI

Tại sự kiện BESS Safety Workshop, ông Nguyễn Quang Long, Trưởng phòng thuộc Trung tâm Thông tin năng lượng và Phát triển điện lực (Cục Điện lực, Bộ Công Thương) cho biết, các dự án điện mặt trời tập trung sẽ bắt buộc tích hợp BESS với công suất tối thiểu bằng 10% công suất đặt, bảo đảm khả năng lưu trữ điện liên tục trong ít nhất 2 giờ.

Theo giới chuyên môn, đây không đơn thuần là yêu cầu về kỹ thuật mà còn là giải pháp nhằm xử lý điểm nghẽn tồn tại nhiều năm qua của năng lượng tái tạo. Trong những ngày nắng lớn, các nhà máy điện mặt trời phát điện đồng loạt khiến lưới điện quá tải cục bộ, buộc cơ quan điều độ phải cắt giảm công suất. Ngược lại, khi chiều tối - thời điểm nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh - sản lượng điện mặt trời gần như bằng không, hệ thống lại phải huy động các nguồn điện truyền thống.

Sự xuất hiện của BESS giúp thay đổi bài toán này. Điện dư thừa vào giữa trưa được lưu trữ trong pin và phát trở lại vào giờ cao điểm, góp phần san bằng phụ tải, giảm áp lực đầu tư nguồn điện dự phòng và nâng cao khả năng hấp thụ điện năng lượng tái tạo.

Nếu trước đây pin lưu trữ được xem là khoản đầu tư đắt đỏ chỉ phù hợp với các nhà máy quy mô lớn thì hiện nay, cùng với sự phát triển nhanh của công nghệ, BESS đang từng bước tiến vào thị trường dân dụng.

Các dòng pin lithium thế hệ mới, đặc biệt là pin LFP (Lithium Iron Phosphate), có tuổi thọ cao hơn, hệ thống quản lý pin (BMS) thông minh hơn và khả năng phòng chống cháy nổ được cải thiện đáng kể. Điều này giúp xóa bỏ phần nào tâm lý e ngại của người sử dụng.

Ông Phạm Nguyễn Hải Linh, Phó giám đốc Công ty Alena chia sẻ, việc lắp đặt pin lưu trữ cho điện mặt trời mái nhà sẽ ngày càng trở thành xu hướng, nhất là trong bối cảnh giá điện có xu hướng tăng và nhu cầu sử dụng điện tập trung nhiều vào buổi tối.

Một hộ gia đình thông thường chỉ sử dụng trực tiếp khoảng 30-40% lượng điện mặt trời tạo ra vào ban ngày. Phần điện dư nếu không được lưu trữ sẽ phải phát lên lưới hoặc không được khai thác hiệu quả. Khi tích hợp BESS, tỷ lệ tự sử dụng có thể tăng lên 70-90%, qua đó giảm đáng kể lượng điện phải mua từ lưới điện quốc gia.

Ngoài lợi ích kinh tế, BESS còn đóng vai trò như nguồn điện dự phòng khi xảy ra sự cố mất điện, đặc biệt đối với các hộ kinh doanh, văn phòng hoặc gia đình có nhu cầu sử dụng thiết bị điện liên tục. Tuy nhiên, công nghệ càng phát triển thì yêu cầu về tiêu chuẩn an toàn càng được đặt lên hàng đầu.

Thời gian qua, trên thế giới từng ghi nhận một số sự cố cháy nổ liên quan đến hệ thống lưu trữ năng lượng do lỗi thiết kế, lắp đặt hoặc sử dụng pin không đạt tiêu chuẩn. Vì vậy, nhiều quốc gia đã ban hành các quy chuẩn nghiêm ngặt đối với BESS.

Theo các chuyên gia, người dân không nên lựa chọn sản phẩm chỉ dựa trên giá thành mà cần quan tâm đến nguồn gốc xuất xứ, chứng nhận chất lượng, hệ thống quản lý pin (BMS), khả năng giám sát từ xa và đơn vị thi công.

Cùng với việc mở rộng ứng dụng BESS, công tác bảo đảm an toàn cần được đặt lên hàng đầu, từ thiết kế, lắp đặt, vận hành cho đến kiểm định và bảo trì định kỳ. Trong khi đó, các chuyên gia của Hiệp hội Năng lượng Việt Nam nhận định, chi phí đầu tư pin lưu trữ đang giảm nhanh nhờ quy mô sản xuất toàn cầu tăng mạnh. Khi giá thành tiếp tục đi xuống, BESS sẽ không chỉ là giải pháp kỹ thuật cho các dự án điện mặt trời quy mô lớn mà còn trở thành thiết bị phổ biến trong các hộ gia đình, doanh nghiệp và khu công nghiệp.

Việt Nam đặt mục tiêu nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu nguồn điện những năm tới. Tuy nhiên, càng nhiều điện gió, điện mặt trời thì nhu cầu về lưu trữ năng lượng càng lớn. Nếu trước đây hệ thống điện chỉ cần nguồn phát thì nay sẽ phải hình thành mô hình "nguồn phát - lưu trữ - lưới điện thông minh". Trong mô hình đó, BESS sẽ trở thành mắt xích trung tâm giúp cân bằng cung - cầu điện theo thời gian thực.

Đối với người dân, pin lưu trữ không còn đơn thuần là thiết bị dự phòng mà đang dần trở thành công cụ quản lý năng lượng hiệu quả. Khi kết hợp với điện mặt trời mái nhà, BESS giúp tối ưu hóa nguồn điện tự sản xuất, giảm chi phí tiền điện hằng tháng và tăng khả năng chủ động trước những biến động của hệ thống điện.

Có thể thấy, yêu cầu tích hợp BESS đối với các dự án điện mặt trời tập trung không chỉ là quy định kỹ thuật mà còn là tín hiệu cho thấy Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển mới của năng lượng tái tạo. Từ các nhà máy điện quy mô lớn đến từng mái nhà của người dân, lưu trữ năng lượng đang dần trở thành "mảnh ghép còn thiếu" để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một hệ thống điện xanh, linh hoạt và bền vững trong tương lai.

Đức Hiền