Bầu cử tại Hungary - cuộc 'so găng' nghẹt thở

Hungary đang đứng trước cuộc bầu cử then chốt vào cuối tuần này với khả năng chấm dứt 16 năm cầm quyền của Thủ tướng Viktor Orbán, trong khi có suy đoán rằng nếu ông Orbán tiếp tục nắm quyền, đất nước có thể dần rời xa khối EU.

“Tính chất quyết định của cuộc bầu cử lần này là rất lớn, đặc biệt đối với châu Âu,” bà Zsuzsanna Szelenyi, cựu thành viên đảng Fidesz khẳng định với với BIRN.

Sau nhiều năm Hungary thường đưa ra những quyết định “ngược chiều” với EU, đặc biệt liên quan đến Ukraine, sự kiên nhẫn của Brussels đã cạn dần.

“Nếu ông Orbán tái đắc cử, việc củng cố quan hệ với EU sẽ rất khó khăn. Ông ấy có thể tiếp tục leo thang căng thẳng và dần chuẩn bị cho việc Hungary tách khỏi EU,” bà Szelenyi nói.

Thủ tướng Hungary Viktor Orban, lãnh đạo đảng Fidesz cầm quyền, phát biểu trong một cuộc mít tinh tại điểm vận động tranh cử ở Gyor, Hungary, ngày 27-3. Ảnh: Balkaninsight

Cuộc đua dự kiến sẽ là màn so tài đầy kịch tính giữa Thủ tướng Viktor Orbán - một chính trị gia kỳ cựu nhưng ngày càng mang màu sắc cứng rắn và một gương mặt mới - thủ lĩnh đảng đối lập Péter Magyar. Ông Magyar nổi lên như một “ngôi sao” chính trường nhờ khả năng truyền thông mạng xã hội và sức bền hiếm có trong việc đi vận động trên khắp đất nước.

Tuy vậy cũng có cảm nhận rằng sự thay đổi đang đến gần với Hungary. Các cuộc thăm dò độc lập mới nhất cho thấy ứng viên Péter Magyar và đảng trung hữu Respect and Freedom (Tisza) đang dẫn trước đảng Fidesz của Thủ tướng Orbán với cách biệt hai chữ số trong phần lớn các cuộc thăm dò.

Nếu nhìn vào các cuộc bầu cử trước đây (2022, 2018 và 2014), việc phe đối lập dẫn đầu trong thăm dò không dễ dàng chuyển thành thay đổi chính trị, do các quy tắc bầu cử đặc thù, việc phân chia lại khu vực bầu cử (gerrymandering), hệ thống truyền thông bị kiểm soát bởi các nhóm lợi ích và tình trạng mua phiếu ở khu vực nông thôn.

Trong khi đó, các viện thăm dò thân đảng Fidesz vẫn khẳng định chiến thắng của chính phủ, đẩy dư luận chia đôi: Một bên kỳ vọng chiến thắng lớn của phe đối lập - thậm chí có thể đạt đa số hai phần ba - trong khi bên kia tin chắc ông Orbán sẽ tiếp tục nắm quyền. Các chuyên gia bầu cử dự đoán tỷ lệ cử tri đi bầu vào ngày 12-4 tới có thể đạt mức kỷ lục.

Chiến dịch vận động từ cơ sở của ông Magyar cũng đã đẩy các đảng đối lập cũ, vốn mất uy tín, ra bên lề. Đảng Xã hội Hungary quyết định không tham gia tranh cử, trong khi Liên minh Dân chủ cánh tả tự do nhiều khả năng không vượt qua ngưỡng 5% để vào Quốc hội.

Đảng duy nhất khác có khả năng vào Quốc hội cùng với Fidesz và Tisza là Mi Hazank - một phong trào cực hữu chống nhập cư, đề cao trật tự pháp luật, có thể đóng vai trò đối tác liên minh tiềm năng cho chính phủ.

Vấn đề kinh tế là cốt lõi

Ứng viên Magyar, người giành khoảng 30% số phiếu trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu năm 2024, hiện đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò.

Ông đã có bước thăng tiến chóng mặt kể từ khi bước vào chính trường chỉ hai năm rưỡi trước khi tập trung vào các vấn đề thiết yếu như hệ thống y tế và giáo dục xuống cấp và tạo được tiếng vang lớn, đặc biệt khi nền kinh tế Hungary trì trệ trong vài năm gần đây.

Các cuộc thăm dò cho thấy người dân Hungary hiện đang mệt mỏi với nền kinh tế yếu kém, chi phí sinh hoạt tăng cao và tình trạng tham nhũng lan rộng.

Việc EU đóng băng một phần nguồn quỹ vì lo ngại về thượng tôn pháp luật và tham nhũng đã tác động rõ rệt đến nền kinh tế Hungary, vốn đình trệ kể từ cuộc suy thoái sau đại dịch Covid-19.

“Nền kinh tế Hungary thực sự đang trong tình trạng tồi tệ, không tăng trưởng trong ba năm và đi kèm mức thâm hụt cao,” bà Eva Palocz, giám đốc viện nghiên cứu kinh tế độc lập Kopint-Tarki, khẳng định với BIRN.

Chuyên gia này cho rằng nguyên nhân nằm ngay trong bản chất chính sách kinh tế của Fidesz. “Các công ty có liên hệ với chính phủ gần như đã chiếm hết nguồn lực và rút tiền công ra khỏi nền kinh tế. Trước đây nền kinh tế vẫn được duy trì nhờ ngân sách của EU cho đến năm 2021. Nhưng kể từ khi phần lớn nguồn tiền này bị đóng băng, tăng trưởng đã chững lại”, bà cho biết.

Ngày 12-4 tới chắc chắn sẽ là một ngày dài với Hungary. Dự kiến kết quả sơ bộ sẽ được công bố muộn và khả năng kiểm phiếu lại ở các khu vực có kết quả sát nút. Phiếu bầu từ nước ngoài có thể khiến kết quả cuối cùng bị trì hoãn đến giữa tuần.

Nếu Đảng Tisza thắng với cách biệt nhỏ - kịch bản được xem là có khả năng cao nhất, Đảng Fidesz được dự đoán sẽ chuyển sang chiến lược đối lập quyết liệt, tìm cách làm suy yếu chính phủ mới thiếu kinh nghiệm, đồng thời để họ tự gánh trách nhiệm thực hiện các cải cách kinh tế khó khăn mới.

Tú Anh