Bật mí các bài kiểm tra sức khoẻ tuyển chọn phi công quân sự

Khắt khe từng vòng tuyển chọn phi công quân sự. Viddeo: T.Anh

Từ tai mũi họng đến thử thách tiền đình

Bác sĩ kiểm tra tai, mũi, họng cho các ứng viên tham gia khám tuyển phi công. Ảnh: T.Anh

Theo Bác sĩ CKII, Thượng tá Trịnh Văn Quyết, Chủ nhiệm Khoa Tai Mũi Họng, Viện Y học Phòng không - Không quân, quá trình khám bắt đầu bằng kiểm tra lâm sàng tai, mũi, họng, sau đó đo thính lực và đánh giá chức năng cơ quan tiền đình.

Đây là những nội dung quan trọng bởi phi công thường xuyên làm việc trong môi trường có nhiều biến đổi về áp suất, độ cao và gia tốc.

Hệ thống kiểm tra chức năng cơ quan tiền đình tại Viện Y học Phòng không - Không quân. Ảnh: T.Anh

Một trong những bài kiểm tra đáng chú ý là thử nghiệm trên ghế quay. Ứng viên ngồi cố định trên ghế, nhắm mắt và quay liên tục trong 180 giây, tương đương 3 phút. Với tốc độ một vòng trong 2 giây, mỗi người phải trải qua tổng cộng khoảng 90 vòng quay.

Ứng viên thực hiện bài kiểm tra tiền đình trên ghế quay chuyên dụng. Ảnh: T.Anh

Ứng viên Hoàng Trung Kiên (sinh năm 2002, quê Bắc Giang) cho biết đây là kiểm tra khiến anh ấn tượng nhất.

"Khi ngồi trên ghế xoay, em cảm thấy hơi chóng mặt nhưng vẫn có thể kiểm soát được", Kiên chia sẻ.

Bác sĩ theo dõi phản ứng của ứng viên trong và sau bài kiểm tra tiền đình. Ảnh: T.Anh

Sau khi ghế dừng, cán bộ chuyên môn tiếp tục quan sát tư thế, tình trạng mồ hôi ở tay, mặt và kiểm tra mạch của ứng viên.

Người khám sau đó phải thực hiện nghiệm pháp bước đi hình sao: nhắm mắt, đưa hai tay về phía trước, bước tiến tám bước rồi lùi tám bước trên đường thẳng, lặp lại từ 3-4 lần.

Ứng viên được kiểm tra phản ứng của cơ thể sau khi kết thúc bài thử tiền đình. Ảnh: T.Anh

Theo Thượng tá Trịnh Văn Quyết, độ di lệch của ứng viên phải dưới 45 độ. Đồng thời, chênh lệch mạch trước và sau khi quay không được vượt quá 40 nhịp.

Để chức năng tiền đình được đánh giá đạt, ứng viên phải hoàn thành đủ thời gian quay, có phản xạ tiền đình ở mức cho phép, bảo đảm độ di lệch và các chỉ số mạch theo yêu cầu.

Bác sĩ kiểm tra mạch cho ứng viên sau bài thử trên ghế quay. Ảnh: T.Anh

Với Hoàng Trung Kiên, cảm giác chóng mặt vẫn còn sau khi rời ghế nhưng không khiến anh mất khả năng kiểm soát cơ thể.

"Bác sĩ yêu cầu em đi thẳng. Lúc đó em vẫn cảm thấy chóng mặt nhưng vẫn kiểm soát được. Theo em, khám tuyển phi công có nhiều yêu cầu cao hơn so với khám tuyển nghĩa vụ quân sự", Kiên nói.

Mô phỏng môi trường ở độ cao 5.000 m

Sau khi vượt qua các bước khám chuyên khoa và được kết luận đủ điều kiện sức khỏe, ứng viên tiếp tục bước vào một thử thách đặc biệt: buồng giảm áp.

Các ứng viên chuẩn bị bước vào buồng giảm áp để thực hiện bài kiểm tra. Các ứng viên chuẩn bị bước vào buồng giảm áp để thực hiện bài kiểm tra. Ảnh: T.Anh

Đại tá Nguyễn Văn Sơn, Chủ nhiệm Khoa Nghiên cứu và Huấn luyện chuyên ngành, Viện Y học Phòng không - Không quân cho biết, hệ thống buồng giảm áp hiện đại do Cộng hòa Áo sản xuất, được sử dụng để mô phỏng môi trường hoạt động trên cao.

Thiết bị có thể thay đổi các thông số về áp suất, độ cao và phân áp oxy, qua đó tạo điều kiện tương tự khi phi công làm việc trong môi trường không khí loãng.

Cán bộ theo dõi hoạt động bên trong buồng giảm áp từ phòng điều khiển. Ảnh: T.Anh

Trong thử nghiệm, ứng viên được đưa lên độ cao mô phỏng 5.000 m trong khoảng 30 phút. Đây là mức độ thiếu oxy trung bình, được sử dụng để đánh giá khả năng thích nghi của cơ thể cũng như trạng thái thần kinh, tâm lý.

Các thông số và hình ảnh bên trong buồng được cán bộ chuyên môn theo dõi liên tục tại phòng điều khiển.

Các thông số trong buồng giảm áp được giám sát liên tục qua hệ thống điều khiển. Ảnh: T.Anh

Theo Đại tá Nguyễn Văn Sơn, thiếu oxy có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, sự tỉnh táo và khả năng xử lý tình huống. Trong khi đó, khi thực hiện nhiệm vụ trên không, phi công luôn phải duy trì khả năng phán đoán và phản ứng chính xác.

Bởi vậy, ngoài theo dõi mạch, huyết áp, thân nhiệt, ứng viên còn phải thực hiện các phép tính nhân, chia ba chữ số. Kết quả và mức độ sai số là một trong những căn cứ đánh giá trạng thái minh mẫn trong điều kiện thiếu oxy.

Làm quen với những tình huống có thể gặp trên không

Cán bộ hướng dẫn các ứng viên quy trình thử nghiệm bên trong buồng giảm áp. Ảnh: T.Anh

Trước khi bắt đầu, ứng viên được phổ biến kỹ các thao tác, cách xử lý khi xuất hiện triệu chứng bất thường cũng như vị trí của thiết bị hỗ trợ oxy.

Nguyễn Ngọc Tú (sinh năm 2002, quê Bắc Giang) cho biết đây là lần đầu tiên anh bước vào một buồng giảm áp.

"Khi máy bắt đầu hoạt động, em cảm thấy cơ thể giống như bị một lực kéo, sau đó tai hơi ù. Cơ thể nặng hơn và trong tai có tiếng vo ve", Tú kể.

Ứng viên được hướng dẫn sử dụng mặt nạ oxy trong buồng giảm áp. Ảnh: T.Anh

Khi xuất hiện cảm giác ù tai do thay đổi áp suất, ứng viên được hướng dẫn thực hiện các động tác cân bằng áp lực vùng tai - mũi - họng. Các hệ thống cung cấp oxy cũng luôn sẵn sàng để hỗ trợ khi cần thiết.

Theo Tú, sau khoảng 40 phút trải nghiệm các nội dung kiểm tra, cơ thể anh vẫn đáp ứng tương đối tốt. Khó khăn đáng chú ý nhất là cảm giác chóng mặt ở bài kiểm tra tiền đình.

"Những biểu hiện vẫn nằm trong giới hạn chịu đựng của cơ thể. Em không bị quá yếu, buồn nôn hay nhợt nhạt", Tú chia sẻ.

Ứng viên làm quen với trang bị hỗ trợ hô hấp sử dụng trong môi trường đặc biệt. Ảnh: T.Anh

Trước khi đến khám tuyển, Tú hình dung những bài kiểm tra phi công chủ yếu sử dụng các thiết bị cơ học đơn giản. Vì vậy, hệ thống mô phỏng cùng những máy móc hiện đại tại Viện Y học Phòng không - Không quân khiến anh khá bất ngờ.

"Từ mũ, thiết bị kiểm tra tim mạch đến những máy móc theo dõi sức khỏe đều rất hiện đại. Em cảm thấy thích thú, hồi hộp và rất vui sau khi hoàn thành", Tú nói.

Từ nhỏ, qua những chương trình diễu binh, duyệt binh và hình ảnh phi công quân sự trên truyền hình, Tú đã nuôi ước mơ một ngày được trở thành phi công chiến đấu.

Với các ứng viên trẻ, những bài kiểm tra tại đây không chỉ là quá trình sàng lọc sức khỏe. Đó còn là lần đầu họ trực tiếp cảm nhận những yêu cầu đặc thù của nghề nghiệp mà mình đang hướng tới - nơi thể lực, khả năng thích nghi và sự tỉnh táo đều phải đáp ứng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt.

Tuấn Anh