'Bất chấp' biển cấm, khói thuốc vẫn bay trong bệnh viện, nơi công cộng

Thản nhiên hút thuốc mặc biển cấm

Theo Điều 11 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, cơ sở y tế là địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, cả trong nhà và trong phạm vi khuôn viên. Quy định đã rất rõ. Biển báo, pano, áp phích tuyên truyền cũng không hề thiếu. Thế nhưng, giữa quy định và thực tế vẫn còn một khoảng cách không nhỏ.

Ghi nhận tại nhiều nơi công cộng và một số bệnh viện trên địa bàn TP Hà Nội, dù biển cấm hút thuốc được treo ở những vị trí dễ quan sát, tình trạng hút thuốc vẫn diễn ra thường xuyên.

Tại Bệnh viện Bạch Mai, trong khuôn viên có khá nhiều bảng, biển tuyên truyền về việc cấm hút thuốc lá. Thế nhưng, chỉ cần đứng lại ít phút ở khu vực đông người qua lại, không khó để bắt gặp cảnh người thăm bệnh, người nhà bệnh nhân vô tư châm thuốc rồi nhả từng đợt khói trắng nghi ngút.

Ngay trước sảnh khu vực khám bệnh, một người đàn ông là người nhà bệnh nhân vẫn ngồi hút thuốc, mặc cho biển cấm ngay cạnh. Cách đó không xa, ở một góc hành lang, một bạn trẻ cũng thản nhiên phả khói. Dòng người đi khám, người đưa người thân vào viện, người chờ lấy thuốc vẫn qua lại liên tục, còn khói thuốc cứ lẩn trong không khí, quyện vào mùi bệnh viện vốn đã ngột ngạt.

Bên ngoài khu khám bệnh bệnh viện Bạch Mai, một người đàn ông trung tuổi vừa xem điện thoại, vừa hút thuốc lá, cách đó không xa là "biển cẩm hút thuốc lá". (Ảnh: Thanh Hà).

Chỉ trong khoảng 15 phút đứng quan sát trong khuôn viên bệnh viện, phóng viên đã bắt gặp không ít trường hợp hút thuốc. Có người đứng nép vào chân tường, có người ngồi ở bậc thềm, có người vừa đi vừa rít một hơi dài rồi nhả khói ngay giữa lối đi. Mọi thứ diễn ra tự nhiên đến mức dễ khiến người khác có cảm giác việc hút thuốc ở nơi cấm đã trở thành một thói quen khó bỏ, thậm chí là chuyện quá đỗi bình thường.

Không chỉ hút thuốc, nhiều người sau đó còn tiện tay vứt đầu lọc, mẩu thuốc đang cháy dở xuống nền gạch, dưới gốc cây hoặc dọc lối đi trong bệnh viện. Có người dùng chân di mạnh cho tắt rồi bỏ đi. Có người vứt xuống khi đầu thuốc vẫn còn đỏ, vẫn còn bốc khói. Những mẩu thuốc nằm vương vãi không chỉ gây mất vệ sinh, phản cảm, mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn ở nơi có đông người qua lại như bệnh viện.

Tình trạng này cũng diễn ra phổ biến ở các nơi khác như: công viên, quán cà phê, nhà hàng... Nhiều người hút thuốc dường như chưa bao giờ xem việc châm một điếu thuốc giữa đám đông là hành vi cần cân nhắc. Họ hút theo thói quen, theo cảm hứng, hút lúc nghỉ ngơi, chờ đợi, trò chuyện, bất chấp người ngồi bên cạnh có đang khó chịu hay không.

Người không hút vẫn phải hít khói, vẫn phải mang rủi ro bệnh tật

Theo các chuyên gia, khói thuốc lá chứa hàng nghìn hóa chất độc hại, trong đó có nhiều chất gây ung thư. Hút thuốc lá là nguyên nhân của hàng loạt căn bệnh nguy hiểm, đặc biệt là các bệnh về phổi, tim mạch, gan và nhiều loại ung thư. Nhưng nguy hiểm hơn, người không hút thuốc vẫn có thể mang bệnh nếu thường xuyên hít phải khói thuốc do người khác phả ra. Đó là tình trạng hút thuốc thụ động - một dạng “phơi nhiễm” rất phổ biến nhưng lại thường bị xem nhẹ.

Tình trạng hút thuốc lá diễn ra vô cùng phổ biến trong các quán ăn, nhà hàng... (Ảnh: Thanh Hà).

Việt Nam hiện nằm trong nhóm 15 nước hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới. Theo điều tra, nước ta có khoảng 42,3% nam giới trưởng thành và 1,9% nữ giới trưởng thành đang hút thuốc lá. Đáng chú ý, tỷ lệ phơi nhiễm khói thuốc thụ động tại nơi công cộng ở nước ta vẫn ở mức cao. Theo bà Phan Thị Hải, Phó Giám đốc chuyên trách Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, năm 2024, tỷ lệ phơi nhiễm khói thuốc tại nhà hàng, quán ăn còn tới 67,3%; quán cà phê, giải khát là 59,2%; khách sạn 48,3%.

Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm Việt Nam ghi nhận trên 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá. Trong đó, hơn 84.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến hút thuốc chủ động và trên 18.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến hút thuốc thụ động. Đây là con số rất lớn, cho thấy thuốc lá không chỉ là câu chuyện của một thói quen cá nhân, mà đã trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, theo quy định tại Điều 25 Nghị định 117/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về địa điểm cấm hút thuốc lá như sau: Cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm. Trường hợp hút thuốc lá trên tàu bay thực hiện theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng không dân dụng.

Phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng đối với một trong các hành vi: Không có chữ hoặc biểu tượng “cấm hút thuốc lá” tại địa điểm cấm hút thuốc lá theo quy định của pháp luật; không tổ chức thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện đúng quy định về cấm hút thuốc lá tại địa điểm thuộc quyền quản lý, điều hành.

Phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau đây tại nơi dành riêng cho người hút thuốc lá: Không có phòng và hệ thống thông khí tách biệt với khu vực không hút thuốc lá; không có dụng cụ chứa mẫu, tàn thuốc lá; không có biển báo tại vị trí phù hợp, dễ quan sát; không có thiết bị phòng cháy, chữa cháy.

Mặc dù quy định đã rõ, thế nhưng từ thực tế cho thấy các quy định cấm hút thuốc tại nơi công cộng chưa được chấp hành nghiêm, công tác giám sát và xử lý vi phạm vẫn còn nhiều bất cập. Việc khói thuốc vẫn vô tư xuất hiện ở bệnh viện và nơi công cộng là điều không thể xem nhẹ. Nó cho thấy pháp luật đã có, nhưng việc thực thi ngoài thực tế vẫn chưa thật sự đi vào cuộc sống.

Để góp phần giảm tác hại của thuốc lá và nâng cao nhận thức của người dân trong công tác phòng chống tác hại của thuốc lá, thiết nghĩ ngoài việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, các ngành chức năng cần phải tăng cường công tác kiểm tra, xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này; đồng thời cần đưa ra quy định cụ thể cơ quan chịu trách nhiệm theo dõi, quản lý, kiểm tra xử phạt về hành vi hút thuốc lá nơi công cộng, nên chăng có biện pháp và thực hiện quyết liệt giống như luật giao thông đường bộ hoặc luật phòng chống tác hại của bia rượu. Điều này sẽ giúp quy định của pháp luật đi vào thực tế cuộc sống, bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước các hành vi thiếu ý thức của người hút thuốc nơi công cộng, thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật.

Thanh Hà