Bất cập cao tốc và ý thức tài xế: Nguy cơ tai nạn luôn rình rập

Nhiều vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng trên cao tốc thời gian qua cho thấy, bên cạnh bất cập hạ tầng, ý thức và kỹ năng của tài xế vẫn là lỗ hổng lớn. Khi chạy ở tốc độ cao, chỉ một hành vi chủ quan của người lái cũng có thể dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Đi cao tốc nhưng hành xử như đường làng

Việc đưa vào khai thác nhiều tuyến cao tốc giúp rút ngắn thời gian di chuyển, giảm tải cho quốc lộ. Tuy nhiên, thực tế đang bộc lộ nhiều vấn đề, trong đó đáng lo nhất là ý thức của người tham gia giao thông.

Thường xuyên di chuyển trên cao tốc Bắc - Nam, anh Nguyễn Long (phường Tây Mỗ, Hà Nội) cho rằng không ít tài xế thiếu kỹ năng lái xe trên cao tốc. “Có người chạy như trên quốc lộ, thậm chí như đường làng” - anh Long nói.

Theo anh Long, nhiều trường hợp không giữ khoảng cách an toàn, lấn làn, chuyển làn liên tục. Cá biệt có người dừng xe ngay trên làn chạy để nghe điện thoại hoặc đi vệ sinh.

Anh nhìn nhận hạ tầng cao tốc hiện chưa đồng bộ, đặc biệt là trạm dừng nghỉ còn thiếu. Tuy nhiên, nếu tài xế có ý thức và chuẩn bị từ trước, nghỉ ngơi đầy đủ để giữ tỉnh táo, bảo dưỡng xe kỹ lưỡng thì có thể hạn chế phần lớn rủi ro.

Vụ tai nạn trên cao tốc TP.HCM – Trung Lương khiến 1 người tử vong hôm 9-3. Ảnh: MINH TÂM

Trong khi đó, anh Trần Văn Nguyên, tài xế xe khách chạy tuyến Hà Tĩnh - TP.HCM nhìn nhận nhiều tuyến cao tốc vẫn còn bất cập. Đơn cử, tuyến Đà Nẵng – Quảng Ngãi dài hơn 130 km trước đây không có trạm dừng nghỉ. Dù hiện đã có một điểm dừng nhưng vẫn chưa đáp ứng nhu cầu.

Một số đoạn cao tốc chỉ có bốn làn xe hạn chế. Khi phương tiện gặp sự cố, việc tiếp cận điểm dừng khẩn cấp gặp khó khăn. Có trường hợp đến nơi thì chỗ dừng đã bị xe container đậu trước, buộc phải tiếp tục di chuyển trong tình trạng nguy hiểm.

Ngoài yếu tố hạ tầng, anh Nguyên cho rằng ý thức của một bộ phận tài xế khi đi cao tốc đang có vấn đề, có thể do họ chưa từng đi cao tốc hoặc nhận thức pháp luật về giao thông chưa cao. Anh từng chứng kiến nhiều trường hợp dừng xe trên đường chỉ có bốn làn xe hạn chế chỉ để chụp ảnh hoặc nghe điện thoại.

“Phương tiện trên cao tốc chạy với tốc độ rất cao. Chỉ một chút sơ suất hoặc thiếu ý thức cũng có thể dẫn đến hậu quả nặng nề. Vì vậy, ở nhiều nước, tai nạn trên cao tốc được ví như một thảm họa” - anh Nguyên nói.

Tai nạn từ những hành vi chủ quan

Theo đại diện Cục Cảnh sát giao thông, tình trạng dừng, đỗ xe trái quy định trên cao tốc vẫn diễn ra phổ biến. Không ít tài xế khi xe gặp sự cố lại thiếu kỹ năng xử lý. Họ không đặt cảnh báo hoặc cảnh báo không đúng quy định khiến phương tiện phía sau không kịp xử lý.

Một vụ tai nạn điển hình xảy ra sáng 19-6-2025 tại Quảng Nam do tài xế container dừng xe ở làn khẩn cấp tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi để ngủ mà chiếc xe chiếm một phần làn chạy. Người này chỉ bật đèn cảnh báo, không đặt thiết bị cảnh báo phía sau.

Khoảng hai giờ sau, một xe khách chở hơn 20 người đã tông vào đuôi xe container này. Hậu quả khiến hai người tử vong, nhiều hành khách bị thương.

Lực lượng chức năng phát hiện xe ô tô đang dừng ngủ bên đường cao tốc hôm 13-3.

Dù có những sự việc thương tâm như vậy nhưng nhiều tài xế vẫn chủ quan. Điển hình là gần đây, lực lượng Cảnh sát giao thông tăng cường tuần tra, xử lý vi phạm trên các tuyến cao tốc phía Nam, chỉ trong một ngày đã phát hiện hơn 60 trường hợp dừng, đỗ sai quy định.

Đáng chú ý, tối 13-3, một tài xế đã dừng xe trên làn khẩn cấp để ngủ dù cách trạm dừng nghỉ chỉ khoảng 2 km. Người này không bật đèn cảnh báo và bị xử phạt 13 triệu đồng, trừ 4 điểm giấy phép lái xe. Theo cơ quan chức năng, những hành vi như vậy là đặc biệt nguy hiểm.

Hạ tầng còn thiếu, tiến độ nâng cấp chậm

Theo tìm hiểu của phóng viên, trên các tuyến cao tốc từ Hà Nội đến Cần Thơ hiện chỉ có một số trạm dừng nghỉ đang khai thác. Nhiều đoạn tuyến mới chưa có trạm hoặc khoảng cách giữa các trạm còn xa.

Có đoạn cao tốc khoảng cách giữa hai trạm dừng nghỉ lên tới hơn 100 km. Điều này gây áp lực lớn cho tài xế, nhất là khi cần nghỉ ngơi hoặc xử lý tình huống khẩn cấp.

Đại diện Cục Đường bộ cho biết trên tuyến cao tốc từ Hà Nội đến Cần Thơ có 29 trạm dừng nghỉ (chưa kể điểm dừng xe, quy mô nhỏ) hiện có 5 trạm dừng nghỉ khai thác, gồm Giẽ - Ninh Bình, Cao Bồ - Mai Sơn, La Sơn - Hòa Liên, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây và Trung Lương - Mỹ Thuận.

Các tài xế dừng xe đi vệ sinh, nghe điện thoại trên điểm dừng khẩn cấp. Ảnh: V.LONG

Hiện ngành chức năng đang triển khai đầu tư 24 trạm dừng nghỉ. Trong đó, 21 trạm đã ký hợp đồng với nhà đầu tư, số còn lại đang hoàn thiện thủ tục.

Trong số 21 trạm đã ký hợp đồng, hiện có 15 trạm đã đưa vào khai thác, nâng tổng số trạm trên toàn tuyến lên 20 trạm.

Khoảng cách giữa các trạm phổ biến từ 42 đến 70 km. Tuy nhiên, vẫn còn ba đoạn ở miền Trung có khoảng cách trên 100 km.

Về tiến độ xây dựng trạm dừng nghỉ, Cục Đường bộ thừa nhận còn chậm, chưa đạt yêu cầu hoàn thành cơ bản trong năm 2025 theo chỉ đạo của Thủ tướng và Bộ Xây dựng. Nguyên nhân chủ yếu là chậm bàn giao mặt bằng và sự thiếu quyết liệt của một số nhà đầu tư.

Một số dự án sau khi nhận mặt bằng vẫn chưa triển khai thi công hoặc triển khai cầm chừng. Công tác lựa chọn nhà thầu, thiết kế, phê duyệt cũng còn lúng túng.

Cục Đường bộ cho biết đang yêu cầu các nhà đầu tư rà soát tiến độ, tăng nhân lực, thiết bị để đẩy nhanh thi công. Mục tiêu là hoàn thành toàn bộ 21 trạm dừng nghỉ trong năm 2026.

Đề cấp về hạ tầng, Bộ Xây dựng đánh giá do nguồn lực hạn chế nên việc đầu tư cao tốc theo quy mô hoàn chỉnh ngay từ đầu là khó khả thi. Vì vậy, nhiều tuyến được đầu tư phân kỳ.

Hiện một số đoạn vẫn chỉ có hai làn xe và đang được mở rộng, chẳng hạn cao tốc Cam Lộ - La Sơn. Nhiều đoạn bốn làn xe hạn chế cũng đang được đề xuất nâng cấp.

Những lưu ý cho tài xế lần đầu đi cao tốc. Ảnh: V.LONG

VIẾT LONG