Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa - năng lực tự bảo vệ của một quốc gia hiện đại

Trong bối cảnh thế giới tiếp tục biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gay gắt, xung đột cục bộ gia tăng, chiến tranh vẫn có thể bùng nổ bằng vũ lực trực tiếp; song điều quyết định một quốc gia có bị cuốn vào chiến tranh hay không thường đã được định hình từ rất sớm, rất xa, trong cách quốc gia đó tổ chức nội lực, quản trị xã hội và xử lý các quan hệ lợi ích chiến lược.

Từ thực tiễn đó, tinh thần “bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa” được nhấn mạnh trong quá trình chuẩn bị Đại hội XIV phản ánh một tầm nhìn chiến lược vượt lên trên logic thời sự thuần túy, coi bảo vệ Tổ quốc là năng lực tự thân, bền vững của quốc gia trong thời bình. Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa trước hết là sự chuyển dịch căn bản từ tư duy ứng phó sang tư duy quản trị rủi ro chiến lược quốc gia.

Trong thế giới hiện đại, những mối đe dọa nghiêm trọng đối với chủ quyền, ổn định và phát triển không chỉ đến từ xung đột quân sự trực diện, mà còn hình thành từ sự suy yếu nội lực, lệ thuộc chiến lược, bất ổn xã hội, tổn thương không gian mạng, thao túng thông tin và xói mòn niềm tin. Khi các yếu tố này tích tụ đủ lớn, nguy cơ xung đột – dưới bất kỳ hình thức nào – đều có thể bùng phát.

Vì vậy, bảo vệ Tổ quốc không thể chỉ đặt trọng tâm vào việc sẵn sàng đối phó khi chiến tranh xảy ra, mà phải kiểm soát các điều kiện làm nảy sinh chiến tranh. Trong cách tiếp cận mới, quốc phòng – an ninh không đứng ngoài phát triển, mà trở thành thước đo độ an toàn, tính tự chủ và sức chống chịu của mô hình phát triển quốc gia. Mỗi quyết sách kinh tế – xã hội nếu tạo ra lệ thuộc dài hạn, gia tăng phân hóa, làm suy giảm niềm tin hoặc để lộ khoảng trống quản trị đều có thể trở thành rủi ro an ninh trong tương lai.

Thực tiễn cũng cho thấy, sức mạnh bảo vệ Tổ quốc trước hết được hình thành từ lòng dân. Một xã hội ổn định, kỷ cương, công bằng, nơi Nhân dân tin vào Đảng, Nhà nước và con đường phát triển của đất nước, chính là nền tảng vững chắc nhất của quốc phòng và an ninh. Ngược lại, nếu những bất cập xã hội, tham nhũng, tiêu cực, phân hóa lợi ích không được xử lý kịp thời, chúng có thể bị tác động, lợi dụng, chuyển hóa thành thách thức an ninh nghiêm trọng.

Bảo vệ Tổ quốc từ sớm vì thế bắt đầu từ việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiệu lực, hiệu quả; kiểm soát quyền lực; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; giải quyết kịp thời các vấn đề xã hội nảy sinh ngay từ cơ sở. Khi “thế trận lòng dân” được củng cố vững chắc, xã hội tự nó đã trở thành lá chắn an ninh có chiều sâu, làm giảm đáng kể nguy cơ bị tổn thương từ bên trong và từ bên ngoài.

“Từ xa” trong tư duy bảo vệ Tổ quốc không chỉ là khoảng cách địa lý, mà là khoảng cách chiến lược giữa nguy cơ và khả năng bị tổn thương. Một quốc gia biết mở rộng không gian bảo vệ lợi ích của mình thông qua hội nhập chủ động, nâng cao vị thế, giữ vững tự chủ và cân bằng chiến lược sẽ không dễ bị đẩy vào thế đối đầu hoặc lệ thuộc. Bảo vệ Tổ quốc từ xa vì thế là chủ động định hình môi trường an ninh, giảm thiểu nguy cơ xung đột, tạo chiều sâu chiến lược cho phát triển lâu dài.

Trong chỉnh thể đó, quốc phòng và an ninh là hai chức năng không tách rời của cùng một hệ thống bảo vệ quốc gia. Xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân hiện đại chính là xây dựng thế trận bảo vệ Tổ quốc toàn diện, liên thông và linh hoạt, phù hợp với yêu cầu bảo vệ đất nước trong cả không gian truyền thống và các không gian mới như kinh tế, mạng, thông tin và tư tưởng.

Trên nền tảng ấy, Quân đội nhân dân và Công an nhân dân là lực lượng nòng cốt, nhưng vai trò lớn nhất của lực lượng vũ trang trong thời bình không chỉ là sẵn sàng chiến đấu, mà là tạo ra năng lực ngăn ngừa và kiểm soát xung đột, giữ đất nước trong trạng thái hòa bình chủ động. Tinh nhuệ, hiện đại hôm nay trước hết là hiện đại về tư duy chiến lược, về tổ chức lực lượng, về khả năng phối hợp và làm chủ khoa học – công nghệ, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới.

Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa rốt cuộc là trách nhiệm chiến lược của toàn bộ hệ thống chính trị. Mỗi quyết sách phát triển, mỗi quy hoạch, mỗi chương trình lớn đều phải được soi chiếu bằng câu hỏi: nó có làm gia tăng hay làm suy giảm năng lực tự bảo vệ của quốc gia? Khi quốc phòng – an ninh được tích hợp ngay từ tư duy phát triển, khi lòng dân được củng cố, khi các nguồn lực quốc gia được tổ chức và vận hành thống nhất, đất nước sẽ đủ bản lĩnh đứng vững trước mọi biến động.

Tinh thần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa trong Đại hội XIV vì thế không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà là lựa chọn chiến lược lâu dài. Khi một quốc gia biết chủ động bảo vệ mình từ sớm, từ xa, thì hòa bình không phải là may rủi, mà là kết quả của năng lực quản trị quốc gia đúng đắn và bền bỉ.

Trung tướng Trần Bá Thiều