Bảo vệ môi trường: Trụ cột phát triển bền vững giai đoạn mới

Phát triển kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trường là trung tâm

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nêu rõ quan điểm chỉ đạo: “Nhận diện sớm, tranh thủ mọi thuận lợi, thời cơ, vượt qua mọi khó khăn, thách thức tiếp tục phát triển nhanh và bền vững đất nước; đẩy mạnh đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng cường chủ động hội nhập quốc tế kết hợp chặt chẽ và triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm, trong đó: Phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên”. Như vậy, ba trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường vẫn được kế thừa, khẳng định và nhấn mạnh xuyên suốt trong tiến trình phát triển đất nước giai đoạn mới.

Thời gian qua, công tác quản lý và sử dụng tài nguyên; bảo vệ môi trường; ứng phó với biến đổi khí hậu; phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai đã được tăng cường. Hệ thống thể chế, chính sách từng bước được hoàn thiện; cùng với nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu; sự phối hợp giữa các cấp, các ngành, các địa phương ngày càng chặt chẽ, hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, dự thảo Văn kiện Đại hội XIV cũng chỉ rõ những hạn chế cần tập trung khắc phục trong giai đoạn mới. Cụ thể, ô nhiễm môi trường chưa được kiểm soát hiệu quả, có mặt còn trầm trọng hơn, nhất là môi trường ở các đô thị lớn, khu công nghiệp và các làng nghề. Khả năng ứng phó, giảm thiểu tác hại của thiên tai và biến đổi khí hậu chưa đáp ứng yêu cầu. Việc quản lý, sử dụng tài nguyên, khoáng sản, nhất là đất đai và nguồn nước hiệu quả chưa cao.

Trên cơ sở đó, các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển chủ yếu giai đoạn 5 năm 2026 - 2030 về môi trường được xác định gồm: Tỉ lệ che phủ rừng duy trì mức 42%; tỉ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải ra môi trường lưu vực các sông đạt khoảng 65 - 70%; lượng phát thải khí nhà kính giảm 8 - 9%; tỉ lệ các cơ sở sản xuất kinh doanh đạt quy chuẩn về môi trường đạt khoảng 98 - 100%; tăng diện tích các khu bảo tồn biển, ven biển đạt tối thiểu 6% diện tích tự nhiên vùng biển quốc gia.

Triển khai đồng bộ các giải pháp

Đối với nội dung “Quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu”, dự thảo Văn kiện Đại hội XIV xác định yêu cầu tiên quyết là hoàn thiện đồng bộ pháp luật, cơ chế, chính sách, quy hoạch về quản lý tổng hợp, sử dụng tài nguyên, bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, ngăn chặn suy giảm đa dạng sinh học, duy trì cân bằng sinh thái. Đồng thời, cần tăng cường công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra và xử lý có hiệu quả vi phạm pháp luật về tài nguyên, môi trường.

Cùng với đó, việc phát triển lành mạnh thị trường bất động sản, thị trường quyền sử dụng đất, khoáng sản và thị trường năng lượng được đặt ra; đồng thời thiết lập và vận hành hiệu quả thị trường tín chỉ carbon trong nước kết nối với thị trường khu vực và thế giới. Việc xây dựng, tích hợp cơ sở dữ liệu về quản lý, khai thác tài nguyên, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu vào cơ sở dữ liệu quốc gia cũng được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Song song với đó, cần phát triển mạnh ngành công nghiệp và dịch vụ môi trường, thúc đẩy xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường...

Công tác phòng, chống thiên tai đặt ra các vấn đề như: Chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp sẵn sàng ứng phó với các loại hình thiên tai; chú trọng đầu tư phát triển các công trình bảo vệ môi trường, phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, gắn với thực hiện hiệu quả chương trình phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu vùng Đồng bằng sông Cửu Long; triển khai chương trình phòng, chống lũ lụt, sạt lở vùng trung du và miền núi...

Nhóm nội dung quan trọng khác là bảo vệ, phục hồi các hệ sinh thái, đặc biệt là hệ sinh thái rừng, hệ sinh thái đất ngập nước, hệ sinh thái biển, các khu bảo tồn thiên nhiên; bảo vệ nghiêm ngặt các loài động vật hoang dã, quý hiếm. Cùng với thực hiện tốt quy hoạch không gian biển quốc gia, hoàn thiện và xây dựng cơ sở dữ liệu, cơ chế quản lý tổng hợp về biển, đảo; đồng thời tăng cường nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ, điều tra tài nguyên, môi trường biển; nâng cao năng lực dự báo và giám sát môi trường biển.

Đỗ Trang