Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Chăm trong kỷ nguyên mới

Quang cảnh Hội thảo

Hội thảo thu hút 250 đại biểu, trong đó có hơn 100 giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ đầu ngành cùng các nhà khoa học thuộc Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia; đại diện các cục, vụ, viện của Bộ VHTTDL; lãnh đạo UBND tỉnh Khánh Hòa, Sở VHTTDL các địa phương và các chuyên gia, nhà quản lý trong lĩnh vực văn hóa.

Ban tổ chức đã tiếp nhận 77 chuyên đề và bài tham luận chuyên sâu từ các nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu trong và ngoài tỉnh.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyên Long Biên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết: Văn hóa Chăm là một nền văn hóa đặc sắc trong kho tàng văn hóa các dân tộc Việt Nam.

Ông Nguyên Long Biên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Khánh Hòa phát biểu

Trong kho tàng di sản văn hóa Việt Nam, dấu ấn văn hóa Chăm thể hiện rõ nét trong kiến trúc, điêu khắ (các đền tháp, phù điêu, tượng thờ), phong tục tập quán, lễ hội, tín ngưỡng, tôn giáo, tiến nói, chữ viết, âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, hoa văn, làng nghề gốm, dệt thổ cẩm.

Trải dài khu vực Duyên hải miền Trung và Nam Bộ, văn hóa Chăm được bảo tồn đậm nét qua các hệ thống đền tháp cổ kính, như: Khu di tích Mỹ Sơn, tháp Bằng An, tháp Chiên Đàn, tháp Khương Mỹ tại Đà Nẵng;

Tháp Cánh Tiên, tháp Đôi, tháp Dương Long, tháp Bánh Ít,.. tại Gia Lai; tháp Nhạn tại Đắk Lắk; tháp Bà Pô Nagar, cụm tháp Hòa Lai, tháp Pô Klông Garai và tháp Pô Rôme tại Khánh Hòa; cụm tháp Po Dam, Tháp Po Sha Nư tại Lâm Đồng; tháp cổ Bình Thạnh tại Long An,...

Các nhà khoa học tham gia Hội thảo

Ngoài ra còn có các lễ hội như Ka tê, Ramưwan, Ramadan; Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng, các thánh đường Hồi giáo quốc tế và những điểm đến văn hóa của đồng bào Chăm tại An Giang... đang trở thành điểm thu hút du khách trong nước và quốc tế.

Bên cạnh các di tích, những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của đồng bào Chăm còn được thể hiện qua nhiều nghề thủ công truyền thống độc đáo như làm gốm, dệt vải, đóng thuyền, nghề kim hoàn... Trong đó, nghệ thuật làm gốm của người Chăm là một dấu ấn văn hóa đặc sắc, được UNESCO ghi nhận.

Ngày 29.11.2022, tại Kỳ họp thứ 17 của Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 của UNESCO tổ chức tại thủ đô Rabat (Vương quốc Maroc), Nghệ thuật làm gốm của người Chăm đã được ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của UNESCO.

Tiến sĩ Phan Quốc Anh trình bày tham luận tại Hội thảo

Việc phát huy giá trị di sản văn hóa Chăm gắn với phát triển du lịch không chỉ góp phần tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, mà còn khẳng định vai trò của cộng đồng trong việc chung tay bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa Chăm trước những thách thức của quá trình hội nhập và kinh tế thị trường.

Hội thảo hôm nay là dịp tiếp nhận những ý kiến đóng góp, chia sẻ kinh nghiệm của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nghiệp du lịch, qua đó đề xuất các giải pháp hiệu quả nhằm phát huy giá trị văn hóa Chăm gắn với phát triển du lịch địa phương.

Trong đó, việc nhận diện, làm rõ các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của người Chăm sẽ là cơ sở quan trọng để khai thác hiệu quả tiềm năng di sản, tạo động lực phát triển du lịch trong thời gian tới.

Nghệ thuật làm gốm Chăm

Thông qua Hội thảo, UBND tỉnh Khánh Hòa cùng các nhà khoa học, nhà quản lý và đại biểu trao đổi, thảo luận các giải pháp phát huy giá trị văn hóa Chăm gắn với phát triển du lịch; nhận diện những giá trị nổi bật của di sản văn hóa Chăm, nghệ thuật kiến trúc, lễ hội...; đồng thời đề xuất hướng khai thác hiệu quả di sản, tạo sinh kế bền vững, nâng cao đời sống người dân.

Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý văn hóa tập trung thảo luận về công tác bảo tồn di sản gắn với định hướng phát triển du lịch bền vững.

Xoay quanh chủ đề bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Chăm, Hội thảo đã nghe các tham luận chuyên sâu như: “Văn hóa Chămpa ở Khánh Hòa: Trong các không gian và thời gian” (GS.TS Nguyễn Văn Kim); “Các đền tháp Chămpa ở Khánh Hòa: Những giá trị nghệ thuật cần phát huy” (PGS.TS Ngô Văn Doanh).

Nghề dệt của người Chăm

Tại Hội thảo, Ban tổ chức đã tiếp thu toàn diện các đề xuất, giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Chăm trong kỷ nguyên mới. Các ý kiến, kiến nghị của đại biểu sẽ được tổng hợp cụ thể để trình lên các cơ quan có thẩm quyền, làm cơ sở thực tiễn nhằm tháo gỡ các nút thắt cơ chế và hoàn thiện chính sách phát triển văn hóa Chăm trong bối cảnh hiện nay.

XUÂN HƯỚNG - PHAN HIẾU - THÀNH KHIÊM