Bạo lực người định cư Israel làm nóng tình hình tại Bờ Tây

Người tị nạn Palestine. Ảnh: THX/TTXVN

Việc một nhóm người định cư Israel tái lập và mở rộng một điểm định cư không được chính quyền Israel công nhận đã dẫn tới các vụ va chạm với người dân Palestine, buộc quân đội Israel phải tăng cường lực lượng và áp đặt các biện pháp hạn chế đi lại.

Tâm điểm của vụ việc là khu định cư Tel Talpiot, nằm gần các làng Qusra và Jalud. Theo truyền thông Israel, điểm định cư này đã nhiều lần bị lực lượng an ninh Israel sơ tán trong khoảng 2 năm qua, nhưng những người định cư vẫn quay trở lại và tái lập sự hiện diện tại đây. Trong những ngày gần đây, căng thẳng leo thang khi nhóm người định cư không chỉ trở lại vị trí cũ mà còn dựng thêm các lều trại ngay sát khu dân cư Palestine.

Một trong những lều được dựng trực tiếp trên tuyến đường tiếp cận nhà của người Palestine, khiến việc đi lại của một số gia đình địa phương bị hạn chế. Người dân Qusra cho biết sự xuất hiện của nhóm người định cư gần nhà đã gây lo ngại về an ninh, đồng thời làm đảo lộn sinh hoạt thường ngày. Việc dựng các điểm hiện diện mới của người định cư trong khu vực nhạy cảm này được xem là yếu tố trực tiếp làm gia tăng căng thẳng.

Phản ứng của quân đội Israel lần này được đánh giá là tương đối mạnh. Người phát ngôn Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) mô tả hoạt động của những người định cư là bất hợp pháp, đáng lên án và không thể chấp nhận, đồng thời cảnh báo những hành động như vậy gây tổn hại cho cư dân các làng Palestine và phá vỡ đời sống bình thường của họ.

Quân đội Israel sau đó ban hành lệnh thiết lập khu vực quân sự đóng, theo đó những người không phải cư dân địa phương bị cấm đi vào. Ngày 12/8, lực lượng IDF và Cảnh sát Biên phòng Israel tiến vào khu vực, đóng cửa lều được dựng trên tuyến đường tiếp cận và sơ tán những người định cư khỏi vị trí này. Quân đội cũng quyết định tăng cường thêm một tiểu đoàn bộ binh tới khu vực nhằm duy trì trật tự, kiểm soát tình hình và ngăn chặn các vụ việc tiếp theo.

Tuy nhiên, tình hình không chỉ dừng lại ở tranh chấp về đất đai và sự hiện diện của người định cư. Một số sự cố khác trong khu vực cũng gây chú ý. Video được lan truyền cho thấy một số binh sĩ Israel tới khu vực đã cùng những người định cư cầu nguyện trong một lều. IDF cho biết vụ việc đang được xem xét và khẳng định nếu phát hiện binh sĩ tại ngũ hoặc quân nhân dự bị tham gia vào các hoạt động bất hợp pháp, họ sẽ phải chịu các biện pháp kỷ luật.

Một vụ việc khác liên quan đến xe cứu thương Palestine cũng làm gia tăng căng thẳng. Chiếc xe đã được thông báo và phối hợp trước để đi qua một trạm kiểm soát quân sự nhằm tới một ngôi nhà Palestine nằm trong khu vực quân sự đóng. Tuy nhiên, theo IDF, lực lượng Israel phát hiện một số công dân Israel ở bên trong xe và cho rằng họ tìm cách sử dụng xe cứu thương để đi vào khu vực hạn chế. Binh sĩ đã tiến hành kiểm tra chiếc xe, sau đó phương tiện tiếp tục được cảnh sát Israel tại khu vực Bờ Tây kiểm tra.

Trong bối cảnh đó, phát biểu của Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee đã đưa vụ Qusra vượt ra ngoài phạm vi một vụ xung đột địa phương. Ông Huckabee, người vốn được biết tới là một trong những quan chức Mỹ có quan điểm ủng hộ mạnh mẽ Israel và phong trào định cư Do Thái, bất ngờ sử dụng cụm từ “những kẻ khủng bố Israel” để chỉ những người định cư liên quan đến vụ việc.

Ông Huckabee cho biết Đại sứ quán Mỹ đã “tham gia rất sâu” vào việc xử lý vụ việc và đã trực tiếp liên hệ với IDF cùng Cảnh sát Israel, yêu cầu lực lượng chức năng tới hiện trường và đưa những người định cư khỏi khu vực. Đại sứ Mỹ cũng mô tả hành động nhằm vào một gia đình Palestine là “tội phạm” và gọi vụ việc là một “hành động khủng bố kinh hoàng” nhằm đe dọa và quấy rối người dân Palestine.

Việc một đại sứ Mỹ vốn được đánh giá là có quan hệ gần gũi với chính quyền Israel và những người ủng hộ phong trào định cư sử dụng ngôn từ mạnh như vậy cho thấy mức độ nghiêm trọng mà Washington nhìn nhận đối với các hành động bạo lực hoặc đe dọa nhằm vào dân thường Palestine tại Bờ Tây. Đây cũng là một tín hiệu đáng chú ý trong bối cảnh vấn đề bạo lực của người định cư Israel đối với người Palestine ngày càng trở thành chủ đề nhạy cảm trong quan hệ Mỹ-Israel.

Vụ Qusra đồng thời phản ánh một vấn đề rộng lớn hơn tại Bờ Tây: sự mở rộng hoặc tái lập các điểm định cư của người Israel thường xuyên trở thành nguồn gây căng thẳng với cộng đồng Palestine. Những tranh chấp về đất đai, đường đi, quyền tiếp cận đất nông nghiệp và sự hiện diện của lực lượng an ninh có thể nhanh chóng biến thành các vụ đối đầu giữa người định cư, người Palestine và lực lượng Israel.

Trong tuần qua, việc IDF phải triển khai thêm lực lượng tới khu vực Qusra cho thấy nguy cơ căng thẳng tiếp tục lan rộng nếu các điểm nóng không được kiểm soát. Đáng chú ý, quân đội Israel lần này không chỉ xử lý vấn đề an ninh mà còn công khai chỉ trích hành động của một bộ phận người định cư, cho thấy chính quyền Israel đang chịu sức ép phải ngăn chặn những hành động có nguy cơ làm bùng phát xung đột tại Bờ Tây.

Vụ việc cũng cho thấy tính chất ngày càng phức tạp của tình hình an ninh tại Bờ Tây. Bên cạnh xung đột giữa người Palestine và người định cư Israel, các lực lượng quân sự và cảnh sát Israel phải xử lý những hành động phản kháng, vi phạm lệnh quân sự và các nỗ lực tiếp cận những khu vực bị phong tỏa. Trong khi đó, sự can dự trực tiếp của Mỹ cho thấy các vụ việc tại những điểm nóng nhỏ ở Bờ Tây có thể nhanh chóng trở thành vấn đề ngoại giao giữa Israel và đồng minh quan trọng nhất của nước này.

Nếu tình trạng tái lập các điểm định cư, hạn chế đi lại của người Palestine và các vụ đối đầu tiếp diễn, Bờ Tây có nguy cơ tiếp tục chứng kiến vòng xoáy căng thẳng mới. Vụ Qusra vì vậy không chỉ là một tranh chấp cụ thể giữa một nhóm người định cư và cư dân Palestine, mà còn cho thấy những nguy cơ an ninh và chính trị ngày càng lớn tại Bờ Tây, trong bối cảnh mọi hành động trên thực địa đều có thể tác động trực tiếp tới quan hệ Israel-Mỹ và triển vọng ổn định khu vực.

Thanh Bình (PV TTXVN tại Trung Đông)