Bao giờ Séo Mý Tỷ mới lại là 'Viên ngọc xanh' giữa đại ngàn Tây Bắc?

Hồ Séo Mý Tỷ từng được ví là "Viên ngọc xanh" ở Sa Pa, rất thu hút khách du lịch quốc tế.

“Viên ngọc xanh” hóa “túi chứa ô nhiễm”

Theo người dân thôn Séo Mý Tỷ, hồ Séo Mý Tỷ vốn là nguồn nước của Thủy điện Séo Chong Hô (Công ty TNHH Đầu tư điện lực Việt Trung làm chủ đầu tư); đồng thời từng là điểm đến hút khách nhờ cảnh quan nguyên sơ, trữ tình. Nước hồ trước kia trong vắt, nhưng thời gian gần đây, sự xuất hiện dày đặc của các lồng bè nuôi cá trái phép của Công ty cổ phần Cá tầm - Cá hồi Sa Pa và một số cá nhân khác đã khiến hệ sinh thái bị phá vỡ. Hàng trăm lồng bè chen kín mặt hồ, xả thải trực tiếp xuống nước, biến nơi từng trong lành thành “túi chứa ô nhiễm”.

Người dân sinh sống xung quanh hồ cho hay, không khí quanh hồ nhiều thời điểm trở nên ngột ngạt. Mùi tanh, hôi, nồng bốc lên khiến người dân không thể sinh hoạt bình thường. Có những ngày nắng nóng, gió lớn, mùi hôi lan khắp bản, buộc các hộ phải đóng kín cửa, thậm chí rời đi để tránh mùi hôi thối.

Hàng trăm lồng bè nuôi cá trái phép ở lòng hồ Séo Mý Tỷ.

Không chỉ môi trường bị tàn phá, các khu homestay ven hồ của người dân thời gian gần như “đóng băng” suốt một năm qua. Khách du lịch, cả trong nước lẫn quốc tế không còn lui tới. Không gian từng nhộn nhịp giờ trở nên ảm đạm.

Nguồn nước đặc quánh, bốc mùi hôi tanh từ các lồng bè nuôi cá trong lòng hồ Séo Mý Tỷ.

Theo anh Giàng A Quả (sinh sống sát hồ Séo Mý Tỷ) phản ánh: hồ Séo Mý Tỷ bắt đầu xuất hiện tình trạng ô nhiễm từ đầu năm 2025. Đến thời điểm hiện tại đã có mùi rất khó chịu chỉ ngửi vài phút thôi là đau đầu, buồn nôn.

Anh Giàng A Quả ngao ngán nhìn về phía lòng hồ bị ô nhiễm và chia sẻ gia đình anh cũng lao đao vì tình trạng trên.

Cũng theo anh Quả cho biết, ngày trước khách du lịch vào hồ Séo Mý Tỷ rất đông nhất là khách nước ngoài. Tình trạng này kéo dài đã ảnh hưởng đến sinh kế, sinh nhai của bà con ở thôn Séo Mý Tỷ. Trước bà con chăn nuôi, trồng trọt để phục vụ khách du lịch, giờ không có khách, người dân không biết làm gì để có thu nhập nên đời sống rất khó khăn. Mong chính quyền sớm giải quyết để bà con đỡ vất vả.

Ông Hạng A Tráng - Trưởng thôn Séo Mý Tỷ nhận định, nguyên nhân chính xuất phát từ việc nuôi cá lồng bè với mật độ dày đặc trên mặt hồ. Thức ăn dư thừa cùng chất thải từ các lồng bè tích tụ lâu ngày làm nguồn nước bị ô nhiễm. Khi nhiệt độ tăng cao, mùi hôi phát tán mạnh, lan rộng ra khu dân cư, có thời điểm người dân không thể ở trong nhà, cũng không thể ra ngoài vì mùi quá nặng.

Trước thực trạng này, thôn đã kiến nghị với chính quyền xã sớm có giải pháp xử lý. Trong đó, đề xuất di dời toàn bộ lồng bè nuôi cá ra khỏi lòng hồ; đồng thời đề nghị đơn vị quản lý là Công ty thủy điện triển khai các biện pháp xử lý môi trường như làm sạch mặt nước, nạo vét lòng hồ nhằm khắc phục tình trạng ô nhiễm, bảo đảm môi trường sống cho người dân trong thời gian tới.

Nhiều khu vực hồ Séo Mý Tỷ có dòng nước đặc quánh, bốc mùi hôi nồng nặc.

Ghi nhận thực tế của phóng viên Báo Đại Đoàn Kết tại hồ Séo Mý Tỷ ngày 18/3/2026 cho thấy, ở nhiều khu vực trên mặt hồ, nước chuyển sang trạng thái đặc quánh, sẫm màu, bốc lên mùi hôi. Chỉ cần dừng lại vài phút, cảm giác buồn nôn, choáng váng, nhức đầu đã xuất hiện rõ rệt, khiến phóng viên buộc phải nhanh chóng rời khỏi khu vực vì không chịu nổi.

Chỉ đạo liên tiếp, ô nhiễm vẫn kéo dài

Theo thông tin phóng viên nắm được, trước thực trạng ô nhiễm ở hồ Séo Mý Tỷ, ngày 16/12/2025, UBND xã Tả Van đã ban hành Văn bản số 855/UBNDKT về việc xử lý vi phạm môi trường tại hồ Séo Mý Tỷ. Trên cơ sở đó, ngày 24/12/2025, UBND tỉnh Lào Cai ban hành Văn bản số 5263/UBND-TNMT, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Thanh tra tỉnh, Sở Công Thương và các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức xem xét, chủ động giải quyết, đồng thời đề xuất, tham mưu UBND tỉnh xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về môi trường tại hồ Séo Mý Tỷ theo đúng thẩm quyền.

Các lồng bè nuôi cá trái phép tồn tại trước sự bức xúc của bà con thôn Séo Mý Tỷ.

Ngày 26/12/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai đã ban hành Quyết định số 1070/QĐ-XPHC về xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty cổ phần Cá tầm - Cá hồi Sa Pa. Theo quyết định xử phạt này, Công ty cổ phần Cá tầm - Cá hồi Sa Pa có hành vi vi phạm là sử dụng mặt nước hồ chứa thủy điện Séo Chong Hô (có dung tích 7,6 triệu m3) để nuôi thủy sản mà không được cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên nước chấp thuận bằng văn bản.

Tuy nhiên, tại điểm c khoản 6 Điều 1 của Quyết định xử phạt lại xác định “Biện pháp khắc phục hậu quả: Không có”. Theo chính quyền xã Tả Van cho rằng, điều này dẫn đến việc xử lý vi phạm mới dừng ở hình thức xử phạt hành chính, chưa gắn với yêu cầu khắc phục, chấm dứt hành vi vi phạm, do đó không bảo đảm tính triệt để, hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước, chưa giải quyết dứt điểm tình trạng vi phạm phát sinh từ hoạt động nuôi trồng thủy sản trên địa bàn.

Ngày 16/1/2026, UBND xã Tả Van ban hành văn bản số 54/UBND-KT về việc xử lý dứt điểm tình trạng vi phạm, ô nhiễm môi trường tại hồ Séo Mý Tỷ. Ngày 23/1/2026 UBND tỉnh Lào Cai tiếp tục ban hành văn bản số 598/UBND-TNMT về việc giải quyết đề nghị của UBND xã Tả Van về xử lý dứt điểm tình trạng vi phạm, ô nhiễm môi trường tại hồ Séo Mý Tỷ.

Tuy nhiên, đến thời điểm ngày 11/3/2026, tình trạng ô nhiễm vẫn tiếp diễn và gia tăng, đơn vị quản lý Thủy điện Séo Chong Hô là Công ty TNHH Đầu tư điện lực Việt Trung vẫn không thực hiện việc xử lý ô nhiễm, không có biện pháp đôn đốc khắc phục tình trạng ô nhiễm mặt hồ, các lồng bè nuôi cá vẫn giữ nguyên trên mặt hồ.

Cũng theo chính quyền xã Tả Van cho hay, tại buổi làm việc ngày 5/3/2026 giữa UBND xã Tả Van với Sở Nông nghiệp & Môi trường và các đơn vị liên quan, Công ty TNHH Đầu tư điện lực Việt Trung vẫn phủ nhận trách nhiệm đối với việc để xảy ra tình trạng nuôi cá lồng trên mặt nước hồ Séo Mý Tỷ.

Những mảng mầu ô nhiễm tại lòng hồ Séo Mý Tỷ.

Trước thực trạng trên, ngày 16/3/2026, UBND tỉnh Lào Cai ban hành văn bản số 1882/UBND-TNMT gửi các đơn vị liên quan đề nghị xử lý dứt điểm tình trạng vi phạm, ô nhiễm môi trường tại hồ Séo Mý Tỷ.

Theo đó, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai giao UBND xã Tả Van thực hiện quyết liệt và đầy đủ trách nhiệm của địa phương trong tổ chức ứng phó, khắc phục đối với sự cố ô nhiễm nguồn nước tại hồ Séo Mý Tỷ theo quy định. Tổ chức rà soát, thống kê và xử lý những vấn đề có liên quan đến hành lang bảo vệ nguồn nước hồ thủy điện Séo Chong Hô theo quy định.

Đồng thời, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu, Công ty TNHH Đầu tư điện lực Việt Trung thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong việc quản lý đất đai đã được UBND tỉnh cho thuê (nhất là đối với diện tích lòng hồ). Thực hiện việc xử lý giảm thiểu ô nhiễm môi trường trước mắt và có phương án xử lý triệt để ô nhiễm nguồn nước mặt hồ chứa thủy điện Séo Chong Hô, không để mùi hôi tanh ảnh hưởng đến các hộ dân và môi trường xung quanh.

Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu Công ty cổ phần Cá tầm - Cá hồi Sa Pa và các hộ dân nuôi cá trong khu vực lòng hồ Séo Mý Tỷ nghiêm túc thực hiện việc tháo dỡ, di chuyển toàn bộ lồng bè đang nuôi cá ra khỏi khu vực lòng hồ thủy điện Séo Chong Hô. Chỉ được phép nuôi cá trong lòng hồ khi được cơ quan có thẩm quyền cấp phép theo đúng quy định hiện hành.

Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai lưu ý: trường hợp các tổ chức, cá nhân liên quan không nghiêm túc chấp hành hoặc tiếp tục vi phạm, yêu cầu Sở Nông nghiệp và môi trường, UBND xã Tả Van áp dụng biện pháp xử lý nghiêm, kiên quyết, kể cả biện pháp hình sự theo quy định của pháp luật, nhằm chấm dứt tình trạng vi phạm trên hồ Séo Mý Tỷ.

Các Homestay quanh hồ vắng vẻ, đìu hiu do không có khách du lịch vì nước hồ Séo Mý Tỷ bị ô nhiễm.

Mới đây nhất, ngày 18/3/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai, UBND xã Tả Van đã làm việc với nhà máy thủy điện Séo Chong Hô (Công ty TNHH Đầu tư điện lực Việt Trung); Công ty cổ phần Cá tầm- Cá hồi Sa Pa cùng các đơn vị liên quan.

Sau khi nghe đánh giá thực trạng và thảo luận các giải pháp, lãnh đạo UBND xã Tả Van yêu cầu Công ty TNHH Đầu tư điện lực Việt Trung chủ trì thực hiện hút váng bẩn trên mặt hồ Séo Mý Tỷ và xây dựng phương án xử lý ô nhiễm, triển khai từ ngày 20/3 đến 30/3/2026. Đồng thời, yêu cầu Nhà máy thủy điện Séo Chong Hô có ý kiến ngay với Công ty TNHH Đầu tư điện lực Việt Trung xây dựng phương án nạo vét lòng hồ theo quy định và hoàn thành trước ngày 30/5/2026.

Trước tình trạng nuôi cá trên lòng hồ còn tồn tại, UBND xã Tả Van yêu cầu các tổ chức, cá nhân có liên quan nghiêm túc thực hiện việc di chuyển lồng bè theo lộ trình. Cụ thể, các hộ đã được rà soát phải hoàn thành di chuyển toàn bộ lồng bè trước ngày 30/3/2026; các trường hợp phát sinh hoặc chưa chấp hành phải hoàn thành chậm nhất trước ngày 15/4/2026. Việc di chuyển phải triệt để, không để tái lấn chiếm hay phát sinh nuôi trồng thủy sản trái phép.

Trao đổi với Phóng viên Báo Đại đoàn kết, ông Phạm Đỗ Tùy - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư điện lực Việt Trung (chủ đầu tư Thủy điện Séo Chong Hô) cho biết, hiện trên hồ có hơn 500 lồng bè nuôi cá, tuy nhiên chỉ có Công ty cổ phần Cá tầm - Cá hồi Sa Pa từng được thống nhất cho nuôi trên hồ Séo Mý Tỷ với quy mô hạn chế, khoảng vài chục lồng nhằm bảo đảm môi trường. Phần lớn các lồng bè còn lại đều không được cấp phép. Sau đó, Công ty hết hạn giấy phép mà không xin bổ sung coi như hết hiệu lực.

Theo ông Tùy thừa nhận, công tác quản lý hồ Séo Mý Tỷ thời gian qua còn chưa chặt chẽ, việc phối hợp xử lý chưa đủ quyết liệt. Cũng theo đại diện doanh nghiệp, hằng năm doanh nghiệp đều có văn bản báo cáo chính quyền địa phương để nắm tình hình và đề nghị phối hợp xử lý. Tuy nhiên, với vai trò là đơn vị quản lý hồ, công ty không có thẩm quyền cưỡng chế hay xử lý tài sản của người dân. Công ty đã tuyên truyền, vận động, phát tờ rơi đến các hộ nuôi.

“Quan điểm của công ty là thống nhất với chỉ đạo và lộ trình xử lý của chính quyền địa phương. Việc tháo dỡ lồng bè trái phép cần do địa phương chủ trì, chúng tôi sẵn sàng cử lực lượng phối hợp…”, ông Tùy nói.

Ông Cao Bá Quý - Chủ tịch UBND xã Tả Van.

Ông Cao Bá Quý - Chủ tịch UBND xã Tả Van cho biết, việc xử lý tình trạng ô nhiễm kéo dài do nhiều nguyên nhân. Đơn vị quản lý hồ thủy điện cũng thừa nhận việc quản lý hồ chưa tốt.

Theo ông Quý, địa phương đã yêu cầu các tổ chức, cá nhân liên quan khẩn trương khắc phục. “Sau thời hạn, nếu như các hộ không tiếp tục hợp tác để xử lý chúng tôi sẽ đề nghị cơ quan chức năng xem xét dưới góc độ khởi tố vụ án nếu có dấu hiệu vi phạm”, ông Quý khẳng định.

Đức Sơn - Ngô Hùng