Báo động trào lưu 'độ' xe điện trong giới trẻ

Mua đồ "độ” dễ như mua rau

Nhiều em học sinh có tuổi đời còn rất trẻ từ 14 - 17 tuổi chỉ vì muốn cảm giác lạ đã mang xe đạp điện, xe máy điện ra tiệm nhờ thợ sửa xe thay đổi kết cấu để... tăng tốc độ. Thực tế cho thấy, việc "độ xe điện" đang ngày càng phổ biến trong giới học sinh, nhất là ở cấp THCS và THPT. Đây đang là xu hướng mới, trở thành một hiện tượng phổ biến đáng báo động cho phụ huynh và cơ quan chức năng.

Vào những ngày trung tuần tháng 3, phóng viên Chuyên đề Công an TPHCM đã có dịp theo chân nhóm trẻ ở phường Dĩ An, TPHCM đi "độ” xe. Đa số các em đi "độ” xe đều đang học lớp 9, lớp 10, muốn thể hiện bản thân và tạo dấu ấn riêng nên tìm cách "độ” cho chính chiếc xe của mình. Việc "độ xe điện" bao gồm việc thay đổi cấu trúc, ngoại hình sơn, đèn, nâng cấp hiệu suất động cơ để tăng tốc độ và quãng đường di chuyển. Mục đích chính của những thay đổi này là làm cho chiếc xe đẹp hơn, tốc độ cao hơn.

Mỗi người dùng xe điện đều có một phong cách sống và sở thích riêng. Tuy nhiên, đối với các em nhỏ đi xe điện nguyên bản thì thấy không đáp ứng đủ nhu cầu về tốc độ và quãng đường đi. Theo đó, "độ xe điện" không chỉ là một cách để nâng cấp chiếc xe mà còn thể hiện cá tính và phong cách riêng. Khi chiếc xe được "độ” với những màu sắc và kiểu dáng độc đáo thì các em đã đánh mất đi quyền lợi bảo hành từ nhà sản xuất. Nguy hiểm hơn, "độ” xe không đúng cách có thể xảy ra các vấn đề về điện gây cháy, nổ.

Những chiếc xe máy điện được tháo rời trước khi "độ”

Thông thường, một chiếc xe đạp điện có tốc độ tối đa khoảng 25 - 30 km/giờ. Đối với chiếc xe máy điện có tốc độ 60 - 70 km/giờ. Tuy nhiên, nhiều em đã tìm cách can thiệp vào bộ điều tốc, thay pin công suất cao hoặc thay đổi hệ thống động cơ để nâng tốc độ lên 50 - 70 km/giờ, thậm chí hơn 100 km/giờ. Việc nâng cao động cơ có thể khiến chiếc xe nhỏ bé trở thành một phương tiện di chuyển như xe máy, nhưng lại không được thiết kế để chịu tải và bảo đảm an toàn khi di chuyển với vận tốc cao.

Trao đổi với chúng tôi, anh Nguyễn Hữu Trí, thợ sửa xe trên địa bàn phường Tân Đông Hiệp, TPHCM cho rằng, "độ” xe thẩm mỹ là những thay đổi không làm ảnh hưởng đến hiệu suất và cấu trúc vận hành của xe. Phổ biến trong giới trẻ hiện nay là thay đổi màu sơn, thay thế vỏ xe, hoặc gắn thêm còi, đèn trang trí. Tuy nhiên, nguy hiểm hơn cả là các em thay đổi hiệu suất, tìm cách can thiệp sâu vào các bộ phận cốt lõi của xe. Người dùng thay thế động cơ mạnh hơn, nâng cấp bộ điều khiển IC để tăng tốc độ tối đa. Ngoài ra, các dân chơi tuổi teen còn điều chỉnh hệ thống pin/ắc quy để kéo dài quãng đường di chuyển. Những thay đổi này làm thay đổi đáng kể thông số kỹ thuật ban đầu của phương tiện, tiềm tàng nhiều rủi ro.

Theo anh Trí, các hạng mục giới trẻ "độ xe điện" phổ biến hiện nay là "độ” hiệu suất (máy móc), IC điều khiển, thay IC công suất lớn 1000W - 2000W để tăng tốc độ tối đa, thay động cơ mạnh hơn lên tới 5000W để tăng tốc nhanh hơn. Thay pin/ắc quy, nâng cấp từ ắc quy lên pin Lithium hoặc tăng số bình từ 48V-12Ah lên 48V-20Ah/60V để tăng quãng đường đi. "Độ" bánh lớn, thay yên xe, ngoài ra giới trẻ còn thay đổi ngoại hình xe như sơn lại màu mới, thay thắng đĩa, vỏ xe...

Những chiếc xe máy điện sau khi được "độ” trông rất hầm hố

Việc "độ xe điện" không chỉ đơn thuần là nâng cấp một phương tiện đi lại. Nếu nhu cầu làm đẹp cho một chiếc xe thì đó chỉ là nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, hiện nay nhiều bạn trẻ còn quyết định thay động cơ mạnh hơn, nâng công suất từ 350W, 500W lên 1000W, thậm chí 2000W. Với động cơ mạnh, các em có thể trải nghiệm được tốc độ tối đa mà chiếc xe mang lại. Tuy nhiên, việc thay đổi này không hề đơn giản và thường dẫn đến mất an toàn, vì khung xe không được thiết kế để chịu được lực từ động cơ quá mạnh.

Công an phá án

Thuật ngữ "độ xe điện" dùng để chỉ bất kỳ hành vi nào mà con người thay đổi cấu trúc, chi tiết, hay thông số kỹ thuật của xe điện, bao gồm cả xe đạp điện và xe máy điện, so với thiết kế gốc của nhà sản xuất. "Độ xe điện" là quá trình nâng cấp hoặc thay thế các bộ phận chính của xe nhằm mục đích vượt qua giới hạn công suất hoặc tốc độ ban đầu do nhà sản xuất đặt ra. "Độ xe điện" không chỉ thay đổi về mặt thẩm mỹ, mà là can thiệp sâu vào hệ thống vận hành bên trong nhằm tăng tốc độ, thay đổi kiểu dáng của xe.

Để triệt phá lò "độ” xe, ngày 20/3, Công an xã Phú Giáo, TPHCM đã phát hiện, triệt phá thành công một điểm chuyên "độ”, "chế" xe điện để tăng công suất, phục vụ việc chạy quá tốc độ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Trao đổi với chúng tôi, Thiếu tá Bùi Hồng Hà, Trưởng Công an xã Phú Giáo cho biết, qua công tác rà soát địa bàn và xác minh, lực lượng Công an kiểm tra một địa điểm tại tổ 3, ấp Rạch Chàm, phát hiện P.N.T.V (19 tuổi, ở ấp Bình Tiến, xã Phú Giáo) đang thực hiện việc "độ”, "chế" nhiều xe máy điện.

Công an xã Phú Giáo, TPHCM bắt quả tang một lò "độ” xe cho học sinh

Tại hiện trường, Công an thu giữ nhiều phương tiện đã bị thay đổi kết cấu cùng các linh kiện, phụ tùng không rõ nguồn gốc. Làm việc với cơ quan chức năng, V. cho biết đã nhận "độ” xe cho một số học sinh trên địa bàn nhằm tăng tốc độ, phục vụ việc chạy nhanh hơn so với thiết kế ban đầu. Ngay sau khi phát hiện, Công an xã Phú Giáo đã lập biên bản, thu giữ toàn bộ tang vật liên quan và mời đối tượng về trụ sở để tiếp tục làm rõ, xử lý theo quy định.

Trước đó, Công an tỉnh Đồng Tháp cũng phát hiện và bắt giữ bốn học sinh đang điều khiển xe đạp điện "độ”, "chế" có khả năng chạy với tốc độ lên đến 100 km/giờ. Khai với cơ quan chức năng, các em học sinh cho biết, đã tự ý thay đổi động cơ, nâng công suất vượt quá tốc độ cho phép, khiến xe đạp điện không còn bảo đảm tiêu chuẩn an toàn. Sự việc này đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về vấn đề an toàn giao thông đối với giới trẻ, cần có những biện pháp kịp thời để ngăn chặn tình trạng này. Điều này không chỉ đặt ra nhiều câu hỏi về trách nhiệm của gia đình và nhà trường trong việc giáo dục học sinh về an toàn giao thông.

Thiếu tá Bùi Hồng Hà, Trưởng Công an xã Phú Giáo cho rằng, hành vi "độ” xe điện bị coi là vi phạm pháp luật giao thông đường bộ vì tự ý thay đổi kết cấu, thông số kỹ thuật xe so với thiết kế ban đầu của nhà sản xuất. Điều này không chỉ làm giảm tính an toàn của phương tiện mà còn gây nguy hiểm cho chính người lái và những người tham gia giao thông xung quanh. Xe đạp điện có thông số kỹ thuật từ các nhà sản xuất có vận tốc tối đa từ 25 - 35 km/giờ. Tuy nhiên, khi những chiếc xe này được "độ” đến vận tốc 80 - 100 km/giờ sẽ rất nguy hiểm vì đã phá vỡ kết cấu an toàn của xe.

Cụ thể, việc thay đổi động cơ và nâng cấp pin không đúng tiêu chuẩn có thể dẫn đến tình trạng quá tải hệ thống điện, gây chập, cháy, nổ pin. Đồng thời, việc thay đổi các linh kiện không phù hợp với đặc tính ban đầu sẽ làm giảm tuổi thọ xe, dẫn đến hỏng hóc bất ngờ khi vận hành. Đáng lo ngại hơn, người điều khiển phương tiện là thiếu niên 13 - 17 tuổi, kỹ năng và kinh nghiệm xử lý tình huống khẩn cấp còn hạn chế, trong khi xe rất dễ mất kiểm soát. Thực tế đã có nhiều vụ tai nạn xảy ra do xe đạp điện "độ” chạy quá nhanh, đâm vào người đi đường hoặc phương tiện khác.

Hiện nay một bộ phận học sinh cấp 2 và cấp 3 "độ” xe đạp điện mà chạy lên 60 - 70 km/giờ, thậm chí 80 - 100 km/giờ. Đây là tốc độ của ôtô, xe máy chứ không phải xe đạp điện, huống chi người điều khiển là học sinh. Hiện nay, xe đạp điện chạy đã nhanh, khi được "độ”, "chế" chạy còn nhanh hơn và không nghe tiếng động từ phía sau. Khi ra đường, những chiếc xe đạp điện được "độ” trông rất hầm hố, có phuộc nhún, thắng đĩa như xe máy. Tốc độ tối đa lên tới 80 - 100 km/giờ mà giao cho các em học sinh điều khiển là rất nguy hiểm.

Thiếu tá Bùi Hồng Hà khuyến cáo, các bậc phụ huynh cần tăng cường quản lý, nhắc nhở con em không tự ý "độ”, "chế" xe điện hoặc sử dụng phương tiện đã bị thay đổi kết cấu. Việc thay đổi kết cấu không chỉ vi phạm pháp luật mà người điều khiển còn rơi vào tình huống nguy hiểm. Theo đó, phải ngăn ngừa trước từ phía gia đình, không vì thương con mà vô tình tiếp tay cho con làm sai luật. Nhà trường có thể kiểm tra từ cổng, bãi giữ xe để có biện pháp nhắc nhở, giáo dục học sinh.

Nam Anh