Bảo đảm thống nhất, đồng bộ và khả thi trong tổ chức triển khai thi hành các luật, pháp lệnh

Phóng viên (PV): Thưa Cục trưởng, đồng chí đánh giá như thế nào về tác động của 10 luật, 1 pháp lệnh này đối với công tác quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới?

Trung tướng Phạm Công Nguyên: Tại Kỳ họp thứ 10, Bộ Công an đã chủ trì xây dựng, trình Quốc hội khóa XV thông qua 10 luật, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua 1 pháp lệnh. Các luật, pháp lệnh này đã thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, giải quyết những khó khăn, vướng mắc, tháo gỡ những "điểm nghẽn" do quy định của pháp luật, phục vụ việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với phân cấp, phân quyền, tiếp nhận các nhóm nhiệm vụ quản lý nhà nước từ các bộ, ngành khác về Bộ Công an, mang lại những tác động tích cực, ảnh hưởng sâu rộng đến việc bảo đảm an ninh, trật tự và tạo điều kiện để phát triển kinh tế, xã hội.

Trung tướng Phạm Công Nguyên, Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp, Bộ Công an.

Theo đó, việc thông qua các luật, pháp lệnh này đã góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý vững chắc, đồng bộ để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trong tình hình mới; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng dữ liệu dân cư và công nghệ thông tin vào quản lý, tiếp tục tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực thi hành pháp luật. Đồng thời, góp phần cải cách, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý hiện đại, giúp cơ quan nhà nước phục vụ hiệu quả hơn. Qua đó, quy định mới của các luật, pháp lệnh này đã góp phần tạo động lực để phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng môi trường an toàn, ổn định để thu hút đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh và du lịch; khơi thông nguồn lực, giúp doanh nghiệp và người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn, giảm chi phí tuân thủ pháp luật, từ đó thúc đẩy giao thương và tăng trưởng kinh tế.

PV: Có thể thấy, cơ quan chủ trì soạn thảo đã thể hiện tư tưởng dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vào những nội dung khó, mới tại các dự án luật vì sự phát triển của đất nước. Cục trưởng có thể cho biết những nội dung mới, khó tại một số luật vừa được thông qua?

Trung tướng Phạm Công Nguyên: Với số lượng 10 luật, 1 pháp lệnh do Bộ Công an chủ trì soạn thảo, trình tại 1 kỳ họp là rất nhiều, nhưng đồng thời, một số luật có những nội dung mới, phức tạp nên gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình xây dựng, chỉnh lý, tiếp thu, trình ban hành như: Luật Dẫn độ và Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù là 2 đạo luật mới được tách ra từ Luật Tương trợ tư pháp, trong đó, sửa đổi, bổ sung các quy định về điều kiện và trình tự, thủ tục trong dẫn độ, chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù; không chỉ góp phần giải quyết các khó khăn, vướng mắc hiện nay, mà còn nội luật hóa các điều ước, thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam là thành viên, nâng cao vai trò, vị thế, uy tín và tiếng nói của Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và tư pháp hình sự. Luật Phòng, chống ma túy đã bổ sung quy định về biện pháp giám sát điện tử, sửa đổi quy định về thời hạn cai nghiện ma túy đối với người cai nghiện ma túy lần đầu là 24 tháng, đối với người cai nghiện ma túy từ lần thứ hai trở lên là 36 tháng; bổ sung quy định đưa đi cai nghiện bắt buộc đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi tại trường giáo dưỡng hoặc cơ sở cai nghiện công lập đủ điều kiện theo quy định. Các quy định mới này góp phần quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác phòng, chống ma túy, tạo hành lang pháp lý để Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan thực hiện tốt nhiệm vụ cai nghiện và quản lý sau cai nghiện. Luật Thi hành án hình sự đã bổ sung quyền được hiến mô, bộ phận cơ thể của phạm nhân và quy định cụ thể điều kiện để phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể. Đồng thời, rút ngắn thời gian thực hiện các trình tự, thủ tục trong thi hành án hình sự, thi hành biện pháp tư pháp của cơ quan, người có thẩm quyền trong thi hành án hình sự; rút ngắn thời hạn giải quyết các thủ tục của Tòa án khi áp dụng chính sách khoan hồng và một số quy định có liên quan đến công tác thi hành án hình sự. Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Công nghiệp Quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp đã sửa đổi, bổ sung theo hướng tách Quỹ công nghiệp quốc phòng, an ninh thành 2 quỹ độc lập là Quỹ công nghiệp quốc phòng và Quỹ đầu tư phát triển công nghiệp an ninh; bổ sung một số quy định đặc thù của Quỹ đầu tư phát triển công nghiệp an ninh, về tổ hợp công nghiệp an ninh quốc gia, góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý để phát triển nền công nghiệp an ninh lưỡng dụng, hiệu quả của Việt Nam trong thời gian tới.

Công an tỉnh Lào Cai đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong cấp phiếu lý lịch tư pháp cho nhân dân.

PV: Một trong những nội dung nổi bật của các luật, pháp lệnh là cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính, khơi thông các "điểm nghẽn" thể chế, phục vụ chuyển đổi số quốc gia - đúng như mục tiêu mà Bộ Công an đã đặt ra, thưa Cục trưởng?

Trung tướng Phạm Công Nguyên: Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, xóa bỏ rào cản không cần thiết, quan điểm chỉ đạo xây dựng 10 luật và 1 pháp lệnh do Bộ Công an chủ trì soạn thảo đã được Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua thể hiện rõ mục tiêu cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, có thể kể đến như: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự đã sửa đổi, bổ sung 20 thủ tục hành chính theo hướng cắt giảm thành phần giấy tờ và đẩy mạnh thực hiện trên môi trường điện tử để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp đã quy định những nội dung bảo đảm các yếu tố thuận lợi nhất cho các cá nhân, tổ chức trong các hoạt động này. Theo đó, phiếu lý lịch tư pháp được cấp dưới dạng bản điện tử hoặc bản giấy và có giá trị pháp lý như nhau. Bên cạnh đó, luật quy định thủ tục cấp phiếu lý lịch tư pháp bằng hình thức trực tuyến, phi địa giới hành chính để thế chế hóa chủ trương về phát triển, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thời hạn cấp phiếu giảm xuống là 5 ngày làm việc. Luật An ninh mạng quy định thống nhất khái niệm "an ninh mạng" thay thế thuật ngữ "an toàn thông tin mạng" trong tất cả các luật hiện hành và quy định thống nhất đầu mối quản lý nhà nước về an ninh mạng, giúp đơn giản hóa quy trình quản lý nhà nước và các thủ tục hành chính liên quan về lĩnh vực an ninh mạng. Trên cơ sở đó, danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư năm 2025 đã quy định ngành, nghề kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng để các doanh nghiệp triển khai thực hiện thống nhất.

PV: Ngay sau khi các luật, pháp lệnh được thông qua, Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp đã tham mưu cho lãnh đạo Bộ Công an kế hoạch tổng thể như thế nào để triển khai thi hành đồng bộ các luật và pháp lệnh này, thưa Cục trưởng?

Trung tướng Phạm Công Nguyên: Ngay sau khi các luật, pháp lệnh được thông qua, Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan chủ động nghiên cứu, xây dựng dự thảo và tham mưu lãnh đạo Bộ trình Thủ tướng Chính phủ duyệt ký các quyết định ban hành kế hoạch triển khai thi hành các luật, pháp lệnh; đồng thời, trình Bộ trưởng duyệt, ký các quyết định ban hành kế hoạch triển khai thi hành các luật, pháp lệnh trong CAND, trong đó xác định cụ thể nội dung công việc, thời hạn, tiến độ hoàn thành và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức có liên quan nhằm bảo đảm triển khai thi hành luật đồng bộ, thống nhất, hiệu lực, hiệu quả. Bên cạnh đó, Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị có liên quan rà soát, triển khai xây dựng 48 văn bản (gồm 23 nghị định, 4 thông tư liên tịch và 21 thông tư của Bộ trưởng Bộ Công an) quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành các luật, nghị quyết đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, bảo đảm chất lượng, tiến độ, có hiệu lực thi hành cùng thời điểm với hiệu lực thi hành của luật, nghị quyết.

PV: Cục trưởng có thể chia sẻ về tiến độ và những ưu tiên hàng đầu để bảo đảm các văn bản này có hiệu lực thi hành kịp thời, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn?

Trung tướng Phạm Công Nguyên: Để các luật mới được ban hành kịp thời đi vào cuộc sống và thực sự đáp ứng yêu cầu thực tiễn, việc ưu tiên triển khai đồng bộ, quyết liệt các nhiệm vụ ngay từ đầu có ý nghĩa quyết định. Trước hết, nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách hàng đầu là hoàn thiện và ban hành kịp thời các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi trong tổ chức thực hiện, khắc phục triệt để tình trạng luật đã có hiệu lực nhưng thiếu hoặc chậm có nghị định, thông tư, quy trình hướng dẫn, dẫn đến lúng túng, ách tắc trong thực tiễn. Song song với đó, phải tổ chức tập huấn, quán triệt sâu rộng, kịp thời cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng trực tiếp thực thi, tập trung làm rõ những điểm mới, điểm khó, những nội dung dễ phát sinh vướng mắc, gắn với tình huống cụ thể trong thực tiễn công tác, qua đó bảo đảm người thực thi hiểu đúng, làm đúng, thống nhất trong áp dụng pháp luật.

Cùng với công tác tập huấn, việc chuẩn hóa, rà soát, điều chỉnh hệ thống quy trình nghiệp vụ, biểu mẫu, hồ sơ, quy trình giải quyết công việc theo quy định mới của luật là nhiệm vụ hết sức quan trọng, nhằm tạo hành lang pháp lý và kỹ thuật rõ ràng để cán bộ, chiến sĩ, công chức có thể triển khai ngay, hạn chế tối đa việc vận dụng tùy tiện, suy diễn. Đồng thời, cần khẩn trương rà soát toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật có liên quan để kịp thời phát hiện, xử lý các quy định mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập hoặc khoảng trống pháp lý phát sinh khi luật mới có hiệu lực, chủ động kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành văn bản hướng dẫn thống nhất, tránh tình trạng mỗi nơi hiểu một cách, áp dụng một kiểu.

Bên cạnh đó, công tác truyền thông chính sách phải được triển khai sớm, bài bản, có trọng tâm, trọng điểm, hướng tới đúng đối tượng chịu sự tác động của luật, làm rõ quyền, nghĩa vụ, lợi ích và trách nhiệm pháp lý, góp phần tạo sự đồng thuận xã hội, hạn chế hiểu sai, phản ứng tiêu cực, khiếu kiện phát sinh.

PV: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí Cục trưởng!

10 luật, 1 pháp lệnh do Bộ Công an chủ trì soạn thảo vừa được thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV gồm: Luật Dẫn độ; Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù; Luật Thi hành án hình sự; Luật Thi hành tạm giữ tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú; Luật Phòng, chống ma túy; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp; Luật An ninh mạng; Luật Bảo vệ bí mật nhà nước; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp; Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Cảnh sát môi trường.

Nguyễn Hương (thực hiện)