Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đúng, trúng, khoa học, dân chủ, sâu sát và hiệu quả

Đổi mới phương thức lãnh đạo là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của công tác xây dựng Đảng

Yêu cầu tất yếu, khách quan, có tính quy luật

Đó là chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương về Đề án sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW, ngày 17-11-2022 về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị trong giai đoạn mới. Xét về mặt lý luận, phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng là tổng thể các hình thức, biện pháp, cơ chế mà Đảng sử dụng để lãnh đạo Nhà nước và xã hội thực hiện Cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng thông qua công tác tư tưởng, tổ chức, cán bộ, kiểm tra, giám sát và phát huy vai trò nêu gương, chứ không phải bằng mệnh lệnh hành chính, càng không phải bằng cách bao biện, làm thay công việc của chính quyền.

Phương thức cầm quyền của Đảng bao gồm các cách thức chủ yếu sau: Đảng cầm quyền bằng đường lối, chủ trương; Đảng cầm quyền bằng pháp luật; Đảng cầm quyền bằng công tác cán bộ; Đảng cầm quyền bằng công tác tổ chức; Đảng cầm quyền bằng công tác tư tưởng; Đảng cầm quyền bằng tổ chức đảng và đảng viên trong các tổ chức của Nhà nước và các tổ chức khác của hệ thống chính trị; Đảng cầm quyền bằng công tác kiểm tra, giám sát.

Phương thức lãnh đạo luôn gắn liền với vai trò lãnh đạo của Đảng. Chỉ có phương thức lãnh đạo hiệu quả thì đường lối, chủ trương đúng đắn của Đảng mới được đưa vào thực tiễn cuộc sống. Các nghị quyết được xây dựng, ban hành phải phù hợp với thực tiễn, phù hợp mong muốn, nguyện vọng của nhân dân, mới nhanh chóng được triển khai, mang lại hiệu quả thiết thực, đưa đất nước vượt qua khó khăn, giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng. Chính vì thế, muốn thực hiện tốt nội dung cầm quyền, giữ vững vai trò lãnh đạo, cầm quyền Đảng phải liên tục đổi mới phương thức cầm quyền, lãnh đạo. Đây là công việc hệ trọng, là yêu cầu tất yếu, khách quan, có tính quy luật, là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của công tác xây dựng Đảng, bảo đảm cho Đảng luôn trong sạch, vững mạnh và hoàn thành tốt sứ mệnh lịch sử của giai cấp, của dân tộc.

Đại hội XIV của Đảng đã xác định đường lối, mục tiêu và những định hướng chiến lược lớn cho cả nhiệm kỳ. Nghị quyết Đại hội đặt ra yêu cầu rất cao về đổi mới tư duy, trong đó có yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng để làm cho đất nước tự chủ chiến lược, phát triển nhanh, bền vững. Đến Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, nhiệm vụ đặt ra là phải chuyển hóa những định hướng ấy thành các quyết sách cụ thể, đủ sức tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, tạo năng lực phát triển mới cho đất nước.

Tại Hội nghị Trung ương 3, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ yêu cầu các quyết sách của Trung ương phải tạo ra 4 bước chuyển có tính chiến lược, gồm: nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và chất lượng vận hành của Đảng và bộ máy Nhà nước; quản trị thống nhất không gian phát triển, phát huy hiệu quả nguồn lực quốc gia; xác lập mô hình phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người; chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu và bảo vệ vững chắc đất nước.

4 bước chuyển này không đứng riêng lẻ mà kết nối thành một chỉnh thể thống nhất, trong đó bước chuyển thứ nhất - đổi mới, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng - giữ vai trò gốc rễ, chi phối và quyết định chất lượng của 3 bước chuyển còn lại. Nếu phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng không được đổi mới đúng hướng thì mọi nỗ lực quản trị nguồn lực, đổi mới mô hình tăng trưởng hay nâng cao sức chống chịu quốc gia đều khó có nền tảng vững chắc để triển khai đồng bộ, hiệu quả trong thực tiễn.

Năng lực lãnh đạo phải được kiểm nghiệm bằng hiệu quả thực hiện

Xác định Đề án sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị trong giai đoạn mới là nhiệm vụ quan trọng về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng Đề án phải đánh giá thực chất cách Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo, cầm quyền và cách hệ thống chính trị chuyển đường lối, chủ trương thành hành động, kết quả cụ thể. Mục tiêu không dừng ở hoàn thành báo cáo hoặc ban hành thêm văn bản, mà phải nhận diện đúng những vấn đề đang cản trở hiệu lực lãnh đạo, cầm quyền; từ đó đề ra chủ trương, cơ chế tạo chuyển biến trong giai đoạn mới.

Về định hướng lớn giai đoạn tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu phải xác lập rõ đổi mới phương thức lãnh đạo cầm quyền không thay đổi bản chất, nguyên tắc và phương thức lãnh đạo cơ bản của Đảng, mà làm cho sự lãnh đạo đúng, trúng, khoa học, dân chủ, sâu sát và hiệu quả hơn. Kiên định gắn với đổi mới; lãnh đạo toàn diện nhưng đúng vai, đúng thẩm quyền; tập trung thống nhất nhưng phát huy chủ động; phân cấp mạnh đi đôi với kiểm soát quyền lực; công nghệ không thể thay đổi trách nhiệm chính trị và quyết định của con người.

Thực tiễn 40 năm đổi mới cũng cho thấy, khi hệ thống chính trị đã được tổ chức, sắp xếp theo hướng tinh gọn hơn, thì vấn đề không chỉ còn là “bộ máy được thiết kế như thế nào”, mà quan trọng hơn là “bộ máy vận hành ra sao và tạo ra kết quả gì”. Từ thực tiễn đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng trọng tâm đổi mới cần được đặt mạnh hơn vào năng lực biến quyết tâm chính trị thành kết quả thực tế. Một chủ trương đúng nhưng tổ chức thực hiện chậm, một nghị quyết có mục tiêu cao nhưng thiếu cơ chế kiểm tra, một chương trình hành động không xác định rõ trách nhiệm và nguồn lực thì rất khó tạo ra chuyển biến tương xứng. Vì vậy, năng lực lãnh đạo trong giai đoạn mới không thể chỉ được đánh giá bằng chất lượng của quá trình hoạch định, mà phải được kiểm nghiệm bằng hiệu quả thực hiện.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, khi xác định “kết quả thực chất” là thước đo, trọng tâm đánh giá hoạt động lãnh đạo, quản lý phải trả lời được những câu hỏi căn bản hơn: Những chủ trương đó đã tạo ra thay đổi gì? Hiệu quả phát triển được nâng lên đến đâu? Người dân và doanh nghiệp có thực sự được phục vụ tốt hơn không? Những điểm nghẽn có được tháo gỡ không? Nguồn lực xã hội có được sử dụng hiệu quả hơn không?

Đổi mới phương thức lãnh đạo còn phải đồng thời gắn với đổi mới công tác cán bộ. Công tác cán bộ luôn được Đảng ta đặt ở vị trí then chốt, yêu cầu đánh giá cán bộ thực chất hơn, coi trọng phẩm chất, năng lực, uy tín và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Khi “kết quả thực chất” trở thành thước đo, cách đánh giá cán bộ cũng phải chuyển mạnh từ chú trọng hồ sơ, quy trình sang coi trọng sản phẩm, chất lượng và tác động thực tế của công việc. Đồng thời, cần kết hợp nghiêm minh kỷ luật với cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; phân biệt rõ sai phạm do vụ lợi, thiếu trách nhiệm với những rủi ro khách quan trong quá trình đổi mới, sáng tạo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu 2 mốc đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng: Đến năm 2030 phải xác lập vững chắc nền nếp lãnh đạo gắn với mục tiêu, sản phẩm, kết quả và trách nhiệm; đến năm 2045 phải phát triển phương thức lãnh đạo cầm quyền lên trình độ cao, khoa học, dân chủ, pháp quyền, hiện đại, thích ứng cao, bảo đảm hệ thống chính trị vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, tạo ra động lực cho đất nước phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh, hạnh phúc.

HOÀNG SƠN