Bảo đảm quyền lợi, nghĩa vụ từ khai tử

K' Thị Nở xem giấy chứng tử của mẹ.

“Cách đây không lâu mẹ mình mất do đột quỵ, mình cầm căn cước và giấy tờ khác có liên quan đến xã. Cán bộ tư pháp ghi nhận và làm thủ tục đăng ký khai tử cho mẹ mình. Họ lưu một bản và đưa cho mình một bản. Trước đó, cha mình mất, mình cũng đi làm như vậy”, chị K Thị Nở, dân tộc K’ho, thôn 3, xã Đông Giang chia sẻ.

Xã Đông Giang có hơn 5.100 người, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số K’ho, Raglai. Những năm gần đây, họ đã ý thức trong việc đi đăng ký khai tử khi người thân trong gia đình qua đời. Trước đó, họ có quan niệm người mất thì làm tang lễ, chôn cất là xong.

Theo một cán bộ tư pháp xã Đông Giang, trước đây người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, chưa ý thức được việc đi khai tử cho người thân trong gia đình vì quen với nếp sống cũ. Nhưng hiện nay, phần lớn họ đã có ý thức, cứ có người trong gia đình mất thì ra xã khai tử.

Ông Phùng Như Hồ - Chủ tịch UBND xã Đông Giang cho biết, UBND xã chỉ đạo công chức tư pháp - hộ tịch thường xuyên kiểm tra, theo dõi việc khai tử cho người chết. Xã tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục nâng cao nhận thức cho người dân trong việc tổ chức tang lễ và khai tử đúng quy định. Đến nay, người dân đã và đang ý thức vấn đề này, góp phần xây dựng xã văn minh.

Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền các địa phương ở Lâm Đồng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật nói chung cho người dân, trong đó có việc đi khai báo tử. Cách thức tuyên truyền không chỉ phát trên loa phát thanh, xe loa lưu động, lồng ghép trong các hội nghị, cuộc họp thôn, xóm mà còn nhắc nhở nếu thấy gia đình có người từ trần. Việc tuyên truyền cũng được tập trung, đẩy mạnh tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa.

Theo đánh giá của nhiều xã, đến nay, phần lớn người dân đã nhận thức được rằng, việc đăng ký khai tử là quan trọng. Trong đó, khi khai tử, người thân sẽ nhận được chế độ tử tuất và không để ảnh hưởng đến những vấn đề khác như thừa kế, phân chia tài sản; quản lý dân cư; bảo đảm an ninh, trật tự... Tuy vậy, thực tế vẫn còn nhiều trường hợp người dân chưa đi khai tử hoặc đi trễ. Điều này dẫn đến việc xóa khẩu gặp khó khăn, trễ hạn, ảnh hưởng đến nhiều mặt.

Theo quy định, khi một người trong gia đình mất thì người thân của họ phải có nghĩa vụ đăng ký khai tử. Kết quả của thủ tục đăng ký khai tử là giấy chứng tử. Giấy chứng tử được dùng để xác nhận một người đã chết và chấm dứt các quan hệ pháp luật của người đó kể từ thời điểm chứng tử. Giấy tờ này là căn cứ pháp lý được sử dụng để xác định được thời điểm mở thừa kế, hàng thừa kế; giải quyết các chế độ tử tuất; xác định tài sản chung của vợ chồng; xác nhận tình trạng hôn nhân khi có mong muốn đăng ký kết hôn với người khác…

Tại các Điều 32, 33 và 34, Luật Hộ tịch năm 2014 quy định thủ tục đăng ký khai tử như sau:

Về thẩm quyền đăng ký khai tử, UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người chết thực hiện việc đăng ký khai tử. Trường hợp không xác định được nơi cư trú cuối cùng của người chết thì UBND cấp xã, nơi người đó chết hoặc nơi phát hiện thi thể người chết thực hiện việc đăng ký khai tử.

Về thời hạn và trách nhiệm đăng ký khai tử: Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày có người chết thì vợ, chồng hoặc con, cha, mẹ hoặc người thân thích khác của người chết có trách nhiệm đi đăng ký khai tử; trường hợp người chết không có người thân thích thì đại diện của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan có trách nhiệm đi khai tử.

Ninh Chinh .