Bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh từ cơ sở

Vừa qua, đoàn công tác của VKSND khu vực 12 đã tiến hành kiểm sát việc THAHS tại xã Thịnh Minh. Hiện nay, UBND xã Thịnh Minh đang quản lý, giám sát 12 trường hợp thi hành án treo và 1 trường hợp cải tạo không giam giữ. Qua theo dõi, người thi hành án chấp hành nghiêm sự quản lý, giám sát của UBND xã, không có trường hợp nào phạm tội mới trong thời gian thử thách.

Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 12 kiểm sát trực tiếp thi hành án hình sự tại UBND xã Thịnh Minh.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 4.608 trường hợp chấp hành án hình sự tại cộng đồng; trong đó, đang chấp hành án treo 4.078 người, cải tạo không giam giữ 492 người, quản chế 18 người, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định 20 người. Đây là khối lượng công việc lớn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các ngành chức năng, đặc biệt là vai trò kiểm sát của VKSND hai cấp.

Bám sát thực tiễn này, từ 1/10/2025 đến 31/3/2026, VKSND hai cấp tỉnh đã tiến hành kiểm sát hàng trăm lượt hồ sơ THAHS tại cộng đồng; trực tiếp kiểm sát tại 82 UBND cấp xã có người chấp hành án. Qua kiểm sát, đã phát hiện và ban hành 54 kiến nghị, yêu cầu khắc phục vi phạm liên quan đến việc lập hồ sơ, theo dõi, quản lý người chấp hành án treo, cải tạo không giam giữ và tha tù trước thời hạn có điều kiện. Kiến nghị của VKSND đều được các cơ quan chấp nhận, khắc phục. Ngoài ra, VKSND tham gia xét rút ngắn thời gian thử thách đối với án treo 298 người, tham gia xét giảm thời hạn chấp hành án cải tạo không giam giữ 36 người.

Đáng chú ý, công tác kiểm sát trực tiếp tại cấp xã được triển khai bài bản, đi vào chiều sâu. Các đoàn kiểm sát của VKSND hai cấp đã xuống tận cơ sở, làm việc trực tiếp với UBND xã, Công an cấp xã và các tổ chức đoàn thể liên quan. Nội dung kiểm sát tập trung vào việc lập, quản lý hồ sơ; công tác điểm danh, kiểm diện; việc tổ chức họp kiểm điểm định kỳ; cũng như trách nhiệm phối hợp trong giám sát, giáo dục người chấp hành án.

Thông qua các buổi kiểm sát trực tiếp, nhiều tồn tại đã được chỉ rõ như một số địa phương còn chậm cập nhật sổ sách, chưa mở đầy đủ các loại hồ sơ theo quy định; việc nhận xét, đánh giá quá trình chấp hành án của người vi phạm còn mang tính hình thức; công tác phối hợp giữa các lực lượng đôi lúc chưa chặt chẽ hoặc chưa thực hiện đúng quy trình giám sát, giáo dục. Trên cơ sở đó, các đoàn kiểm sát đã hướng dẫn cụ thể từng nội dung, yêu cầu khắc phục ngay, qua đó giúp nâng cao năng lực thực thi nhiệm vụ cho cán bộ cơ sở.

VKSND Khu vực 7 kiểm sát trực tiếp tại UBND xã Thu Cúc

Không chỉ kiểm tra, phát hiện vi phạm, hoạt động kiểm sát trực tiếp còn mang tính hỗ trợ, cầm tay chỉ việc, góp phần tháo gỡ khó khăn cho cấp xã – nơi lực lượng còn mỏng, kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Nhờ đó, công tác THAHS tại cộng đồng ngày càng đi vào nền nếp, hiệu quả quản lý, giáo dục được nâng lên rõ rệt, hạn chế tình trạng tái phạm, vi phạm pháp luật.

Đồng chí Triệu Phúc Hiệp - Trưởng phòng 8, VKSND tỉnh Phú Thọ cho biết: “Công tác kiểm sát THAHS tại cộng đồng là nhiệm vụ quan trọng, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, đồng thời tạo điều kiện để người chấp hành án sửa chữa lỗi lầm, tái hòa nhập xã hội. Thời gian tới, VKSND hai cấp sẽ tiếp tục tăng cường kiểm sát trực tiếp, nâng cao chất lượng kiến nghị, kháng nghị, bảo đảm mọi vi phạm đều được phát hiện, xử lý kịp thời.”

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác THAHS tại cộng đồng vẫn còn một số khó khăn như lực lượng làm công tác này tại cơ sở còn mỏng, kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ; địa bàn rộng, số lượng người chấp hành án phân tán; điều kiện cơ sở vật chất ở một số địa phương còn hạn chế. Trước thực tế đó, VKSND hai cấp chủ động đề xuất tăng cường tập huấn nghiệp vụ, đồng thời kiến nghị các cấp, ngành quan tâm bố trí nguồn lực phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả công tác.

Với những giải pháp đồng bộ, quyết liệt, VKSND hai cấp tỉnh đang triển khai thực hiện có hiệu quả công tác kiểm sát THAHS tại cộng đồng, góp phần giữ vững an ninh trật tự, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn và phát triển bền vững.

Đinh Thắng