Báo chí địa phương trong giai đoạn chuyển đổi số và sắp xếp tổ chức bộ máy: Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn Cao Bằng

Ngày nay, trước sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông mới, báo chí địa phương đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ để thích ứng với môi trường truyền thông số, đồng thời, thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Đồng chí Tô Vũ Ninh, Giám đốc Sở Văn hóa,Thể thao và Du lịch tỉnh tham luận tại Tọa đàm “Báo Việt Nam Độc lập và dòng chảy 101 năm Báo chí cách mạng Việt Nam”, tổ chức tại Hà Nội ngày 15/6/2026.

Từ thực tiễn công tác quản lý nhà nước về báo chí trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, tôi xin trao đổi một số nội dung sau:

Trước hết, chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin báo chí. Công chúng ngày càng chuyển dịch sang môi trường số; yêu cầu về tốc độ, tính chính xác, khả năng tương tác và trải nghiệm đa nền tảng ngày càng cao. Điều đó đòi hỏi các cơ quan báo chí không chỉ ứng dụng công nghệ mà phải đổi mới toàn diện tư duy quản trị, quy trình sản xuất nội dung và mô hình hoạt động.

Tại Cao Bằng, những năm qua, các cơ quan báo chí đã tích cực đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, mở rộng các nền tảng số, từng bước phát triển các sản phẩm báo chí đa phương tiện, góp phần nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền, quảng bá hình ảnh quê hương, con người Cao Bằng và truyền thông các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đến với nhân dân.

Một dấu ấn nổi bật là việc thực hiện chủ trương hợp nhất Báo Cao Bằng và Đài Phát thanh - Truyền hình Cao Bằng thành Báo và Phát thanh, Truyền hình Cao Bằng. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về sắp xếp tổ chức bộ máy, đồng thời, đáp ứng yêu cầu phát triển báo chí hiện đại theo mô hình tòa soạn hội tụ, đa phương tiện.

Sau hợp nhất, cơ quan báo chí của tỉnh từng bước kiện toàn tổ chức, tăng cường phối hợp giữa các bộ phận chuyên môn, phát huy hiệu quả nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và hạ tầng kỹ thuật; đẩy mạnh sản xuất nội dung trên các loại hình báo chí và nền tảng số. Thực tiễn bước đầu cho thấy việc sắp xếp tổ chức bộ máy không chỉ góp phần tinh gọn đầu mối mà còn tạo điều kiện để đổi mới phương thức quản trị, nâng cao chất lượng thông tin, tuyên truyền phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa phương.

Cùng với quá trình đổi mới tổ chức bộ máy và chuyển đổi số, đội ngũ những người làm báo trên địa bàn tỉnh cũng có bước phát triển đáng ghi nhận. Từ mô hình tác nghiệp theo từng loại hình báo chí riêng biệt, đội ngũ phóng viên, biên tập viên ngày càng thích ứng với môi trường truyền thông đa nền tảng, từng bước làm chủ các kỹ năng sản xuất báo chí đa phương tiện. Các cơ quan báo chí của tỉnh thường xuyên quan tâm đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng số và đạo đức nghề nghiệp; nhiều nhà báo trẻ đã chủ động tiếp cận các phương thức làm báo hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng thông tin và mở rộng phạm vi tiếp cận công chúng trên môi trường số.

Đặc biệt, đội ngũ những người làm báo trên địa bàn tỉnh luôn phát huy truyền thống báo chí cách mạng, giữ vững bản lĩnh chính trị, bám sát thực tiễn cuộc sống, đồng hành cùng sự phát triển của địa phương. Nhiều tác phẩm báo chí chất lượng đã đạt giải cao tại các giải báo chí cấp tỉnh và toàn quốc, góp phần khẳng định vị thế của báo chí Cao Bằng trong hệ thống báo chí cả nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những khó khăn về nguồn lực đầu tư, hạ tầng công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực, quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với hoạt động báo chí và công tác thông tin, tuyên truyền ở cơ sở.

Sau sắp xếp, địa bàn quản lý rộng hơn, trong khi bộ máy ở nhiều địa phương đang tiếp tục được kiện toàn. Đặc biệt, việc thành lập Trung tâm Dịch vụ tổng hợp cấp xã đã góp phần tinh gọn tổ chức bộ máy nhưng đồng thời làm thay đổi đầu mối phối hợp thông tin ở cơ sở. Trước đây, cán bộ văn hóa, thông tin cấp xã là cầu nối trực tiếp giữa địa phương với các cơ quan báo chí; nay cơ chế phối hợp mới đang trong quá trình hoàn thiện, dẫn đến việc nắm bắt, cung cấp và phản hồi thông tin từ cơ sở có lúc chưa thực sự kịp thời.

Từ thực tiễn đó, Cao Bằng rút ra một số bài học kinh nghiệm.

Thứ nhất, việc sắp xếp tổ chức bộ máy báo chí phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy Đảng, bảo đảm sự thống nhất trong chỉ đạo và tạo sự đồng thuận trong đội ngũ cán bộ, viên chức, người lao động.

Thứ hai, hợp nhất tổ chức phải gắn với đổi mới mô hình quản trị, quy trình tác nghiệp và chuyển đổi số; tránh tình trạng chỉ thay đổi về tổ chức hành chính mà chưa tạo được chuyển biến thực chất trong hoạt động chuyên môn.

Thứ ba, lấy con người làm trung tâm của quá trình chuyển đổi số và sắp xếp tổ chức bộ máy. Thành công của chuyển đổi số báo chí không chỉ phụ thuộc vào công nghệ hay hạ tầng kỹ thuật mà trước hết phụ thuộc vào chất lượng đội ngũ người làm báo, năng lực thích ứng với cái mới và tinh thần đổi mới sáng tạo của mỗi cơ quan báo chí.

Thứ tư, cần tiếp tục đầu tư hạ tầng kỹ thuật, xây dựng tòa soạn hội tụ, khai thác hiệu quả các nền tảng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí.

Thứ năm, quan tâm hoàn thiện cơ chế phối hợp và cung cấp thông tin giữa chính quyền địa phương cấp xã với các cơ quan báo chí trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; bảo đảm duy trì hiệu quả kênh thông tin từ cơ sở phục vụ công tác truyền thông chính sách và định hướng dư luận xã hội.

Từ thực tiễn đó, chúng tôi đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ chuyển đổi số báo chí; tăng cường đào tạo nguồn nhân lực báo chí số; đẩy mạnh hợp tác giữa các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương, đồng thời, phát huy vai trò của báo chí trong truyền thông chính sách, quảng bá hình ảnh địa phương và định hướng dư luận xã hội.

Nếu như cách đây 85 năm, Báo Việt Nam Độc lập ra đời từ yêu cầu cấp bách của cách mạng, mở ra một phương thức tuyên truyền mới phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc thì ngày nay, chuyển đổi số và đổi mới tổ chức bộ máy đang đặt ra yêu cầu xây dựng những cơ quan báo chí địa phương tinh gọn hơn, hiện đại hơn và đủ năng lực thực hiện sứ mệnh thông tin, tuyên truyền trong kỷ nguyên số.

Đó cũng chính là sự tiếp nối tinh thần đổi mới, sáng tạo, phụng sự Tổ quốc và phục vụ nhân dân mà các thế hệ người làm Báo Việt Nam Độc lập đã khởi nguồn từ mảnh đất cách mạng Cao Bằng. Với tinh thần đó, báo chí địa phương sẽ tiếp tục phát huy vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa, đồng hành cùng sự phát triển của đất nước và quê hương trong giai đoạn mới.

Tô Vũ Ninh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng