Báo chí chính thống phải 'giành lại thế chủ động' trên không gian mạng

Sáng 27/3, tại Hà Nội, Ban Chỉ đạo 35 Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc (MTTQ), các đoàn thể Trung ương phối hợp với Đảng ủy Trung ương Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức Hội nghị “Nâng cao chất lượng lý luận chính trị, kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng số gắn với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng năm 2026” tại trụ sở Hội Nhà báo Việt Nam, Hà Nội.

Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh phát biểu tại hội nghị. Ảnh: PV.

Thách thức chưa từng có đối với báo chí cách mạng

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam chỉ ra một thực tế đáng lo ngại: năm 2026 đang chứng kiến sự chuyển dịch từ “kỷ nguyên thông tin” sang “kỷ nguyên của sự thật bị thao túng”. Các thế lực thù địch gia tăng sử dụng công nghệ AI, deepfake và dữ liệu lớn để phát tán thông tin sai lệch với mức độ tinh vi, khó nhận diện hơn bao giờ hết.

“Ranh giới giữa thật và giả đang trở nên mong manh. Số lượng thông tin xấu độc, xuyên tạc nhắm vào nền tảng tư tưởng của Đảng trên các nền tảng xuyên biên giới gia tăng mạnh mẽ, đặt ra thách thức chưa từng có đối với báo chí cách mạng”, ông Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh.

Từ thực tiễn đó, ông Lợi nhận định, các cơ quan báo chí cần xác định rõ mục tiêu không chỉ là nâng cao kiến thức lý luận hay kỹ năng nghiệp vụ đơn thuần, mà là xây dựng một đội ngũ báo chí có khả năng chủ động phát hiện, phân tích, dự báo và dẫn dắt dư luận xã hội. Trong đó, việc cung cấp luận cứ khoa học, phản bác hiệu quả các quan điểm sai trái, đồng thời tạo dựng niềm tin xã hội được xem là nhiệm vụ then chốt.

Ông Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh trọng tâm là làm rõ mối quan hệ “kiềng ba chân” giữa lý luận – nghiệp vụ – công nghệ. Theo ông Lợi, lý luận phải có tính chiến đấu, tránh cảm tính; nghiệp vụ phải đổi mới, hướng tới báo chí dữ liệu và báo chí giải pháp để tăng tính thuyết phục; còn công nghệ, đặc biệt là AI, phải được làm chủ để phục vụ hiệu quả công tác tuyên truyền.

Ông Lợi đề nghị các đại biểu tại hội nghị tập trung thảo luận ba nhóm giải pháp trọng tâm: xây dựng mạng lưới phản ứng nhanh giữa các cơ quan báo chí và cơ quan quản lý để kịp thời xử lý tin giả; đẩy mạnh đào tạo lại nhằm đảm bảo không có nhà báo nào tụt hậu về kỹ năng số; và tăng cường chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp trên không gian mạng.

Ông Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh thông điệp xuyên suốt của Hội nghị: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là phòng ngự bị động, mà là chủ động tấn công bằng sự thật, lẽ phải và sức mạnh của công nghệ hiện đại”.

Không thể tiếp tục tư duy cũ, cách làm cũ

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, ông Nguyễn Minh Chung, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 35 Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương đề nghị, cần xác định rõ vai trò của đội ngũ báo chí trong giai đoạn mới – không chỉ là người đưa tin mà còn là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng; mỗi tác phẩm báo chí phải là một sản phẩm chính trị, góp phần định hướng dư luận, củng cố niềm tin, lan tỏa cái đúng, đấu tranh với cái sai.

Bên cạnh đó, cần nâng cao chất lượng lý luận chính trị gắn với thực tiễn được nhấn mạnh, nhằm chuyển hóa tri thức thành năng lực phân tích, bình luận và xử lý thông tin trong hoạt động báo chí. Đặc biệt, cần tăng cường khả năng nhận diện các biểu hiện “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trên không gian mạng.

Trong bối cảnh truyền thông số phát triển nhanh chóng, ông Nguyễn Minh Chung cũng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hoạt động báo chí theo hướng đa nền tảng, nâng cao năng lực sản xuất nội dung hiện đại, tăng tính hấp dẫn và sức lan tỏa của thông tin chính thống.

Nhấn mạnh ý nghĩa của hội nghị, ông Nguyễn Minh Chung kỳ vọng đây sẽ là “đợt nâng cấp năng lực” toàn diện cho đội ngũ người làm báo, từ bản lĩnh chính trị, tư duy lý luận đến kỹ năng nghề nghiệp và năng lực công nghệ. Qua đó, góp phần triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng trong lĩnh vực tư tưởng – báo chí.

Tại hội nghị, nhiều ý kiến thống nhất, báo chí chính thống phải giành lại thế chủ động trên không gian mạng bằng nội dung có chiều sâu, có dữ liệu, có công nghệ và có sức lan tỏa. Muốn vậy, không thể tiếp tục tư duy cũ, cách làm cũ, mà phải chuyển sang mô hình sản xuất nội dung hiện đại, đa nền tảng, lấy công chúng làm trung tâm. Trong bối cảnh thông tin đa chiều và các luồng tin giả ngày càng tinh vi, báo chí được xác định là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng của Đảng.

Phải chạm đến cảm xúc của độc giả, đặc biệt là giới trẻ trên không gian mạng

Phát biểu kết luận hội nghị, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp bản lĩnh nghề nghiệp với công nghệ hiện đại để bảo vệ nền tảng tư tưởng.

Ông Lê Quốc Minh khẳng định chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà là mặt trận. Năm 2026, các nền tảng truyền thông đa phương tiện bùng nổ, đòi hỏi kỹ năng số từ việc ứng dụng AI trong kiểm chứng thông tin đến sản xuất nội dung tương tác. Ông yêu cầu các cơ quan báo chí số hóa quy trình, áp dụng công cụ quản trị hiện đại, tăng tính dự báo và phản ứng nhanh trước các luồng thông tin xấu độc.

“Phải sáng tạo nội dung, biến các nghị quyết lý luận khô khan thành sản phẩm báo chí hiện đại, dễ tiếp cận, chạm đến cảm xúc của độc giả, đặc biệt là giới trẻ trên không gian mạng”, ông Lê Quốc Minh đề nghị. Theo ông Minh, bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ là phản ứng khi có tin giả, mà là nhiệm vụ thường trực. Báo chí phải lấy cái đẹp dẹp cái xấu, lấy thông tin tích cực để lấn át tiêu cực, tạo sự đồng thuận xã hội và “xanh hóa” môi trường mạng.

Trường Phong