Báo cáo gây bất ngờ về khả năng phá thủy lôi của Mỹ

Trong tác chiến hải quân, rất ít loại vũ khí hiệu quả hoặc gây gián đoạn mạnh như thủy lôi trên biển và trong số 20 tàu Hải quân Mỹ bị hư hại nghiêm trọng hoặc bị đánh chìm do hành động của đối phương kể từ tháng 9/1945, có tới 15 chiếc là "nạn nhân" của thủy lôi, theo Gulf News.

'Cái khó' cho năng lực tác chiến thủy lôi của Mỹ

Theo Chuẩn Đô đốc Paul Ryan, cựu chỉ huy Bộ Tư lệnh Tác chiến Thủy lôi Hải quân Mỹ, nhận định năng lực tác chiến thủy lôi của Mỹ lại chưa nhận được sự hỗ trợ đầy đủ. Cụ thể, trong kịch bản xấu nhất, loại vũ khí này bị thiếu hụt nghiêm trọng, còn trong trường hợp khả quan hơn cũng chỉ mang tính rời rạc hay thậm chí làm suy yếu các biện pháp đối phó thủy lôi (MCM).

Một báo cáo năm 2015 mang tên "Cần một 'đầu tàu' cho năng lực tác chiến thủy lôi của Mỹ", do Scott C. Truver viết, nhấn mạnh việc thiếu sự hỗ trợ đối với tác chiến thủy lôi trong Hải quân Mỹ và điều này cũng có thể mang ý nghĩa đối với cuộc xung đột hiện nay với Iran.

Ví dụ, trực thăng vận tải hạng nặng Sea Dragon MH-53E, được thiết kế cho nhiệm vụ đối phó thủy lôi, "vẫn đang bị loại biên dần". Thay vào đó, chúng được thay thế bằng trực thăng vận tải hạng trung MH-60S.

Báo cáo cũng cho biết những khó khăn của chương trình tàu tác chiến ven bờ (LCS) đã đe dọa quá trình hiện đại hóa năng lực đối phó thủy lôi, trong bối cảnh các tàu rà phá thủy lôi mặt nước lớp Avenger bị loại khỏi danh sách biên chế Hải quân.

Trong nhiều thập kỷ, 14 tàu lớp Avenger, được đóng từ năm 1987 đến 1994, là lực lượng chủ lực đảm nhiệm nhiệm vụ rà phá thủy lôi của Hải quân Mỹ.

Những khó khăn của chương trình tàu tác chiến ven bờ (LCS) đã đe dọa quá trình hiện đại hóa năng lực đối phó thủy lôi. Ảnh: Hải Quân Mỹ.

Vào tháng 1/2026, 4 tàu lớp Avenger, bao gồm USS Devastator (MCM-6), USS Dextrous (MCM-13), USS Gladiator (MCM-11) và USS Sentry (MCM-3), đã được đưa lên tàu vận tải M/V Seaway Hawk tại Bahrain để vận chuyển tới Philadelphia (Mỹ) nhằm tháo dỡ.

Hiện nay, vai trò của lớp Avenger đang được tiếp quản bởi các tàu tác chiến ven bờ lớp Independence, như USS Santa Barbara và USS Canberra, bắt đầu hoạt động tại khu vực từ năm 2025 với các mô-đun đối phó thủy lôi hiện đại.

Nghịch lý chiến lược về thủy lôi

Trong nhiều cuộc diễn tập hải quân trong thập kỷ qua, các đô đốc cấp cao ngày càng lo ngại rằng họ không thể triển khai kế hoạch tác chiến do thiếu thủy lôi hiện đại và nền tảng triển khai phù hợp.

Đáng chú ý, báo cáo cũng đưa ra nhận định: "Nghịch lý lớn của Hải quân Mỹ là thủy lôi thực sự phát huy hiệu quả, và hoạt động rải thủy lôi cũng như đối phó thủy lôi gần như chắc chắn sẽ cần thiết trong các cuộc khủng hoảng hoặc xung đột tương lai".

Trong giai đoạn 2012-2014, các cuộc diễn tập quốc tế về đối phó thủy lôi tại Vịnh Ba Tư, vốn được thúc đẩy bởi các lời đe dọa rải thủy lôi của Iran nhằm đóng cửa Eo biển Hormuz, đã giúp lực lượng hải quân Mỹ và các nước đồng minh kiểm tra năng lực trước các mối đe dọa. Đồng thời, quá trình này cũng giúp xác định cả điểm mạnh lẫn điểm yếu trước khi tác chiến.

Dù được công bố hơn một thập kỷ trước, báo cáo vẫn nêu bật một vấn đề quan trọng trong bối cảnh cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran hiện nay.

Tuy vậy, kể từ năm 2003 đã xuất hiện một "sự phục hưng nhỏ" trong tác chiến thủy lôi, chủ yếu ở lĩnh vực đối phó thủy lôi, làm gia tăng mức độ lạc quan về năng lực này của Mỹ.

Truver viết rằng khác với lịch sử 50 năm trước đó, đầu những năm 2000 không có "sự cố thủy lôi đáng xấu hổ" nào đủ lớn để thúc đẩy ngân sách cho năng lực tác chiến thủy lôi để có thể tăng lên mức tạo ra được sự khác biệt rõ rệt.

Dù năng lực đối phó thủy lôi có tiến triển, chương trình rải thủy lôi của Hải quân Mỹ đã suy giảm nghiêm trọng.

Tuy nhiên hiện nay, tình hình đã thay đổi. Các tàu lớp Independence như USS Santa Barbara, USS Tulsa và USS Canberra được cho là đang hoạt động tại Vịnh Ba Tư, đồng thời tiến hành nhiệm vụ đối phó thủy lôi bằng tàu mặt nước không người lái.

USS Santa Barbara gần đây còn tạo dấu mốc lịch sử khi thực hiện lần đầu tiên phóng máy bay không người lái tấn công một chiều LUCAS từ tàu tác chiến ven bờ trong khuôn khổ Lực lượng đặc nhiệm 59.

Trong quá trình truy tìm thủy lôi, con tàu hoạt động dưới sự bảo vệ trên không của các máy bay A-10C Warthog, vốn được trang bị bom JDAM, rocket dẫn đường laser APKWS cùng hỏa lực mạnh đủ để đối phó các xuồng cao tốc hoặc bầy UAV của Iran.

Vào tháng 5/2025, USS Canberra đã tới Bahrain vào tháng 5/2025 với nhiệm vụ đối phó thủy lôi hoàn chỉnh, trong khi USS Tulsa hoạt động song song tại khu vực.

Hiện, hạm đội LCS của Hải quân Mỹ được trang bị sonar săn thủy lôi tự động AN/AQS-20C, được kéo bởi tàu mặt nước không người lái, giúp thủy thủ giữ khoảng cách an toàn bên ngoài bãi thủy lôi.

Mỹ phá hủy tàu rải thủy lôi tại eo biển Hormuz Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đăng tải trên X đoạn video ghi lại một số vụ tấn công của Mỹ nhằm vào tàu hải quân và tàu rải thủy lôi của Iran. Các vụ tấn công diễn ra ở khu vực eo biển Hormuz trong ngày 10/3 theo giờ địa phương.

Anh Nguyễn