Báo cáo Đề án thành lập khu thương mại tự do và Phương án phát triển chuỗi giá trị chè cao cấp Vinatea

Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông phát biểu chỉ đạo hội nghị.

Quang cảnh hội nghị.

Cùng dự có các đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh: Nguyễn Huy Ngọc, Đinh Công Sứ; lãnh đạo một số sở, ngành, địa phương; đại diện lãnh đạo Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới , Tổng Công ty Chè Việt Nam, Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc và một số doanh nghiệp chè; lãnh đạo các xã, phường trồng chè trên địa bàn tỉnh.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Huy Ngọc phát biểu về Đề án thành lập khu thương mại tự do.

Theo báo cáo của Sở Công Thương, việc xây dựng Đề án thành lập khu thương mại tự do (ETZ) trên địa bàn tỉnh là nhiệm vụ có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, nhằm cung cấp luận cứ đầy đủ, toàn diện, đề xuất mô hình và lộ trình cụ thể để Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh xem xét, quyết định và trình Trung ương cho phép thí điểm cơ chế đặc thù, tạo ra một cực tăng trưởng mới, hiện đại cho tỉnh Phú Thọ cũng như cả vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Đại diện lãnh đạo Sở Công Thương báo cáo về đề xuất xây dựng Đề án thành lập khu thương mại tự do.

Đại diện lãnh đạo Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới phát biểu, đóng góp ý kiến xây dựng Đề án Đề án thành lập khu thương mại tự do.

Tuy nhiên, hiện nay hệ thống pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể về khu thương mại tự do. Bên cạnh đó, đây là dự án lớn về quy mô, diện tích, đa lĩnh vực, đa ngành nghề, nguồn vốn đầu tư lớn. Đặc biệt, Phú Thọ không có lợi thế về cảng biển như các tỉnh để được chọn làm thí điểm. Khó khăn trong việc thu hút các nhà đầu tư cũng như các doanh nghiệp đăng ký vào dự án. Khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng khi phải di chuyển số lượng lớn các khu dân cư, các dự án để có quỹ đất đủ lớn phục vụ dự án.

Lãnh đạo các sở, ngành phát biểu về Đề án Đề án thành lập khu thương mại tự do.

Thảo luận tại hội nghị, các đại biểu đánh giá, làm rõ thêm về điều kiện, khả năng thành lập Khu thương mại tự do trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là về quỹ đất, quy hoạch, các điều kiện thực tế, điều kiện pháp lý cần thiết.

Các ý kiến thảo luận cũng nêu thực tế ngoài mô hình Khu thương mại tự do, còn một số mô hình khác cũng có nhiều ưu điểm mà một số địa phương cũng đã triển khai như: Mô hình khu chuyên biệt; kinh nghiệm và các điều kiện để hình thành các khu kinh tế của các tỉnh, thành phố khác trên cả nước...

Kết luận nội dung này, Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông nhấn mạnh: Sau khi sáp nhập, tỉnh Phú Thọ có quy mô kinh tế nằm trong nhóm 5 - 10 tỉnh dẫn đầu cả nước và sở hữu vị trí “vành đai chiến lược” bao quanh phía Tây Hà Nội. Việc xây dựng thành công Đề án thành lập khu thương mại tự do trên địa bàn tỉnh có ý nghĩa quan trọng nhằm đáp ứng xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu và chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu. Đặc biệt là giải quyết “điểm nghẽn”: Khắc phục tình trạng các khu công nghiệp hoạt động riêng lẻ, giá trị gia tăng thấp và thủ tục hành chính/thuế quan còn phức tạp.

Tuy nhiên, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh cho rằng, đây là đề án khó, phạm vi tác động lớn, cần thông qua nhiều cấp, ngành Trung ương. Do vậy, Sở Công Thương cần nghiên cứu kỹ, tiếp thu ý kiến của các đại biểu, tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm triển khai của thế giới và các địa phương khác để đảm bảo lựa chọn được mô hình kinh tế thật sự phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh, đảm bảo tính khả thi khi áp dụng.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Công Sứ phát biểu về Phương án phát triển chuỗi giá trị chè cao cấp Phú Thọ.

Liên quan đến phương án phát triển giá trị chè cao cấp Vinatea tại Phú Thọ, theo khảo sát của Vinatea, Phú Thọ hiện có gần 14.500 ha chè, cho sản lượng 180.000 - 190.000 tấn chè tươi/năm; doanh thu đạt từ 80 - 120 triệu đồng/ha. Toàn tỉnh có 57 cơ sở chế biến chè. Ngành chè Phú Thọ có những ưu thế nổi bật như: Vùng chè lớn, gần Hà Nội; cảnh quan đẹp (Đền Hùng, Long Cốc, Tây Cốc), Vườn trà cổ Xuân Sơn; truyền thống lâu đời... Tuy nhiên, ngành chè Phú Thọ cũng gặp những khó khăn như: Giá bán thấp; chất lượng chưa đồng đều; liên kết chuỗi yếu; thiếu thương hiệu, công nghệ trung bình; chịu sự cạnh tranh từ Thái Nguyên, Lâm Đồng...

Đại diện lãnh đạo Vinatea báo cáo đề xuất Phương án phát triển chuỗi giá trị chè cao cấp Vinatea tại Phú Thọ.

Theo khảo sát, Phú Thọ có đủ điều kiện để chuẩn hóa vùng chè cao cấp, xây dựng thương hiệu Vùng chè mẫu quốc gia kết hợp nông nghiệp - du lịch - văn hóa.

Chiến lược của Vinatea: Xây dựng tỉnh Phú Thọ trở thành trung tâm sản xuất chè quy mô lớn, hiện đại, tầm cỡ quốc gia và từng bước vươn ra quốc tế. Chuẩn hóa hơn 4.500 ha vùng chè đạt chuẩn cao cấp, định vị Phú Thọ là vùng chè xuất khẩu cho các thị trường khó tính như Nhật Bản, EU. Xây dựng danh mục sản phẩm chè đa phân khúc, hướng tới thương hiệu mạnh và phổ biến trên thị trường Việt Nam. Hình thành mô hình trung tâm sản xuất chè gắn với du lịch trải nghiệm, nâng cao giá trị thương hiệu và gia tăng nguồn thu dịch vụ. Từ đó mang lại giá trị bảo tồn cảnh quan đồi chè và hệ sinh thái nông nghiệp, tăng thu nhập cho hàng nghìn hộ dân trồng chè lâu năm; phát triển nông nghiệp bền vững và bảo vệ môi trường. Xây dựng hình ảnh chè Việt Nam như một sản phẩm văn hóa đặc trưng của quốc gia.

Nhà sử học Dương Trung Quốc đóng góp ý kiến về phát triển giá trị chè Đất Tổ.

Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông đánh giá cao đề xuất của Vinatea trong việc phát triển giá trị chè Phú Thọ. Đồng tình với đề xuất của Vinatea và ý kiến phát biểu của các sở, ngành, doanh nghiệp, địa phương trồng chè, Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo không chỉ sản xuất đơn thuần mà phải xây dựng một “Hệ sinh thái trà Đất Tổ” toàn diện bao gồm vùng nguyên liệu chất lượng cao. Trong đó quy hoạch lại các vùng chè đặc sản, gắn với chỉ dẫn địa lý và bảo tồn nghiêm ngặt vùng chè shan tuyết cổ thụ. Thực hiện chế biến sâu và đa dạng hóa. Nghiên cứu các dòng trà cao cấp, trà túi lọc, trà hòa tan, thực phẩm chức năng và mỹ phẩm từ trà để nâng cao giá trị gia tăng. Phát triển các tour du lịch “Con đường trà Đất Tổ” để du khách trải nghiệm hái chè, thưởng trà trong không gian văn hóa bản địa...

Đại diện Công ty chè UT báo cáo việc phát triển thương hiệu chè Phú Thọ.

Về giải pháp, Chủ tịch UBND tỉnh định hướng phải khẩn trương có kế hoạch thay thế diện tích chè già cỗi. Tập trung vào các sản phẩm tiêu dùng hiện đại (trà đóng chai, trà nước). Thực hiện dồn điền đổi thửa để có diện tích lớn. Yêu cầu chính quyền cơ sở vào cuộc quyết liệt để giải quyết tình trạng lấn chiếm, sử dụng đất chè sai mục đích. Vinatea phối hợp chặt chẽ cùng tỉnh xây dựng thương hiệu “Trà Đất Tổ” chuyên nghiệp. Đảm bảo khắt khe các tiêu chuẩn về dư lượng kháng sinh để xuất khẩu vào các thị trường khó tính (như Nhật Bản). Cùng với đó, nghiên cứu đưa Trà Đất Tổ vào nghi lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, tạo thành sản vật đặc trưng mang hồn cốt vùng đất cội nguồn.

Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp các sở, ngành liên quan đề xuất cơ chế, chính sách phát triển giá trị sản phẩm chè Đất Tổ, đầu tư hạ tầng giao thông kết nối vùng nguyên liệu, hỗ trợ vốn vay ưu đãi và kinh phí quảng bá, xúc tiến thương mại. Trước ngày 15/4/2026, Vinatea và các sở, ngành có báo cáo bằng văn bản cụ thể các khó khăn về đất đai, cơ chế chính sách. Trong quý II, hoàn thiện dự thảo Đề án phát triển cây chè giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn 2045 để trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết chuyên đề. Tỉnh thống nhất quan điểm chuyển từ “quản lý nhà nước” sang “kiến tạo phát triển”, thực hiện liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước - Doanh nghiệp - Người dân để đưa ngành chè bứt phá bền vững.

Đinh Vũ