Bạn thân hỏi vay tiền, nên giúp hay từ chối?

Kelly McCain (trái) cho bạn thân Kate Williams vay 10.000 USD không thỏa thuận thời hạn trả. Ảnh: Josh Chang.

Khi biết bạn thân 22 năm đang nợ tiền người yêu cũ, Kelly McCain không do dự chuyển 10.000 USD từ tài khoản tiết kiệm khẩn cấp cho Kate Williams. Khoản vay được thực hiện vào tháng 12, không lãi suất, không thời hạn trả cụ thể, không hợp đồng và cũng không có tài sản thế chấp.

Williams nói cô dự định trả hết tiền vào giữa năm 2027 và chắc chắn sẽ không thất hứa. McCain cho rằng đây là tình huống khẩn cấp, cô tin bạn mình có khả năng vượt qua khó khăn tài chính và giữ đúng cam kết.

Theo The New York Times, tình huống này phản ánh một xu hướng đang xuất hiện tại Mỹ. Khi chi phí sinh hoạt tăng cao, nhiều người bắt đầu tìm đến bạn bè để được hỗ trợ tài chính, nhất là trong bối cảnh lãi suất vay cá nhân vẫn đắt đỏ. Theo dữ liệu từ Bankrate, lãi suất vay cá nhân tại Mỹ trung bình khoảng 12,27% và có thể lên đến 36%.

Một khảo sát năm 2025 của LendingTree cho thấy 3/4 trong số 2.000 người được hỏi từng cho bạn bè vay tiền. Đáng chú ý, nhiều người cho vay nói khoản vay tác động tích cực đến tình bạn hơn là tiêu cực.

Điển hình như nhờ việc vay tiền từ McCain, Williams đã có thể rời xa một mối quan hệ cũ nhiều căng thẳng. Trước đó, cô từng vay tiền từ người yêu cũ trong lúc công việc kinh doanh gặp khó. McCain muốn bạn mình nợ tiền cô thay vì tiếp tục mắc kẹt với người cũ. Nếu điều kiện cho phép, McCain thậm chí còn muốn tặng luôn cho bạn mình khoản tiền này.

Jason Rymiszewski (trái) và Brooke Basacchi là bạn thân hơn 15 năm. Ảnh: Nic Antaya.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo tiền bạc có thể làm thay đổi bản chất tình bạn. Brad Klontz (Mỹ), nhà tâm lý học kiêm chuyên gia tài chính, cho rằng khi một người cho bạn vay tiền, mối quan hệ không còn chỉ là bạn bè, mà xuất hiện thêm vai trò người cho vay và người đi vay.

Theo ông, cả hai bên cần hiểu rõ rủi ro trước khi cho vay. Người cho vay phải chấp nhận khả năng tiền có thể không được trả đúng hạn, thậm chí không được trả lại. Sự chậm trễ hoặc thất hứa trong chuyện tiền bạc có thể tạo ra căng thẳng kéo dài và làm rạn nứt tình bạn. Trong khảo sát của LendingTree, 1/3 người Mỹ cho biết họ từng mất bạn vì tiền.

“Đây không chỉ là chuyện tiền bạc. Đó còn là niềm tin, sự trung thành, cảm giác an toàn và sự hỗ trợ”, Klontz nói.

Một trường hợp khác là Jason Rymiszewski và Brooke Basacchi ở Michigan. Hai người là bạn thân 15 năm và xem nhau như tri kỷ. Tháng 1/2025, Basacchi hỏi vay Rymiszewski 800 USD sau khi bị gián đoạn lương giữa hai công việc, trong lúc cô lo không đủ tiền mua thực phẩm và trả tiền xe.

Khoản vay cũng không có hợp đồng hay hạn trả cụ thể. Đến nay, Basacchi vẫn chưa biết khi nào có thể trả lại vì còn phải lo bảo hiểm y tế, chi phí sinh hoạt và quỹ khẩn cấp. Rymiszewski nói nếu cuối cùng không nhận lại được tiền, anh sẽ xem đó là món quà.

Dù vậy, luật sư Jackie Combs tại Los Angeles (Mỹ) cho rằng ngay cả trong những mối quan hệ có sự tin tưởng cao, hai bên vẫn nên có thỏa thuận bằng văn bản. Văn bản này cần nêu rõ số tiền vay, lãi suất nếu có, điều kiện trả nợ và cách xử lý nếu khoản vay không được hoàn trả. Nếu không có hợp đồng, khoản tiền có thể bị xem là quà tặng về mặt pháp lý.

Ngoài ra, người đã kết hôn cũng nên nói với vợ hoặc chồng trước khi cho bạn vay tiền, nhất là khi khoản tiền lấy từ tài khoản chung hoặc có thể ảnh hưởng đến tài chính gia đình. Nếu khoản vay có lãi, phần lãi cũng có thể được tính là thu nhập chịu thuế.

Megan Pinto (phải) cho bạn Vanessa Vega-Rivera vay 1.000 USD để cô có thể đi du lịch cùng gia đình. Ảnh: Todd Anderson.

Trong một câu chuyện khác, Megan Pinto cho bạn mình là Vanessa Vega-Rivera vay 1.000 USD sau khi biết cô định đến tiệm cầm đồ để xoay tiền. Hai khoản lương của Vega-Rivera bị chậm, trong khi chuyến đi cùng mẹ và con gái đến New York (Mỹ) đã cận ngày. Pinto chuyển tiền ngay tối trước chuyến bay. Chưa đầy 1 tuần sau, Vega-Rivera trả lại đầy đủ, kèm 100 USD tiền lãi.

Cả hai là người làm tự do trong ngành giải trí, quen với những ngày làm việc 12 tiếng và tình trạng lương trả chậm. Họ cho rằng việc có thể nói thật với nhau về tiền bạc khiến khoản vay trở nên nhẹ nhàng hơn.

Qua những câu chuyện này, có thể thấy vay tiền bạn thân có thể là hình thức hỗ trợ đáng quý trong lúc khó khăn. Tuy nhiên, khoản vay chỉ ít rủi ro khi người cho vay thật sự có khả năng chấp nhận mất số tiền đó, còn người đi vay đủ minh bạch và có trách nhiệm với cam kết của mình.

Như Phương