Bản lĩnh nữ trí thức Việt trong hành trình kiến tạo giá trị

PGS, TS Nguyễn Thúy Chinh, Viện Khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chia sẻ rằng, cột mốc đáng nhớ nhất chính là hành trình chiết tách collagen từ vảy cá nhằm hiện thực hóa khát vọng biến phế phẩm thủy sản thành vật liệu y sinh cao cấp.

Niềm đam mê đặc biệt với khoa học vật liệu

Con đường sự nghiệp của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thúy Chinh, Viện Khoa học vật liệu (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) bắt đầu từ những năm tháng giảng đường Đại học Sư phạm Hà Nội. Ngay từ thời sinh viên, chị đã sớm bộc lộ niềm đam mê đặc biệt với khoa học vật liệu, một lĩnh vực đòi hỏi sự kiên nhẫn và khả năng tư duy trừu tượng.

Sau khi tốt nghiệp, chị bén duyên với nhóm nghiên cứu của Giáo sư, Tiến sĩ Thái Hoàng tại Viện Kỹ thuật nhiệt đới (nay là Viện Khoa học vật liệu). Đây là cột mốc quan trọng, nơi chị tiếp cận với các phương pháp nghiên cứu tiên tiến và gặt hái những thành quả đầu tiên - ngọn lửa thôi thúc chị gắn bó trọn đời với con đường học thuật. Năm 2017, chị nhận học vị Tiến sĩ chuyên ngành Hóa lý thuyết và Hóa lý tại Học viện Khoa học và Công nghệ và đến năm 2023, chị chính thức được phong hàm Phó Giáo sư.

Nhìn lại chặng đường 20 năm nghiên cứu, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thúy Chinh chia sẻ, cột mốc đáng nhớ nhất chính là hành trình chiết tách collagen từ vảy cá. Đây không đơn thuần là một đề tài khoa học mà là nỗ lực hiện thực hóa khát vọng biến phế phẩm thủy sản thành vật liệu y sinh cao cấp. Dưới sự dẫn dắt của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thúy Chinh, nhóm nghiên cứu đã thành công ứng dụng collagen chiết tách từ vảy cá vào vật liệu polymer dẫn truyền thuốc, vật liệu cầm máu và viên nang mềm.

Với niềm tin mãnh liệt rằng vật liệu nội sinh hoàn toàn có thể giải quyết các bài toán y tế phức tạp, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thúy Chinh và các cộng sự đang nỗ lực đưa các nghiên cứu từ quy mô pilot tiến tới thương mại hóa. Mục tiêu của chị là giúp người dân Việt Nam tiếp cận sản phẩm chăm sóc sức khỏe chất lượng cao với chi phí hợp lý, ngay từ chính nguồn nguyên liệu bản địa. Những nỗ lực bền bỉ của chị đã được đền đáp bằng hơn 100 bài báo quốc tế, hơn 110 bài báo trong nước, 22 bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích và 4 sách chuyên khảo.

Nói về những áp lực của nhà khoa học, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thúy Chinh hóm hỉnh nói: “Làm khoa học vật liệu giúp phụ nữ rèn luyện một "cấu trúc tinh thể" bền vững cho tâm hồn. Rào cản về thời gian hay sức khỏe là hiện hữu, nhưng sự tỉ mỉ, nhẫn nại đến từng nanomet lại là thế mạnh trời phú của phái nữ”.

Đánh giá về đồng nghiệp, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Giang, Phó Viện trưởng Viện Khoa học vật liệu cho rằng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thúy Chinh là nhà khoa học bản lĩnh, sáng tạo và tận tâm, luôn trực tiếp dấn thân vào mọi khâu từ ý tưởng đến thực hiện. Trong công việc, chị không chỉ là người cộng sự trách nhiệm, kết nối hiệu quả trong nước và quốc tế, mà còn là người truyền lửa nhiệt huyết cho các thế hệ học viên, cán bộ trẻ. Chính cống hiến thầm lặng ấy đã mang về cho Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thúy Chinh nhiều thành quả đáng tự hào: Giải thưởng Khoa học Công nghệ Thanh niên Quả cầu vàng (2019), Công bố khoa học đặc biệt xuất sắc của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (2024), Giải Nhất Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật thành phố Hà Nội lần thứ 2 (2024-2025), Huy chương vàng tại Triển lãm Quốc tế về Sáng chế của phụ nữ (KIWIE2025) tại Hàn Quốc và danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở năm 2025.

Nữ trí thức tiên phong mở lối công nghiệp sáng tạo

Với nền tảng chuyên môn vững chắc từ Đại học Xây dựng cùng tư duy quốc tế, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Thu Hạnh hiện là Chủ tịch Liên hiệp Khoa học Phát triển Du lịch bền vững kiêm Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam (S-DCI) chính là hình mẫu tiêu biểu cho tinh thần nữ trí thức hiện đại: dám nghĩ khác, dám làm khác để kiến tạo những giá trị bền vững cho cộng đồng.

Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Thu Hạnh nổi tiếng với tư duy đột phá, đi ngược lại những lối mòn trong khai thác tài nguyên. Chị đã gây sự bất ngờ khi đề xuất hàng loạt dự án du lịch mang triết lý “biến họa thành phúc” biến những yếu tố bất lợi của tự nhiên thành sản phẩm du lịch độc đáo.

Thay vì né tránh các yếu tố bất lợi của tự nhiên, chị chọn cách "chuyển hóa" chúng thành sản phẩm du lịch độc đáo. Chị Hạnh đã đặt ra những câu hỏi táo bạo: Tại sao không nhìn nhận mưa, lũ, bão, gió hay bóng đêm như những "chất liệu trải nghiệm"? Từ tư duy này, hàng loạt dự án mang tính tiên phong đã ra đời: "Lụt Hội An", "Mưa Huế", "Gió Bạc Liêu": Biến thời tiết khắc nghiệt thành trải nghiệm du lịch đặc sắc và đáng nhớ. Với mô hình "Khách sạn bóng đêm" chị đã giúp du khách trải nghiệm vẻ đẹp của bóng tối cùng người khiếm thị, thúc đẩy sự thấu hiểu và bao dung đầy tính nhân văn với những người yếu thế. Thông qua các sản phẩm du lịch đặc biệt này, chị Hạnh hy vọng du khách sẽ có được sự giác ngộ về sự thật cuộc sống và qui luật vô thường, để hiểu rằng: Mỗi biến cố, mỗi điều bất như ý đối với mỗi cá nhân đều là những bài học sâu sắc và đáng giá cho sự trưởng thành…

Giai đoạn đầu chị đã vấp phải những hoài nghi của xã hội, nhưng sự dấn thân bền bỉ của Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Thu Hạnh đã chứng minh rằng: Mỗi sản phẩm du lịch, nếu được nghiên cứu sáng tạo đúng cách, sẽ không chỉ tiết kiệm được tài nguyên, mang lại giá trị kinh tế mà còn giúp khách du lịch thăng hoa cảm xúc và nâng cao nhận thức xã hội.

Những năm gần đây, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Thu Hạnh chuyển trọng tâm nghiên cứu sang công nghiệp văn hóa. Theo chị, Việt Nam đang sở hữu kho tàng tài nguyên văn hóa khổng lồ nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Công nghiệp văn hóa là động lực tăng trưởng bền vững, biến di sản thành sức mạnh mềm quốc gia. Các ngành như điện ảnh, âm nhạc, thiết kế, thời trang và ẩm thực hoàn toàn có thể trở thành mũi nhọn kinh tế nếu có sự đầu tư bài bản và liên kết đa ngành.

Ở góc độ quản lý và hoạch định chính sách, chị cũng nhấn mạnh rằng: “Rào cản lớn nhất của công nghiệp văn hóa không nằm ở nguồn lực, mà ở tư duy. Khi nhận thức thay đổi, cách tiếp cận thay đổi, cơ hội sẽ mở ra. Điều này đòi hỏi sự đồng bộ từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp sáng tạo đến đội ngũ nghiên cứu và cộng đồng địa phương...”

Dấu ấn của Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Thu Hạnh không chỉ nằm ở những dự án cụ thể, mà ở tư duy và tầm nhìn vượt thời đại. Từ việc thay đổi tư duy trong khai thác tài nguyên, biến thiên nhiên bất lợi thành trải nghiệm du lịch, chị đã tiên phong đặt nền tảng cho một lối đi hoàn toàn khác biệt, góp phần dẫn lối cho công nghiệp sáng tạo Việt Nam. Những nỗ lực phi thường ấy đã giúp chị nhận được bảng Vàng vinh danh “Trí thức Việt Nam tiêu biểu vì sự nghiệp phát triển cộng đồng”, cúp Sen xanh “Trí tuệ Việt Nam” năm 2015 và Giải Vàng kiến trúc quốc gia năm 2016.

Bài, ảnh: Diệu Thúy (TTXVN)