Bán hàng online: Hết thời 'ẩn danh'

Các sàn thương mại điện tử đồng loạt siết định danh, chấm dứt thời kỳ bán hàng ẩn danh - Ảnh minh họa

Khép lại thời kỳ mở gian hàng dễ dàng

Thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới khi yêu cầu minh bạch hóa thông tin người bán trở thành điều kiện bắt buộc. Từ giấy tờ tùy thân, tài khoản ngân hàng đến mã số thuế, mọi dữ liệu đều được đối chiếu chặt chẽ trước khi một gian hàng có thể hoạt động. Đây không chỉ là sự thay đổi về quy trình kỹ thuật mà còn phản ánh bước chuyển mạnh mẽ trong công tác quản lý thị trường số, nơi yếu tố minh bạch được đặt lên hàng đầu.

Trong suốt nhiều năm, TMĐT Việt Nam phát triển với tốc độ ấn tượng nhờ rào cản gia nhập thấp. Chỉ cần một số điện thoại và vài thao tác đăng ký, bất kỳ cá nhân nào cũng có thể mở gian hàng trên các sàn, tiếp cận hàng triệu khách hàng mà không phải đầu tư cửa hàng hay hệ thống phân phối truyền thống.

Mô hình này đã tạo cơ hội cho hàng triệu hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và cá nhân khởi nghiệp. Tuy nhiên, khi quy mô thị trường ngày càng lớn với hàng triệu đơn hàng mỗi ngày, những bất cập trong việc xác minh chủ thể kinh doanh cũng dần bộc lộ.

Không ít gian hàng hoạt động dưới thông tin không đầy đủ hoặc sử dụng tài khoản ngân hàng không trùng với người đứng tên. Khi phát sinh tranh chấp, nhiều chủ shop nhanh chóng đóng gian hàng hoặc biến mất khỏi nền tảng, khiến người tiêu dùng gặp khó khăn trong việc khiếu nại, còn cơ quan chức năng cũng mất nhiều thời gian để xác định trách nhiệm pháp lý.

Bên cạnh đó là tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc, gian lận thương mại và hành vi né tránh nghĩa vụ thuế diễn ra dưới nhiều hình thức. Những khoảng trống này buộc cơ quan quản lý cũng như các sàn TMĐT phải thay đổi cách thức vận hành.

Bước ngoặt lớn đến từ việc hệ thống pháp luật về TMĐT được hoàn thiện. Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đã quy định rõ hơn trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường.

Theo đó, các sàn TMĐT không còn chỉ đóng vai trò cung cấp nền tảng kết nối giữa người bán và người mua mà phải chịu trách nhiệm kiểm soát, xác thực thông tin người bán, phối hợp với cơ quan quản lý trong việc bảo đảm tính minh bạch của thị trường.

Ngay sau khi luật có hiệu lực, các nền tảng lớn đồng loạt triển khai các biện pháp xác thực chặt chẽ hơn. Từ ngày 8/7/2026, Shopee bắt đầu cập nhật tính năng xác thực tài khoản ngân hàng trên Kênh Người bán, yêu cầu thông tin tài khoản phải trùng khớp với chủ thể đã đăng ký.

TikTok Shop cũng áp dụng quy trình xét duyệt hồ sơ nghiêm ngặt hơn đối với từng loại hình kinh doanh. Người bán chỉ được phép hoạt động sau khi hoàn tất việc xác minh giấy tờ theo quy định. Trong khi đó, Lazada tiếp tục hoàn thiện cơ chế xác thực chủ thể kinh doanh nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Những thay đổi này cho thấy các nền tảng đang chuyển từ vai trò “mở chợ” sang người gác cổng, có trách nhiệm biết rõ ai đang bán hàng, dòng tiền được chuyển đến đâu và chủ thể nào chịu trách nhiệm khi xảy ra vi phạm.

Gian hàng chính hãng lên ngôi nhờ xu hướng mua sắm đề cao tính an toàn và minh bạch - Ảnh minh họa

Minh bạch từ livestream đến nghĩa vụ thuế

Việc quản lý TMĐT hiện nay không chỉ dừng ở xác thực người bán mà còn mở rộng sang nhiều hoạt động kinh doanh trên môi trường số.

Nghị định số 248 của Chính phủ quy định chi tiết về hoạt động livestream bán hàng yêu cầu các nền tảng phải hướng dẫn người bán thực hiện định danh điện tử, công khai quyền và nghĩa vụ của các bên, đồng thời quy định rõ các trường hợp phải dừng phát trực tiếp.

Đáng chú ý, các nền tảng phải chủ động rà soát, gỡ bỏ hàng hóa vi phạm pháp luật hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong thời hạn tối đa 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan chức năng.

Song song với đó, Nghị định 252/2026/NĐ-CP về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số cũng có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tạo cơ sở kết nối dữ liệu giữa căn cước công dân, tài khoản ngân hàng, mã số thuế và hồ sơ kinh doanh.

Khi toàn bộ dữ liệu được liên thông, việc sử dụng tài khoản của người khác để kinh doanh hoặc cố tình che giấu doanh thu sẽ ngày càng khó thực hiện. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm chống thất thu ngân sách và xây dựng môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa kinh doanh trực tuyến với kinh doanh truyền thống.

Sự thay đổi của thị trường không chỉ xuất phát từ yêu cầu quản lý mà còn đến từ chính nhu cầu của người tiêu dùng.

Chị Minh Trang, nhân viên văn phòng tại Hà Nội cho biết, điều chị quan tâm khi mua sắm trực tuyến không còn đơn thuần là giá rẻ mà là biết rõ mình đang giao dịch với ai. Sau nhiều lần gặp tình trạng hàng hóa không đúng mô tả và không thể liên hệ với người bán để khiếu nại, chị cho rằng việc các sàn xác thực chặt chẽ sẽ giúp người tiêu dùng yên tâm hơn. Tuy nhiên, cùng với xác thực, các nền tảng cũng cần xử lý nhanh các trường hợp vi phạm để bảo đảm quyền lợi khách hàng.

Xu hướng ưu tiên những gian hàng chính hãng cũng đang phản ánh sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng. Theo Lazada Việt Nam, trong đợt khuyến mại gần đây, tổng giá trị giao dịch của hệ thống LazMall tăng khoảng 330%, còn nhóm 100 nhà bán hàng lớn nhất trên LazMall ghi nhận mức tăng trưởng tới 373%. Hiện Việt Nam là thị trường có tỷ trọng đơn hàng LazMall cao nhất khu vực Đông Nam Á, với 77,5% tổng số đơn hàng thuộc các gian hàng chính hãng.

Những con số này cho thấy niềm tin đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng trên TMĐT. Trong giai đoạn mới, quy mô của một nền tảng không còn được đo bằng số lượng gian hàng mà bằng tỷ lệ gian hàng được xác thực, khả năng truy xuất nguồn gốc hàng hóa và mức độ bảo vệ người tiêu dùng.

Việc Shopee, TikTok Shop và Lazada đồng loạt siết chặt quy trình định danh cho thấy “luật chơi” của TMĐT Việt Nam đã thay đổi. Với những nhà bán hàng kinh doanh nghiêm túc, đây là cơ hội để khẳng định uy tín, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong một thị trường minh bạch, công bằng và chuyên nghiệp hơn.

Bình Minh