Bàn giải pháp phát triển hệ thống Quỹ Tín dụng nhân dân trong khu vực kinh tế tập thể

Hội thảo có sự tham dự của ông Jens Schmid-Kreye, Tham tán Bộ Hợp tác Kinh tế và Phát triển Liên bang Đức (BMZ), Phó Phòng Hợp tác Kinh tế và Phát triển, Đại sứ quán Đức tại Việt Nam; đại diện Liên đoàn Hợp tác xã Raiffeisen Cộng hòa Liên bang Đức (DGRV); các tổ chức quốc tế; đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; đại diện các bộ, ngành, địa phương; các hợp tác xã, quỹ tín dụng nhân dân trên cả nước; các chuyên gia đến từ các quốc gia: Lào, Philippines và Thái Lan.

Kinh tế tư nhân, kinh tế tập thể là động lực quan trọng của nền kinh tế

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Cục DNTN) cho biết, hiện nay, Bộ Tài chính đang hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình tổng thể phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026 - 2030, trong đó có các nội dung liên quan đến phát triển hệ thống quỹ tín dụng nhân dân (QTDND với tư cách là một loại hình HTX; đồng thời cũng là một tổ chức có vai trò dẫn dắt, thúc đẩy các HTX khác phát triển thông qua cung cấp nguồn vốn tín dụng hiệu quả.

Ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) phát biểu khai mạc. Ảnh: Đức Minh

Các ý kiến trao đổi, thảo luận tại hội thảo sẽ là nguồn tham khảo quan trọng để Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hoàn thiện các chính sách hỗ trợ phát triển khu vực kinh tế tập thể, sát với thực tiễn và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Cùng quan điểm, ông Jens Schmid-Kreye - Tham tán Bộ Hợp tác Kinh tế và Phát triển Liên bang Đức (BMZ), Phó Phòng Hợp tác Kinh tế và Phát triển, Đại sứ quán CHLB Đức tại Việt Nam nhấn mạnh, hội thảo này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng không chỉ với các tổ chức của Việt Nam, mà còn có ý nghĩa rất quan trọng đối với những tổ chức, đơn vị có tham gia vào mô hình hợp tác xã tài chính, các liên đoàn dịch vụ tài chính ở trong khu vực Đông Nam Á.

Ông Jens Schmid-Kreye - Tham tán BMZ, Phó Phòng Hợp tác Kinh tế và Phát triển, Đại sứ quán CHLB Đức tại Việt Nam phát biểu. Ảnh: Đức Minh

Sự hiện diện của các đại diện tổ chức tài chính từ Lào, Thái Lan, Philippines trong hội thảo thể hiện mối quan tâm của các nước trong khu vực đối với mô hình tổ chức tài chính hợp tác xã.

“Đây không chỉ là một vấn đề riêng của Việt Nam mà là mối quan tâm chung của nhiều quốc gia trong khu vực; chúng tôi tin tưởng rằng những buổi thảo luận, trao đổi kinh nghiệm như hội thảo ngày hôm nay có thể giúp tất các bên cùng xác định được những giải pháp hiệu quả, những vấn đề cũng như những giải pháp chung để có thể cùng nhau xây dựng một hệ sinh thái các tổ chức tín dụng ở trong toàn khu vực Đông Nam Á” - ông Jens Schmid-Kreye nhấn mạnh.

Theo Cục trưởng Bùi Anh Tuấn, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mang tính bước ngoặt, với mục tiêu đến năm 2030 trở thành quốc gia đang phát triển có công nghiệp hiện đại và thu nhập trung bình cao, và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Nhằm triển khai thực hiện Luật Hợp tác xã năm 2023 và Chiến lược phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn 2021 - 2030, Bộ Tài chính đang hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình tổng thể phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026 - 2030, trong đó có các nội dung liên quan đến phát triển hệ thống Quỹ Tín dụng nhân dân với tư cách là một loại hình HTX; đồng thời cũng là một tổ chức có vai trò dẫn dắt, thúc đẩy các HTX khác phát triển thông qua cung cấp nguồn vốn tín dụng hiệu quả.

Để đạt được các mục tiêu này, Nhà nước cần huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực từ các thành phần kinh tế. Trong đó, khu vực kinh tế tư nhân và kinh tế tập thể được xác định là những động lực quan trọng của nền kinh tế. Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển có tính bước ngoặt, năm đầu tiên của giai đoạn hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong thời kỳ dài hạn. Do đó, Nhà nước cần có cơ chế, chính sách huy động và sử dụng tối ưu mọi nguồn lực xã hội, từ mọi thành phần kinh tế.

Phó Cục trưởng Cục DNTN Đỗ Mạnh Khởi đánh giá, đến nay khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã (KTTT, HTX) có những chuyển biến tích cực cả về số lượng và chất lượng; năng lực sản xuất, sức cạnh tranh và khả năng thích nghi của các HTX được nâng lên; hệ thống chính sách, pháp luật về HTX được đổi mới, hoàn thiện và bổ sung tương đối đầy đủ các cơ chế, chính sách ưu đãi và hỗ trợ phát triển KTTT, HTX trên nhiều mặt.

Phó Cục trưởng Cục DNTN Đỗ Mạnh Khởi báo cáo “Thực trạng phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã tại Việt Nam và định hướng chính sách trong giai đoạn tới”. Ảnh: Đức Minh

Tuy nhiên, khu vực KTTT, HTX vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ trong nền kinh tế và phát triển chưa tương xứng với tiềm năng; khả năng tiếp cận các nguồn lực phát triển vẫn là điểm nghẽn; nhận thức của hệ thống chính trị và xã hội về HTX còn chưa đúng và đầy đủ; nhiều HTX thành lập và hoạt động của hợp tác xã còn hình thức, chưa đúng bản chất của HTX và quy định của pháp luật; hệ thống chính sách được ban hành khá đầy đủ nhưng hiệu lực, hiệu quả chưa cao, đặc biệt là các chính sách hỗ trợ của Nhà nước có sử dụng ngân sách dẫn đến khả năng tiếp cận hỗ trợ còn hạn chế.

Theo số liệu thống kê, đến hết năm 2025, cả nước có 34.889 HTX, với hơn 5.684 nghìn thành viên. Cả nước có có 219 liên hiệp HTX với hơn 1,1 nghìn HTX thành viên. Số lượng tổ hợp tác là 60.151 tổ hợp tác với hơn 848 nghìn thành viên.

Về mặt hiệu quả hoạt động, doanh thu bình quân của một HTX năm 2025 đạt hơn 4,5 tỷ đồng/HTX/năm. Lãi bình quân một HTX đạt 421 triệu đồng/HTX/năm; thu nhập bình quân của một lao động thường xuyên trong HTX đạt 63,5 triệu đồng/người/năm. Cả nước có khoảng 44,6% tổng số HTX đạt loại tốt, khá; tổng số cán bộ quản lý HTX đạt 136 nghìn người.

Tiếp tục củng cố, nâng cao vai trò Quỹ tín dụng nhân dân

Theo ông Hoàng Việt Dũng - Phó Cục trưởng Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, Quỹ Tín dụng nhân dân (QTDND) là mô hình HTX hoạt động trong lĩnh vực tín dụng, được xây dựng và hoạt động trên nguyên tắc tương trợ, tự chủ và trách nhiệm cộng đồng.

Ông Hoàng Việt Dũng, Phó Cục trưởng – Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng, NHNN Việt Nam báo cáo “Thực trạng hoạt động và giải pháp củng cố, phát triển hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân tại Việt Nam”. Ảnh: Đức Minh

Khác với các tổ chức tín dụng thương mại, QTDND lấy thành viên làm trung tâm, gắn chặt với cộng đồng địa phương và phục vụ trực tiếp nhu cầu sản xuất, kinh doanh, đời sống chính đáng của người dân. Chiến lược phát triển kinh tế tập thể, HTX giai đoạn 2021-2030 cũng đã xác định QTDND là một trong những thành tố then chốt nhằm thúc đẩy tài chính phục vụ khu vực kinh tế tập thể, hỗ trợ các HTX phát triển sản xuất hàng hóa.

Đến nay, cả nước có hơn 1.100 QTDND đang hoạt động, với tổng nguồn vốn đạt trên 191 nghìn tỷ đồng và tổng dư nợ hơn 138 nghìn tỷ đồng, đóng góp quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, đặc biệt đối với lĩnh vực kinh tế tập thể và khu vực nông nghiệp, nông thôn.

Tuy nhiên, hệ thống QTDND đang đứng trước nhiều thách thức: Yêu cầu chuẩn hóa quản trị và kiểm soát rủi ro ngày càng cao; áp lực chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động; yêu cầu thích ứng với quá trình sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp. Thực tiễn triển khai chính sách cũng cho thấy tiếp cận vốn tín dụng vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với khu vực kinh tế tập thể. Những thách thức này đòi hỏi các giải pháp đồng bộ, có cơ sở khoa học và thực tiễn nhằm củng cố, nâng cao vai trò của QTDND trong phát triển kinh tế xã hội nói chung, khu vực kinh tế tập thể nói riêng.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Đức Minh

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận sâu vào 3 nhóm vấn đề trọng tâm sau: Một là, đánh giá vai trò và thực trạng phát triển của hệ thống QTDND trong phát triển kinh tế - xã hội nói chung và kinh tế tập thể, hợp tác xã nói riêng; Chia sẻ những kinh nghiệm hay, những sáng kiến liên quan đến phát triển QTDND; đề xuất những giải pháp, đặc biệt là giải pháp về cơ chế chính sách để Bộ Tài chính có thể giúp truyền tải vào trong Kế hoạch tổng thể phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã 2026-2030, nhằm đưa ra được một kế hoạch có tính khả thi./.

Đức Minh