Bàn giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp quy hạt nhân, sẵn sàng cho chương trình điện hạt nhân quốc gia

Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII. (Ảnh: Công Hoan)

Hội nghị là diễn đàn để các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức quốc tế, các chuyên gia, nhà khoa học và các địa phương trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thực tiễn, cập nhật các xu hướng phát triển và đề xuất các giải pháp tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp quy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Hội nghị thu hút đông đảo cáctổ chức quốc tế, các chuyên gia, nhà khoa học tham gia. (Ảnh: Công Hoan)

Phát biểu tại hội nghị, ông Vũ Hải Quân - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận, đánh giá việc tổ chức thi hành pháp luật về năng lượng nguyên tử, nhất là sau khi Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 có hiệu lực; làm rõ kết quả, khó khăn, vướng mắc và đề xuất hoàn thiện chính sách, pháp luật;

Bộ trưởng đề nghị các chuyên gia và tổ chức quốc tế chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng cơ quan pháp quy độc lập, phát triển năng lực thẩm định, thanh tra, giám sát và chuẩn bị hạ tầng pháp quy cho chương trình điện hạt nhân. Giao Cục An toàn bức xạ và hạt nhân tổng hợp đầy đủ các ý kiến, xây dựng phương án xử lý, báo cáo Bộ trưởng và Lãnh đạo Bộ xem xét, chỉ đạo;

Đồng thời, trao đổi, đề xuất các giải pháp, nhiệm vụ nâng cao năng lực cơ quan an toàn bức xạ hạt nhân quốc gia về tổ chức, nhân lực, năng lực kỹ thuật, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế, đặc biệt là vấn đề đào tạo và phát triển nguồn nhân lực nhằm đáp ứng chuẩn mực của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và yêu cầu triển khai chương trình điện hạt nhân.

Ông Lê Xuân Định - Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, phát biểu kết luận hội nghị. (Ảnh: Công Hoan)

Bên cạnh đó, các chuyên gia và tổ chức quốc tế chia sẻ kinh nghiệm tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, địa phương, cơ sở bức xạ, cơ sở hạt nhân và các tổ chức quốc tế; xây dựng văn hóa an toàn, bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thanh sát hạt nhân. Đồng thời, trao đổi kinh nghiệm trong việc tuân thủ pháp luật, góp phần bảo đảm các hoạt động năng lượng nguyên tử được triển khai an toàn, an ninh, vì mục đích hòa bình và phát triển bền vững.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ tin tưởng, với sự lãnh đạo của Đảng, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương; sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp, các cơ sở bức xạ và hạt nhân; sự đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học; cùng với sự đồng hành của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế và các đối tác quốc tế, hệ thống pháp quy hạt nhân của Việt Nam sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu lực và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế.

Qua đó, sẽ tạo dựng được nền tảng vững chắc để phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình; bảo đảm an toàn, an ninh và phát triển bền vững; đồng thời góp phần triển khai thành công chương trình điện hạt nhân quốc gia.

Việc Việt Nam triển khai chương trình điện hạt nhân và phát triển các ứng dụng năng lượng nguyên tử là một nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, lâu dài, liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng, năng lực khoa học và công nghệ, chất lượng tăng trưởng và vị thế quốc gia. Để thực hiện thành công nhiệm vụ này, Việt Nam cần một tầm nhìn dài hạn, một hệ thống pháp luật đồng bộ, một cơ quan pháp quy mạnh, một đội ngũ chuyên gia có năng lực và một nền văn hóa an toàn được hình thành vững chắc trong mọi cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan.

Ông Nguyễn Văn Công - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: Công Hoan)

Tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Công - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh khẳng định, công tác Pháp quy hạt nhân giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là nền tảng bảo đảm an toàn, an ninh hạt nhân, an toàn bức xạ và tạo lập hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch, tiệm cận các chuẩn mực quốc tế để phát triển bền vững.

Tỉnh Quảng Ninh với vị trí địa lý gần các cơ sở điện hạt nhân của một số quốc gia trong khu vực, Quảng Ninh đặc biệt quan tâm đến việc tăng cường quan trắc phóng xạ môi trường, chia sẻ dữ liệu, cảnh báo sớm và nâng cao năng lực ứng phó đối với các tình huống sự cố xuyên biên giới.

Quảng Ninh cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân cùng các bộ, ngành liên quan; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước; nâng cao năng lực quan trắc, thanh tra, kiểm tra, đào tạo, diễn tập và chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết nhằm bảo đảm an toàn bức xạ, an ninh hạt nhân, góp phần phát triển kinh tế - xã hội nhanh, xanh và bền vững.

Ông Phan Đăng Chính - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh, trình bày tham luận tại hội nghị. (Ảnh: Công Hoan)

Phát biểu kết luận, ông Lê Xuân Định - Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị triển khai chương trình điện hạt nhân với những yêu cầu mới, cao hơn và toàn diện hơn đối với công tác pháp quy hạt nhân;

Điều đó đòi hỏi hệ thống pháp luật phải tiếp tục được hoàn thiện, cơ quan pháp quy phải được tăng cường về tổ chức và năng lực, nguồn nhân lực phải được chuẩn bị từ sớm và văn hóa an toàn phải trở thành nền tảng trong mọi hoạt động liên quan đến bức xạ và hạt nhân.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ khẳng định, những ý kiến trao đổi tại Hội nghị hôm nay tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của công tác Pháp quy hạt nhân. Một chương trình điện hạt nhân chỉ có thể được triển khai thành công khi được đặt trên nền tảng của một hệ thống pháp luật đầy đủ, một cơ quan pháp quy đủ năng lực, hoạt động khách quan, chuyên nghiệp theo các chuẩn mực quốc tế và một đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao;

Đây không chỉ là yêu cầu trong quản lý nhà nước mà còn là điều kiện tiên quyết để bảo đảm an toàn cho con người, bảo vệ môi trường, củng cố niềm tin của xã hội và thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Công Hoan - Nguyệt Thương